(hiszp. bodegón – winiarnia, jadłodajnia, martwa natura) – typ martwej natury w malarstwie baroku, której cechą jest przedstawianie żywności lub naczyń spiżarnianych, rozmieszczonych na kamiennym blacie lub drewnianym stole.

(niem. Blick - spojrzenie, rzut oka) skupione odbicie światła, zaznaczone na obrazie jasną farbą; stosowany w malarstwie dla podkreślenia plastyki i połyskliwości fragmentów (np. na gałce ocznej, zbroi, naczyniach szklanych, metal, itp.), gł. w technice olejnej (XVI‑XX w.), pastelowej (XVII1‑XX w.), w akwarelowej przez użycie gwaszu (XIX‑XX w.)

(niem. zech(e) - znak rozpoznawczy) organizacja zawodowa rzemieślników trudniących się takim samym, pokrewnym lub uzupełniającym się rzemiosłem. Cechy powstały w średniowieczu; rozkwit ich przypadł na XIV i XV w., a upadek nastąpił w 2 poł. XVIII i w XIX w. i wiąże się z wyłamywaniem się wybitniejszych artystów z ram organizacji cechowej, rozwojem manufaktur, a później przemysłu. Cele cechu były różnorakie; monopolizowały one produkcję rzemieślniczą, regulując jej ilość, jakość i zbyt, broniły interesów gosp. i praw członków, pełniły funkcje polityczne, społ., religijne, artystyczne i towarzyskie. Struktura cechu na wzór ustroju feudalnego wykształcona została w formie trójstopniowej hierarchii: uczeń (terminator) – czeladnik (towarzysz) - mistrz; uczeń po kilkuletniej nauce wyzwolony na czeladnika zostawał członkiem cechu; wyzwolenie na mistrza następowało po obowiązującej, przeważnie dwuletniej wędrówce po kraju lub za granicą, w celu dalszego kształcenia się i doskonalenia kunsztu, a warunkiem uzyskania tytułu mistrza było przedstawienie sztuki mistrzowskiej tzw. majstersztyku; tylko mistrzowie posiadali własne warsztaty.

dobór, zestawienie barw, charakterystyczne dla określonej kompozycji mai., twórczości danego artysty lub kierunku czy szkoły artystycznej.

(łac. compositio - złożenie) sposób powiązania elementów formalnych dzieła (linii, brył, płaszczyzn, plam barwnych, rozłożenia światła i cienia), tak aby tworzyły całość zgodną z intencją twórcy; z pojęciem kompozycja wiąże się pojęcie schematu kompozycyjnego, tzn. stałego układu poszczególnych elementów kompozycyjnych, charakterystycznych dla danego kierunku, epoki itp. Na schemat kompozycyjny składają się: jego ramy zewnętrzne (np. otoczenie przestrzenne dzieła architektury lub rzeźby, rama malowidła) i wewnętrzne, wyznaczające zasięg przestrzenny samej kompozycji (np. kształt przestrzenny dzieła architektury lub rzeźby, figura planimetryczna zawierająca kompozycję obrazu), osie kompozycyjne, zazwyczaj ze sobą sprzężone (przecinające się równolegle, zbieżne itp.), podziały kompozycyjne, wprowadzające rozgraniczenia wewnątrz kompozycji i porządkujące ją, napięcia kierunkowe, sugerujące ruch rzeczywisty lub wyobrażeniowy itp. Schemat kompozycyjny (poza sztuką abstrakcyjną) nie jest nigdy schematem oderwanym, ale wynika z programu i celowości dzieła architektury czy rzemiosła artystycznego oraz z tematyki rzeźby lub obrazu, przyczyniając się do wydobycia pożądanych momentów treściowych; w zależności od charakteru schematu kompozycyjnego i jego czynników mówimy o kompozycji zamkniętej, otwartej, zwartej, luźnej, dynamicznej, statycznej, symetrycznej, diagonalnej itp.

w plastyce to uwydatniona różnica, zestawienie lub przeciwstawienie elementów dzieła (np. obrazu, rzeźby) o skrajnie odmiennych cechach. Jest to podstawowy środek kompozycyjny i artystyczny, który ma na celu zdynamizowanie kompozycji, przyciągnięcie uwagi widza lub uwydatnienie najważniejszych części dzieła.

przedstawienie plastyczne, głównie malarskie, wszelkiego rodzaju przedmiotów, przeważnie użytkowych, często naczyń kuchennych i stołowych, owoców, kwiatów, zabitych - rzadziej żywych - zwierząt, broni, artykułów spożywczych, skomponowanych w grupy dające możliwość efektownych zestawień kolorystycznych i gry świateł; niekiedy m. in. występuje jako motyw uzupełniający większe kompozycje rodzajowe, historyczne i pejzażowe. Martwa natura jest jednym z motywów najczęściej występujących w sztukach plastycznych od antyku do czasów obecnych.

w sztukach plastycznych to cecha dzieła (np. rzeźby, malowidła lub architektury), która polega na jego wielkich rozmiarach, potężnej i zwartej bryle oraz sile wyrazu. Zamiar wywołania u odbiorcy poczucia majestatu, trwałości i powagi jest fundamentem tego pojęcia.

wykorzystywane w kompozycji malarskiej zjawisko dynamiki barw, w którym przedmioty na otwartej przestrzeni, w miarę oddalania się od oka, stają się coraz mniej wyraźne i zmieniają kolor. Perspektywa malarska, metoda przedstawiania na płaszczyźnie przedmiotów rozmieszczonych w przestrzeni, zgodnie z prawami widzenia.

(franc. perspectiue, z późnołac. perspectiva - optyka) perspektywa uwzględniająca zjawisko, że z dużej odległości przedmioty nie tylko maleją, ale zmieniają także kolor; warstwa atmosfery dzielącej dalekie przedmioty od oka sprowadza ich kolor do szaroniebieskiej tonacji; zmiany w kolorze występują przeważnie w odniesieniu do barw ciemnych i zimnych, kolory jasne i ciepłe zachowują większą widoczność w oddaleniu. W celu wywołania sugestywnego złudzenia głębi pejzażu; malarze niderlandzcy XVI w. wykształcili schemat barwny trójplanowy, w układzie: pierwszy plan - brunatny,, drugi plan - ciepły zielony, trzeci plan - zimny niebieski.

matematyczny sposób przedstawiania sytuacji przestrzennych na płaszczyźnie, wykorzystujący fakt, że dalszy z dwóch równoległych odcinków widać pod mniejszym kątem.

(franc. portrait) dawniej zwany też konterfektem, przedstawienie malarskie, rzeźbiarskie, graficzne lub rysunkowe wyglądu konkretnego człowieka (modela). Istnieją różne ujęcia portretowe: wizerunek głowy, popiersie, półpostać, ujęcie całopostaciowe (en pied); model może być przedstawiony z profilu, frontalnie (en face) lub „w trzech czwartych” (en trois quarts), tzn. częściowo zwrócony w bok. Najczęściej ukazany jest z akcesoriami, atrybutami jego stanu, władzy, zawodu (np. władca z insygniami, uczony z księgą itp). Ważne jest upozowanie modela i sceneria, w której został przedstawiony. W portrecie reprezentacyjnym (np. dworskim) model może być wyobrażony na tronie lub stać w monumentalnej, godnej pozie, odziany w bogaty strój, z akcesoriami władzy lub stanowiska, pokazany na tle bogatej architektury lub udrapowanej kotary; odmianą portretu reprezentacyjnego jest portret konny. W portrecie niereprezentacyjnych ujęcie jest skromniejsze, uwaga skupiona na prostym oddaniu podobieństwa postaci lub jej cech psychologicznych. Ten rodzaj portretu nazywany bywa portretem realistycznym - niesłusznie, gdyż realistyczny bywa także portret reprezentacyjny. Wielopostaciowe portrety, ukazujące rodzinę (m.in. p. małżeński), krąg osób zaprzyjaźnionych, władcę ze swym dworem, członków bractwa cechowego, korporacji lub syndykatu, nazywane są portretami zbiorowymi (grupowymi).

rozłożenie i wzajemne przenikanie się świateł i cieni stosowane w rysunku, malarstwie i grafice w celu wydobycia efektu trójwymiarowości.