Realizm i mistycyzm – dwie drogi malarstwa hiszpańskiego
Słownik pojęć
(wymowa: kjaroskuro) – z włoskiego: jasny (chiaro) – ciemny (oscuro); termin używany w odniesieniu do dzieł sztuki:
1) na oznaczenie światłocienia lub malarstwa światłocieniowego,
2) drzeworyt światłocieniowy, drzeworyt barwny tonowy, jedna z technik druku wypukłego, odmiana drzeworytu.
(niem. Faktur(a), z franc. facture) sposób kształtowania przez artystę lub wykonawcę powierzchni dzieła malarskiego, graficznego, rzeźbiarskiego, przedmiotu rzemiosła artystycznego, zależny od charakteru tworzywa, techniki i narzędzi oraz właściwości stylu indywidualnego twórcy; w malarstwie zwł. sposób nakładania farb na podłoże (faktura gładka, szorstka, impastowa).
typ ikonograficzny wizerunków Matki Boskiej ukazujący młodzieńczą Marię bez Dzieciątka, przedstawioną frontalnie, w całej postaci, z księżycem u stóp, depczącą węża owiniętego wokół kuli świata, z dłońmi złożonymi modlitewnie lub trzymającą berło; głowę Marii, wyobrażonej na tle świetlistego obłoku lub glorii promienistej (aureola), otacza wieniec z gwiazd.
termin ten wywodzi się od łacińskiego słowa,,tenebrae” – ciemność; sposób ujęcia obrazu, polegający na użyciu ciemnej tonacji barwnej, w której postacie i przedmioty wydobyte są z mrocznego tła ostrym światłocieniem. Tenebryzm stosowany był w malarstwie północnowłoskiego 2 poł. XVI w. (maniera tenebrosa) i w malarstwie barokowym, zwłaszcza przez Caravaggia (caravaggionizm) i Rembrandta.
Bibliografia
W. Beckett, Historia malarstwa. Wędrówki po historii sztuki Zachodu, Arkady, Warszawa 1997.
M. Beaucorps, R. Ergmann, F.Trassard, Wielcy mistrzowie malarstwa europejskiego, tłum. I. Badowska, Arkady, Warszawa 1998.
A. Bochnak, Historia sztuki nowożytnej, PWN, Warszawa 1981.
H. Honour, J. Fleming, Historia sztuki świata, Arkady, Warszawa 2006.
Muzea świata, Prado, Świat Książki, Warszawa 2005.
W. Tomkiewicz, Piękno wielorakie - sztuka baroku, Wiedza Powszechna, Warszawa 1971.
Wielcy Malarze, Ich życie, inspiracje i dzieło. Murillo, nr 75, 2003.
Słownik terminologiczny sztuk pięknych, opr. zbiorowe pod red. Krystyny Kubalskiej‑Sulkiewicz, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2003