bg‑azure

Street‑art

bg‑gray2

Słownik

Akcjonizm
Akcjonizm

przejaw aktywności twórczej, polegający na przeprowadzaniu w miejscach publicznych różnego rodzaju akcji, zwykle szokujących, obrażających i prowokujących publiczność, mających na celu zwrócenie uwagi na określoną ideę lub wyrażenie komentarza, często aluzyjnego, dotyczącego kwestii społecznych, obyczajowych lub politycznych.

Akwarela
Akwarela

[wł. acquarella < acqua ‘woda’], farba o spoiwie rozpuszczalnym w wodzie, przeważnie z gumy arabskiej, często z dodatkiem miodu, cukru lub gliceryny, które nadają farbie elastyczność; akwarela to również technika malarska, posługująca się farbami akwarelowymi kładzionymi najczęściej na papierze.

Assemblage
Assemblage

asamblaż, fr. assemblage, zbiór gotowych lub stworzonych przez artystę form, materii lub fragmentów innych całości, stanowiący autonomiczną wartość (dzieło sztuki), możliwą do zobaczenia z zewnątrz.

Body art
Body art

sztuka ciała, prąd artystyczny, w którym artysta używa swojego ciała jako medium, kierunek sztuki współczesnej, zaliczany do neoawangardy, występujący w Europie i Stanach Zjednoczonych w 2. połowie lat 60. i w latach 70. XX w. jako reakcja na minimal art i konceptualizm.

Collage
Collage

kolaż [fr. collage ‘naklejanie’, ‘oklejanie papierem’] technika artystyczna i wykonane w tej technice dzieło; kolaż polega na łączeniu za pomocą odpowiednich spoiw (pierwotnie kleju) form wyciętych z zadrukowanego papieru, szczątków roślin i zwierząt, fragmentów wyrobów ręcznych i maszynowych z formami namalowanymi na płótnie lub narysowanymi na tekturze. Kolaż to technika na płaszczyźnie.

Color field painting
Color field painting

z ang. color (colour) – kolor, field – pole, obszar, w dosłownym tłumaczeniu oznacza to „malarstwo kolorowych pól”. Jest to odmiana ekspresjonizmu abstrakcyjnego zapoczątkowana w USA w końcu lat 40 XX wieku m.in. przez Barnetta Newmana [czytaj: barneta niułmana] i Marka Rothko [czytaj: marka rotko], polegająca na operowaniu jednolitą plamą barwną.

Dripping
Dripping

półautomatyczna technika malarska, polegająca na wylewaniu farby na płótno i przez jego pochylanie tworzeniu ściekających, nieoczekiwanych form.

Emballage
Emballage

(ambalaż z fr. emballage [czytaj: embalaż]) - opakowanie, działanie artystyczne polegające na opakowywaniu, owijaniu, zasłanianiu przedmiotów, ale też architektury, natury. Największe ambalaże tworzy Christo (opakowania budynków, ale też elementów krajobrazu). W Polsce ambalaże wykonywał Tadeusz Kantor. Opakowywał obiekty, a także scenografię, aktorów i uczestników happeningów oraz swych spektakli. Charakter prac Kantora jest jednak odmienny od monumentalnych realizacji Christo.

Fresk
Fresk

al fresco [czytaj: al fresko], buon fresco [błon fresko], technika malarstwa ściennego, polegająca na malowaniu na mokrym tynku (pokrytym kilkoma warstwami zaprawy) farbami z pigmentów odpornych na alkaliczne działanie wapna, rozprowadzonymi wodą deszczową.

Graffiti
Graffiti

rodzaj twórczości artystycznej polegającej na tworzeniu obrazów bezpośrednio w miejscach publicznych (ściany budynków, wagony metra).

Gwasz
Gwasz

[fr. < wł.], szt. plast. kryjąca farba wodna z domieszką kredy lub bieli (spoiwo — guma arabska, podłoże — papier, pergamin, kość słoniowa).

Happening
Happening

[häpənıŋ; ang., ‘wydarzenie’], forma wypowiedzi artystycznej, operująca ciągiem zdarzeń o częściowo zaplanowanej strukturze, otwarta na przypadek i improwizację, dążąca do wciągnięcia widza i uczynienia z niego współtwórcy wydarzenia.

Instalacja
Instalacja

w sztuce współczesnej przestrzenny układ elementów zaprojektowany przez artystę, najczęściej specjalnie do określonej przestrzeni. W aranżacji tej stosowane są często tzw. przedmioty gotowe ready‑made. Instalacji towarzyszy zazwyczaj komentarz artysty wprowadzający widza w kontekst dzieła.

Mechanofaktura
Mechanofaktura

rodzaj geometryzującego malarstwa abstrakcyjnego. Głównym założeniem było odrzucenie iluzji przestrzennej w malarstwie na rzecz zaakcentowania dwuwymiarowości płótna.

Mural
Mural

wielkie malowidło wykonane bezpośrednio na ścianie budynku.

Pastel
Pastel

[fr. < wł. pastello], farba w postaci cienkich, miękkich pałeczek uformowanych z pigmentów, kredy, gipsu i małej ilości spoiwa; także technika malarska posługująca się tymi farbami (mająca charakter pośredni między rysunkiem a malarstwem) oraz kompozycja wykonana w tej technice.

Performans (performance)
Performans (performance)

termin używany od końca lat 60. XX w. na określenie efemerycznych działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty (artystów) przed publicznością, która, w odróżnieniu od happeningu, jest bezpośrednim, lecz biernym obserwatorem, a nie uczestnikiem.

Raster
Raster

(z jęz. niem. raster) - odwzorowanie kolorowego obrazu za pomocą drobnego wzoru (składającego się z jednokolorowych punktów), ma zastosowanie głównie w poligrafii, mająca swoje źródło w malarstwie neoimpresjonistów, stosujących metodę pointylizmu, polegającą na kładzeniu obok siebie podobnych w formie, jednakowej wielkości małych plamek czystego koloru, dzięki czemu powierzchnia obrazu stwarzała wrażenie barwnej wibracji .

Serigrafia
Serigrafia

sitodruk, filmdruk, drukowanie sitowe, jedna z metod drukowania, w której stosuje się formę drukową najczęściej w postaci prostokątnej ramy z napiętą na niej siatką z włókien naturalnych lub syntetycznych (poliamidowych lub poliestrowych) albo z metalu, z wytworzonymi w niej elementami drukującymi (nie zakryte oczka siatki przepuszczające farbę) i niedrukującymi (zakryte oczka siatki).

Sgraffito
Sgraffito

[zgraffịto; wł., ‘wyskrobane’, ‘wyryte’], jedna z technik malarstwa ściennego, polegająca na pokrywaniu muru warstwami różnie zabarwionego tynku i zeskrobywaniu wg wzoru (patronu) warstwy wierzchniej.

Sitodruk
Sitodruk

filmdruk, drukowanie sitowe, serigrafia, jedna z metod drukowania, w której stosuje się formę drukową najczęściej w postaci prostokątnej ramy z napiętą na niej siatką z włókien naturalnych lub syntetycznych (poliamidowych lub poliestrowych) albo z metalu, z wytworzonymi w niej elementami drukującymi (nie zakryte oczka siatki przepuszczające farbę) i niedrukującymi (zakryte oczka siatki).

Streaming
Streaming

media strumieniowe, ang. streaming media [czytaj: striming midia], jednoczesny przesyłanie i odbiór danych audio i wideo za pomocą sieci komputerowej; szybki rozwój od początku XXI w. powiązany z Internetem.

Strukturalizm
Strukturalizm

termin ten oznaczał podejście i metodę badawczą stosowane w lingwistyce, następnie stał się nazwą orientacji teoretycznej w antropologii społecznej i kulturowej, badaniach literackich, religioznawstwie i psychologii.

Szablon
Szablon

malowidło albo napis wykonane sprayem na podstawie wzoru wyciętego w kartonie lub plastiku. Można je zrealizować jako czarno‑białe lub wielobarwne, jednak wtedy do każdego koloru należy przygotować inny szablon, a wszystkie po nałożeniu tworzą jeden obraz. Szablon jest techniką wielokrotnego użytku.

Sztuka mediów
Sztuka mediów

działania artystyczne, do których tworzenia zostały wykorzystane nowe technologie: animacja komputerowa grafika cyfrowa, przestrzeń wirtualna, internet, gry wideo, druk 3D itp.

Technika olejna
Technika olejna

technika malarska polegająca na posługiwaniu się farbami olejnymi, w których spoiwem jest olej (głównie lniany).

Tempera
Tempera

technika malarska polegająca na użyciu farb, które mają jako spoiwo emulsje bazująca na żółtku jajek; także malowidło wykonane ta techniką.

Werniks
Werniks

przezroczysta substancja, głównie żywiczna, używana w malarstwie i grafice.

Witraż
Witraż

fr. vitrage < vitrer ‘oszklić, wstawić szyby’], kompozycja wykonana z kawałków barwnego szkła złączonych ołowianymi ramkami w kwatery, stanowiąca wypełnienie otworu okiennego; także technika malarska zaliczana do malarstwa.

Wlepka
Wlepka

niewielkich rozmiarów naklejka umieszczana w miejscach publicznych, najczęściej w środkach komunikacji. Początkowo była to naklejka zawierająca rysunek, tekst albo jedno i drugie. Tworzona z myślą o ingerencji w przestrzeń publiczną. Przylepiana na ogół bez zezwolenia, przez co traktowana jako wandalizm.

słownik

Adbusting
Adbusting

jest to strategia wykorzystywana przez twórców street art. Polega na takiej ingerencji w treść billboardów, plakatów oraz ogłoszeń, aby nadać im zupełnie nowe, często przeciwne znaczenie; są to przeważnie działania alterglobalistyczne i antykonsumenckie, skierowane przeciwko korporacjom.

Cut‑out
Cut‑out

wcześniej przygotowana duża powierzchnia papieru, na której maluje się lub drukuje obraz, a następnie wykrawa i przykleja do muru, stosując klej plakatowy.

Graffiti
Graffiti

rodzaj malowideł wykonywanych farbą bądź sprayem; ze względu na tematykę rozróżniamy graffiti walczące, które jest zaangażowane ideowo, w tym politycznie, graffiti artystyczne, graffiti hermetyczne, które jest zrozumiałe tylko dla wtajemniczonych oraz zwykłe bazgranie po murach, które jest przejawem aktu wandalizmu.

Mural
Mural

rodzaj monumentalnego malarstwa ściennego; nazwa pochodzi od hiszpańskiego słowa „mural” – ścienny.

Street art
Street art

Wywodzi się ze starożytnego graffito, które oznaczało wydrapywanie wzoru na powierzchni. Współcześnie, dziedzina z pogranicza sztuki i zjawiska kulturowego określająca ogół działań realizowanych w przestrzeni publicznej. Street art nie posiada ściśle określanych reguł działania i struktur dzieła, a prace bardzo często są postrzegane jako akt wandalizmu, będący reakcją kontrkulturową.

Szablon
Szablon

ang. stencil, obrazek albo napis wykonany za pomocą sprayu i wykrojonego wcześniej w kartonie lub plastiku wzoru.

Tag
Tag

podpis grafficiarzy oraz członków subkultur; najczęściej pisany jest przy pomocy grubego markera jako jedna, mocno powyginana linia.

Wlepka
Wlepka

vlepka, naklejka wykonywana domowymi sposobami, przy użyciu niewielkich kawałków papieru samoprzylepnego, często rysowana odręcznie i powielana; przyklejana głównie w środkach komunikacji miejskiej oraz innych miejscach publicznych (np. przejściach podziemnych, przystankach).

Źródło: www.encyklopedia.pwn.pl

Słownik pojęć został opracowany na podstawie:

  • Encyklopedia PWN – wydanie internetowe.

  • Kubalska‑Sulkiewicz K., Słownik terminologiczny sztuk pięknych, Kraków 2005.

bg‑azure

Street‑art

bg‑gray2

Bibliografia

  • Kultura Popularna 3 (21)/2008, Banksy  i  sztuka, Łukasz Biskupski BANKSY:  „TA  REWOLUCJA TO ATRAPA” https://depot.ceon.pl/bitstream/handle/123456789/1887/Banksy.pdf?sequence=1 (dostęp z dnia 31.03.2018)

  • Włodzimierz Moch, STREET ART I GRAFFITI Litery, słowa i obrazy w przestrzeni miasta, Bydgoszcz 2016, s. 36 (dostęp z dnia 31.03.2018)

  • Hodge S., Krótka historia sztuki współczesnej, Warszawa 2018.

  • Kierunki i tendencje sztuki nowoczesnej, opr. zbiorowe, Warszawa 1980.

  • Little S., Sztuka. Kierunki, mistrzowie, arcydzieła, Elipsa, Poznań 2007.

  • Style i kierunki w malarstwie, Warszawa 1997,

  • https://www.laminerva.pl/2017/07/malujac-mysle-o-zyciu-nie-o-sztuce-jean.html (dostęp z dnia 31.03.2018)

  • http://artpapier.com/index.php?page=artykul&wydanie=119&artykul=2686 (dostęp z dnia 31.03.2018)