(franc. boiserie, od boiser - cembrować, obłożyć drewnem) drewniana okładzina pokrywająca w całości lub części płaszczyzny ścienne. Bywa rozczłonkowana architektonicznie, ozdabiana snycerką, intarsją, polichromią, pozostawiana w naturalnym drzewie, malowana, lakierowana lub złocona.

(fr. chińszczyzna) termin używany od XVIII w. na określenie wyrobów artystycznych wytwarzanych w Europie na wzór sztuki Dalekiego Wschodu.

(wł. faciata) elewacja budynku wyróżniona od pozostałych odmienną kompozycją arch. (rozczłonkowanie arch.; zwieńczenia, wieże, szczyty, kontrasty kolorystyczne użytych materiałów budowlanych, mozaiki, sgraffita, dekoracja mai. itp.), zawierająca przeważnie główne wejście.

motyw dekoracyjny w formie podwieszanego, zwisającego ku dołowi pęku kwiatów, liści, owoców.

architektoniczny element w formie poziomego (zwykle profilowanego) występującego przed lico muru pasa pojedynczego lub złożonego, o krawędziach przebiegających w płaszczyźnie równoległej do ściany; wykonywany z kamienia, cegły, terakoty, drewna, metalu, tynku na podłożu ceglanym, drewnianym lub żelaznym, wreszcie z betonu lub żelbetu. Gzyms może pełnić funkcje praktyczne (ochrona ściany przed ściekającą wodą opadową), jak i dekoracyjne. Gzymsy dzieli się na zewnętrzne i wewnętrzne.

(łac. herma, gr. hermes) element architektoniczny w formie czworokątnego słupa, zwężającego się zazwyczaj ku dołowi, zwieńczonego głową lub popiersiem. W Starożytnej Grecji hermy ustawiano na placach i ulicach jako rodzaj pomników Hermesa (stąd nazwa) z jego głową, później innych bogów. (…) W sztuce nowożytnej herma (określana terminem terma zaczerpniętym z traktatów renesansowych) pojawiła się jako element architektoniczny przyścienny zwany pilastrem hermowym, pełniącym niekiedy funkcję konsoli oraz jako motyw dekoracyjny w rzemiośle artystycznym (gł. meblarstwo, snycerka, złotnictwo).

(wł. putto - chłopczyk) motyw dekoracyjny, przedstawiający małego nagiego chłopca, częsty w malarstwie i rzeźbie od okresu renesansu, nawiązujący do antycznych przedstawień Erosa jako uskrzydlonego dziecka (tzw. amorki, rzadziej eroty); terminem putta określa się często także postacie aniołków popularne w kość. sztuce renesansowej, barokowej i rokokowej.

(fr. rocaille - muszla) ornament charakterystyczny dla rokoka (od ok. 1730), o fantazyjnej asymetrycznej i nieregularnej formie, płynnych i strzępiastych konturach, imitujący kształty stylizowanych małżowin, muszli (stąd zw. czasem ornamentem muszlowym); z czasem wzbogacony kogucim grzebieniem (ok. 1750) lub formą jakby zamarłych w bezruchu grzywaczy morskich. Stosowany w rzemiośle artystycznym (drewno, brązy, porcelana), także w rzeźbie architektonicznej i dekoracji wnętrz.

(fr. singe -małpa) rokokowy motyw dekoracyjny przedstawiający scenki z figlującymi małpami, pokazane humorystycznie i karykaturalnie.

(franc. stuc, z wł. stucco) wyprawa, materiał zdobniczy. nakładany na ściany i elementy architektoniczne wnętrz (rzadziej elewacji); w skład stiuku wchodzi wapno, piasek marmurowy, gips, klej i barwniki.

(franc. volute, z wł. voluta) element architektoniczny i motyw ornamentacyjny w kształcie spirali lub zwoju. W architekturze klasycznej występuje w kapitelach kolumn, w okresie renesansu, manieryzmu i baroku we wszelkiego rodzaju zwieńczeniach (np. aediculae, tabernakula, nagrobki, portale, obramienia okienne), zdobi też konsole, grzebienie attyk, przybierając często formę esownicy. Szczególną formą esownicy są tzw. spływy wolutowe, charakterystyczne dla manierystycznych i barokowych bezwieżowych fasad kościelnych, wypełniające przestrzeń narożną między węższą kondygnacją wyższą a szerszą kondygnacją niższą.