(franc. arcade, z wł. arcata) element arch. składający się z dwóch podpór (filarów, kolumn) zamkniętych górą łukiem.

(niem. Zitadelle, z wł. citadella, od citta 'miasto') forteca małych rozmiarów, górująca nad miastem lub tworząca ośr. obronny wielkiej twierdzy, zwłaszcza bastionowej; zazwyczaj mieszczą się w niej koszary, magazyny, więzienia.

podwórzec, dworzec, nieprzykryta, wydzielona przestrzeń w obrębie budynku lub zespołu architektonicznego, spełniająca funkcje użytkowo‑reprezentacyjne.

otaczanie czegoś z boku albo z obu stron, np. budynku lub terenu, dodatkowymi elementami konstrukcyjnymi lub krajobrazowymi.

(franc. frise, z hiszp. friso, od frisar 'wyżłabiać') 1) pozioma część belkowania w porządkach klas. zawarta między architrawem a gzymsem; 2) poziomy pas dekoracyjny, stosowany w architekturze.

sklepienie zamknięte o osi pionowej, wznoszone nad pomieszczeniami na planie centralnym (okrągłym, kwadratowym, wielobocznym), także i wyodrębniona zewnętrznie część budowli, zawierająca takie sklepienie (kopuła zewnętrzna).

lazuryt (łac. lazur, lazurium 'błękit'), kamień lazurowy, minerał, występuje w postaci zbitej, jako żyły i monolity; nieprzejrzysty, szklisty o pięknej barwie lazurowoniebieskiej, czasem o odcieniach niebieskich i fioletowych.

łuk, element architektoniczny, konstrukcyjny lub dekoracyjny, zwykle zakrzywiony i podparty.

(orto-, z gr. orthós 'prosty' + -stat z gr. statós 'stojący') czworoboczne płyty kamienne licujące cokół muru, często zdobione reliefem.

(franc. relief, z wł. riliero) kompozycja rzeźbiarska wydobyta z płaszczyzny płyty kamiennej, drewnianej lub metalowej z pozostawieniem w niej tła; przeznaczona do oglądania wyłącznie od frontu; uzyskana techniką rzeźbienia, kucia, odlewania itp.

konstrukcja budowlana wykonana z kamienia naturalnego, sztucznego lub cegły (rzadziej z monolitu, np. żelazobetonu), o przekroju krzywoliniowym, służąca do przekrycia określonej przestrzeni budynku.

sklepienie w kształcie połowy leżącego walca przeciętego wzdłuż płaszczyzny poziomej.

sklepienie budowane zwykle z kamienia lub z cegieł, gdzie warstwy elementów budowlanych układane są schodkowo w stronę przekrywanego otworu, aż do zetknięcia się w środku, w najwyższej linii.

(łac. stele z gr. stele 'słup, kamień grobowy') rodzaj pomnika nagrobnego, wykonywanego z marmuru lub miękkiego kamienia.

zikkurat, w starożytnej Mezopotamii monumentalna budowla sakralna na planie kwadratu, w kształcie kilkukondygnacyjnej wieży (3‑7 stopni) zwieńczonej świątynią (niewielkich rozmiarów) zwana górną; kolejne piętra zwężały się schodkowo ku górze tworząc tarasy.