(łac.,  zbieżność przeciwieństw) filoz. zbieżność przeciwieństw — równoczesność rzeczy i zdarzeń przeciwnych; termin metafizyczny wprowadzony przez Mikołaja z Kuzy; występuje u G. Bruno, F.W.J. Schellinga, F. Brentany.

oficjalna nazwa święta Objawienia Pańskiego, niezwykłe doznanie, olśnienie.

(gr. eikṓn – obraz, gráphō – piszę), dziedzina badań historii sztuki, której zadaniem jest opis i interpretacja elementów treściowych i symbol. w dziełach sztuki.

dobór, zestawienie barw, charakterystyczne dla określonej kompozycji mai., twórczości danego artysty lub kierunku czy szkoły artystycznej.

(łac. compositio - złożenie) sposób powiązania elementów formalnych dzieła (linii, brył, płaszczyzn, plam barwnych, rozłożenia światła i cienia), tak aby tworzyły całość zgodną z intencją twórcy; z pojęciem kompozycja wiąże się pojęcie schematu kompozycyjnego, tzn. stałego układu poszczególnych elementów kompozycyjnych, charakterystycznych dla danego kierunku, epoki itp. Na schemat kompozycyjny składają się: jego ramy zewnętrzne (np. otoczenie przestrzenne dzieła architektury lub rzeźby, rama malowidła) i wewnętrzne, wyznaczające zasięg przestrzenny samej kompozycji (np. kształt przestrzenny dzieła architektury lub rzeźby, figura planimetryczna zawierająca kompozycję obrazu), osie kompozycyjne, zazwyczaj ze sobą sprzężone (przecinające się równolegle, zbieżne itp.), podziały kompozycyjne, wprowadzające rozgraniczenia wewnątrz kompozycji i porządkujące ją, napięcia kierunkowe, sugerujące ruch rzeczywisty lub wyobrażeniowy itp. Schemat kompozycyjny (poza sztuką abstrakcyjną) nie jest nigdy schematem oderwanym, ale wynika z programu i celowości dzieła architektury czy rzemiosła artystycznego oraz z tematyki rzeźby lub obrazu, przyczyniając się do wydobycia pożądanych momentów treściowych; w zależności od charakteru schematu kompozycyjnego i jego czynników mówimy o kompozycji zamkniętej, otwartej, zwartej, luźnej, dynamicznej, statycznej, symetrycznej, diagonalnej itp.

w plastyce to uwydatniona różnica, zestawienie lub przeciwstawienie elementów dzieła (np. obrazu, rzeźby) o skrajnie odmiennych cechach. Jest to podstawowy środek kompozycyjny i artystyczny, który ma na celu zdynamizowanie kompozycji, przyciągnięcie uwagi widza lub uwydatnienie najważniejszych części dzieła.

(gr. monos - jedyny + chroma - kolor, barwa) w malarstwie operowanie tylko jedną barwą w kilku odcieniach w celu uzyskania jednolitego tonu całego malowidła.

sposób przedstawiania sytuacji przestrzennych na płaszczyźnie, wykorzystujący fakt, że dalszy z dwóch równoległych odcinków widać pod mniejszym kątem.

(franc. symbole, gr. symbolon) w sztukach plastycznych to znak umowny, który posługuje się przedstawieniem konkretnego przedmiotu jako ekwiwalentu określonej, zwięzłej treści pojęciowej (na przykład gołąb oznacza pokój, krzyż oznacza chrześcijaństwo). W różnych epokach mogą zmieniać się znaczenia, jakie dany symbol wyraża — na przykład wąż w starożytności był symbolem zbawienia, natomiast w sztuce chrześcijańskiej stał się symbolem zła i grzechu. Symbole bardzo często mają charakter wieloznaczny (na przykład róża może oznaczać pychę, cnotę lub miłość). Symboliką danej sztuki lub epoki nazywa się ogół symboli w nich stosowanych.

(niem. Staffage) postacie ludzkie i zwierzęce - zazwyczaj niewielkie - lub skromne sceny rodzajowe, wprowadzane do kompozycji krajobrazowych w celu ich ożywienia lub upiększenia.

(wł. veduta - widok)obraz, rysunek lub rycina, przedstawiająca bądź ogólny widok miasta (panorama), bądź poszczególne place, ulice, zespoły arch. lub budowle (…) Jako samodzielny gatunek weduta wyodrębniła się ostatecznie w XVII w. w Holandii, a rozkwit przeżywała w XVIII w. w Wenecji.