(z gr. eklektikos – wybierający) metoda łączenia w jedną całość sprzecznych lub odmiennych elementów, stylów, epok i idei. 

(wł. pittura, fresco - malowanie na świeżym tynku), inaczej alfresco, buon fresco: 1) technika malarstwa ściennego, polegająca na malowaniu na mokrym tynku, pokrytym kilku warstwami zaprawy, farbami z pigmentów odpornych na alka- liczne działanie wapna, rozprowadzonymi wodą deszczową; 2) malowidło wykonane tą techniką; spoiwem staje się tu samo podłoże na skutek przemiany wapna gaszonego pod wpływem dwutlenku węgla z powietrza w krystaliczny węglan wapnia, który wiąże cząsteczki farby.

dobór, zestawienie barw, charakterystyczne dla określonej kompozycji mai., twórczości danego artysty lub kierunku czy szkoły artystycznej.

zespół barw w obrazie nadający ogólny ton kompozycji malarskiej (gama barwna); kompozycja oparta wyłącznie na różnych odcieniach jednej barwy zw. jest malowidłem monochromatycznym; w zależności od ilości i charakteru barw użytych w obrazie rozróżnia się koloryt ciepły, o przewadze barw ciepłych (głównie czerwonych i żółtych), i koloryt zimny, o przewadze barw chłodnych (zielonych i błękitnych); plamę barwną, od której zależne są inne barwy w obrazie, nazywa się dominantą kolorystyczną. W kompozycjach malarskich, szczególnie średniowiecznych, pojawia się często tzw. kolor lokalny, tzn. barwa właściwa przedmiotom czy postaci występującej w obrazie, niezmieniona przez refleksy i cienie pochodzące od znajdujących się obok przedmiotów (jak to ma miejsce w rzeczywistości).

(łac. compositio - złożenie) sposób powiązania elementów formalnych dzieła (linii, brył, płaszczyzn, plam barwnych, rozłożenia światła i cienia), tak aby tworzyły całość zgodną z intencją twórcy; z pojęciem kompozycja wiąże się pojęcie schematu kompozycyjnego, tzn. stałego układu poszczególnych elementów kompozycyjnych, charakterystycznych dla danego kierunku, epoki itp. Na schemat kompozycyjny składają się: jego ramy zewnętrzne (np. otoczenie przestrzenne dzieła architektury lub rzeźby, rama malowidła) i wewnętrzne, wyznaczające zasięg przestrzenny samej kompozycji (np. kształt przestrzenny dzieła architektury lub rzeźby, figura planimetryczna zawierająca kompozycję obrazu), osie kompozycyjne, zazwyczaj ze sobą sprzężone (przecinające się równolegle, zbieżne itp.), podziały kompozycyjne, wprowadzające rozgraniczenia wewnątrz kompozycji i porządkujące ją, napięcia kierunkowe, sugerujące ruch rzeczywisty lub wyobrażeniowy itp. Schemat kompozycyjny (poza sztuką abstrakcyjną) nie jest nigdy schematem oderwanym, ale wynika z programu i celowości dzieła architektury czy rzemiosła artystycznego oraz z tematyki rzeźby lub obrazu, przyczyniając się do wydobycia pożądanych momentów treściowych; w zależności od charakteru schematu kompozycyjnego i jego czynników mówimy o kompozycji zamkniętej, otwartej, zwartej, luźnej, dynamicznej, statycznej, symetrycznej, diagonalnej itp.

w plastyce to uwydatniona różnica, zestawienie lub przeciwstawienie elementów dzieła (np. obrazu, rzeźby) o skrajnie odmiennych cechach. Jest to podstawowy środek kompozycyjny i artystyczny, który ma na celu zdynamizowanie kompozycji, przyciągnięcie uwagi widza lub uwydatnienie najważniejszych części dzieła.

(łac. tenebrae – ciemności, mrok) sposób ujęcia obrazu, polegający na użyciu ciemnej tonacji barwnej, w której postacie i przedmioty wydobyte są z mrocznego tła ostrym światłocieniem. Tenebryzm  stosowany był w malarstwie północnowłoskim 2 połowy XVI wieku (maniera tenebrosa) i w malarstwie barokowym, zwłaszcza przez Caravaggia i Rembrandta.

w sztukach plastycznych to kierunek dążący do jak najwierniejszego, fotograficznego odzwierciedlenia rzeczywistości. Odrzucał upiększanie i idealizację na rzecz dokładnej obserwacji natury. Artyści często skupiali się na ukazywaniu brzydoty, fizjologii oraz trudów życia codziennego bez własnego komentarza.

sposób przedstawiania sytuacji przestrzennych na płaszczyźnie, wykorzystujący fakt, że dalszy z dwóch równoległych odcinków widać pod mniejszym kątem.

genre, przedstawienie w malarstwie, grafice, rzeźbie sceny z życia codziennego, również sceny związane ze zwyczajami lub obrzędami, a także z życiem towarzyskim. Znane już w starożytności (reliefy i drobna plastyka egipska, wazy greckie i etruskie, freski pompejańskie) i średniowieczu (rzeźbione głowice romańskie, miniatury); włoskim i francuskim malarstwo renesansowe podejmowało tematy rodzajowe bardzo rzadko; jako odrębny gatunek malarski rozwinęło się w XVI w., a w XVII w. w okresie baroku, zwłaszcza we Flandrii i Holandii, rozpowszechniło się również w innych krajach Europy; w XVIII w. występowało głównie w dwóch odmianach: jako scena ogrodowa, sielankowa oraz jako scena moralizatorska; w 2 poł. XIX w. - szczyt popularności tematyki rodzajowej.

w zastosowaniu do przedstawień plastycznych (zwłaszcza w malarstwie, grafice i płaskorzeźbie), oznacza zmniejszenie postaci lub jej części — na przykład ręki czy nogi — albo obiektu, takiego jak fragment ściany budowli czy droga. Zjawisko to powstaje w wyniku zastosowania zasad perspektywy linearnej. Skrót był stosowany niejako programowo w malarstwie iluzjonistycznym

rozłożenie i wzajemne przenikanie się świateł i cieni stosowane w rysunku, malarstwie i grafice w celu wydobycia efektu trójwymiarowości.

dominująca przewaga jednego koloru, zestawu barw lub określonej temperatury (np. ciepła, chłodna), która nadaje ogólny charakter dziełu sztuki, fotografii, wnętrzu lub ubiorowi. Służy budowaniu nastroju i spójności wizualnej.

(od fr.diagonala, z późnołacińskiego linea diagonalis – linia skośna, przekątna, od gr. diagónis) zasada kompozycji obrazu lub rzeźby po przekątnych (diagonalnych), akcentowanie (np. kolorem, światłocieniem, jednym z elementów przedstawianych) jednej lub kilku osi ukośnych, ograniczenie znaczenia kompozycyjnego poziomów i pionów; typowa np. dla malarstwa barokowego. Zobacz też: horyzontalizm, wertykalizm.