RDRRGOFETECJT
Klasyczny obraz przedstawiający scenę z więzienia: starszy, nagi do pasa mężczyzna (centralna postać) siedzi na łóżku, otoczony przez grupę uczniów lub towarzyszy. W jednej ręce trzyma czarę, drugą unosi w górę w geście nauczania. Wokół niego znajdują się różne postacie reagujące emocjonalnie — niektórzy zasłaniają twarze, inni pochylają głowy lub patrzą na niego z żalem. Na pierwszym planie widać łańcuchy i zwoje papirusu. W tle, przez kamienny łuk, widać kolejne postacie oraz fragment korytarza więziennego. Całość utrzymana jest w stonowanej, klasycznej kolorystyce, z wyraźnym światłem skupionym na centralnej postaci.

Powrót do ideałów starożytności i dbałość o formę w  twórczości malarzy francuskiego klasycyzmu - Davida i Ingresa 

Jacques Louis David, Śmierć Sokratesa, 1787, Metropolitan Museum of Art, Nowy Jork, Stany Zjednoczone
Źródło: Alonso de Mendoza, dostępny w internecie: Wikipedia.org, domena publiczna.

Słownik pojęć

akt
akt

w sztukach plastycznych przedstawienie nagiej postaci ludzkiej. Akt może być samodzielnym tematem, przedstawieniem wchodzącym w skład kompozycji, studium przygotowawczym lub pomocniczym w toku pracy nad określoną kompozycją bądź przedmiotem nauki w szkołach artystycznych.

alegoria
alegoria

(gr. allēgoreín - mówić w przenośni, obrazowo) motyw lub zespół motywów, który poza znaczeniem dosłownym i bezpośrednio przedstawionym ma ukryte znaczenie dodatkowe, pozostawione domyślności czytelnika lub wyjaśnione przez autora.

faktura
faktura

(niem. Faktur(a), z franc. facture) sposób kształtowania przez artystę lub wykonawcę projektu powierzchni dzieła malarskiego, graficznego, rzeźbiarskiego, przedmiotu rzemiosła artystycznego, zależny od charakteru tworzywa, techniki i narzędzi oraz właściwości stylu indywidualnego twórcy; w malarstwie zwłaszcza sposób nakładania farb na podłoże (faktura gładka, szorstka, impastowa); faktura występuje także w architekturze (np. sposób kształtowania powierzchni muru); badanie faktury pomaga w ustalaniu autentyczności lub datowaniu dzieł sztuki.

Grand Prix de Rome
Grand Prix de Rome

francuska nagroda dla wybitnych adeptów sztuki, początkowo młodych malarzy i rzeźbiarzy, potem także grafików i muzyków. Stanowiłą ona stypendium, obejmujące pobyt w Rzymie trwający od trzech do pięciu lat, wraz z mieszkaniem w rzymskiej Académie de France mieszczącej się w Villa Medici.
Stypendium zostało ustanowione przez króla Ludwika XIV w roku 1666 i zniesione przez ministra kultury André Malraux w roku 1968.

kompozycja
kompozycja

(łac. compositio - złożenie) sposób powiązania elementów formalnych dzieła (linii, brył, płaszczyzn, plam barwnych, rozłożenia światła i cienia), tak aby tworzyły całość zgodną z intencją twórcy; z pojęciem kompozycja wiąże się pojęcie schematu kompozycyjnego, tzn. stałego układu poszczególnych elementów kompozycyjnych, charakterystycznych dla danego kierunku, epoki itp. Na schemat kompozycyjny składają się: jego ramy zewnętrzne (np. otoczenie przestrzenne dzieła architektury lub rzeźby, rama malowidła) i wewnętrzne, wyznaczające zasięg przestrzenny samej kompozycji (np. kształt przestrzenny dzieła architektury lub rzeźby, figura planimetryczna zawierająca kompozycję obrazu), osie kompozycyjne, zazwyczaj ze sobą sprzężone (przecinające się równolegle, zbieżne itp.), podziały kompozycyjne, wprowadzające rozgraniczenia wewnątrz kompozycji i porządkujące ją, napięcia kierunkowe, sugerujące ruch rzeczywisty lub wyobrażeniowy itp. Schemat kompozycyjny (poza sztuką abstrakcyjną) nie jest nigdy schematem oderwanym, ale wynika z programu i celowości dzieła architektury czy rzemiosła artystycznego oraz z tematyki rzeźby lub obrazu, przyczyniając się do wydobycia pożądanych momentów treściowych; w zależności od charakteru schematu kompozycyjnego i jego czynników mówimy o kompozycji zamkniętej, otwartej, zwartej, luźnej, dynamicznej, statycznej, symetrycznej, diagonalnej itp.

portret
portret

(franc. portrait) dawniej zwany też konterfektem, przedstawienie malarskie, rzeźbiarskie, graficzne lub rysunkowe wyglądu konkretnego człowieka (modela). Istnieją różne ujęcia portretowe: wizerunek głowy, popiersie, półpostać, ujęcie całopostaciowe (en pied); model może być przedstawiony z profilu, frontalnie (en face) lub „w trzech czwartych” (en trois quarts), tzn. częściowo zwrócony w bok. Najczęściej ukazany jest z akcesoriami, atrybutami jego stanu, władzy, zawodu (np. władca z insygniami, uczony z księgą itp.). Ważne jest upozowanie modela i sceneria, w której został przedstawiony. W portrecie reprezentacyjnym (np. dworskim) model może być wyobrażony na tronie lub stać w monumentalnej, godnej pozie, odziany w bogaty strój, z akcesoriami władzy lub stanowiska, pokazany na tle bogatej architektury lub udrapowanej kotary; odmianą portretu reprezentacyjnego jest portret konny. W portrecie niereprezentacyjnych ujęcie jest skromniejsze, uwaga skupiona na prostym oddaniu podobieństwa postaci lub jej cech psychologicznych. Ten rodzaj portretu nazywany bywa portretem realistycznym - niesłusznie, gdyż realistyczny bywa także portret reprezentacyjny. Wielopostaciowe portrety, ukazujące rodzinę (m.in. p. małżeński), krąg osób zaprzyjaźnionych, władcę ze swym dworem, członków bractwa cechowego, korporacji lub syndykatu, nazywane są portretami zbiorowymi (grupowymi).

salon sztuki
salon sztuki

czasowa wystawa artystyczna (np. doroczny salon jesienny, zimowy) będąca przeglądem dorobku współczesnej sztuki, niekiedy poświęcona jednemu działowi, np. rzeźbie, malarstwu itp.; organizowana przeważnie przez instytucje do tego powołane (w Polsce od 2 poł. XIX w. np. przez Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie). Salon obejmował zwykle prace wielu artystów; selekcji dzieł dokonywało specjalne jury; na salonie przyznawano nagrody honorowe danej instytucji (medale, dyplomy) oraz pieniężne fundowane przez urzędy, instytucje, organizacje i osoby prywatne. Ten typ salonu powstał we Francji w XVIII w. (Salon Paryski), rozpowszechnił się w XIX w.