Art Deco
Art Deco

termin używany od 1966 na określenie stylu dekoracyjnego, którego szczytowy rozwój przypada na lata 20. (Międzynarodowa Wystawa Sztuk Dekoracyjnych i Przemysłu Współczesnego w Paryżu, 1925), a pewne formy trwają w niektórych dziedzinach plastyki do lat 40., styl ten rozwinął się także w Stanach Zjednoczonych w drugiej połowie lat 20. i w latach 30. Art Deco odwoływał się do idei odrodzenia rzemiosła, głoszonej przez Arts and Crafts, rozwijał zasady syntezy sztuk, realizowane przez secesję, postulował też ścisły związek sztuki z przemysłem, podobnie jak na przykład Bauhaus. Czerpał inspirację z różnych źródeł: kultur egzotycznych (nurt orientalny), tradycji antycznych (nurt klasycyzujący), kierunków sztuki awangardowej - fowizmu, kubizmu, neoplastycyzmu, konstruktywizmu (nurt geometryczny), sięgał do folkloru i tradycji lokalnych (nurty narodowe). Podstawowe środki wyrazu stylu to: syntetyzowanie i upraszczanie form, prostolinijność, symetria, płaszczyznowość, kontrastowość kolorystyki, mutiplikacja wzorów geometrycznych oraz geometryzowanie motywów roślinnych i zoomorficznych - służyły podkreśleniu walorów dekoracyjnych obiektów, zawsze jednak zdobnictwo podporządkowane było funkcji i tworzywu (często kosztownemu). Art Deco przejawił się głównie w rzemiośle artystycznym, związanym z wyposażeniem wnętrz, ale obejmował także architekturę, rzeźbę i grafikę, modę damską i biżuterię, znalazł swoje odbicie w malarstwie, przeniknął do scenografii teatralnej i filmowej oraz produkcji przemysłowej.

Didaskalia
Didaskalia

wskazówki i objaśnienia autora dotyczące sposobu wystawienia dramatu, umieszczone w tekście.

Gargulec
Gargulec

rzygacz, plwacz, ozdobne zakończenie rynny dachowej, z którego woda deszczowa swobodnie spada daleko od lica muru. Szczególnie ozdobne formy rzeźbiarskiej (fantastyczne zwierzęta, ptaki, demony, potwory, postacie ludzkie) wytworzyła gotycka architektura francuska za której przykładem rozpowszechniły się w całej Europie, stosowane zarówno w budowlach sakralnych, jak i świeckich. Rzeźby wykonywano początkowo najczęściej w kamieniu; w czasach nowożytnych - zwykle z blachy.

Jugendstil
Jugendstil

odmiana secesji w Niemczech, kierunek w sztuce ostatniego dziesięciolecia XIX i pierwszej dekady dwudziesteg wieku, wywodzący swą nazwę od typowego dlań oderwania się od akademickich i historyzujących tendencji sztuki XIX wieku. Dzieła secesji cechowało zamiłowanie do asymetrii, atektoniczności, wertykalizmu, płaszczyznowości, linearyzmu, skomplikowanych układów kompozycyjnych i dekoracyjności. Głównymi środkiem wyrazu były: giętka, długa, ruchliwa linia, płaska plama, subtelna, jasna kolorystyka, barwy przechodzące jedna w drugą, efekty połysku. Głoszony przez secesję zwrot do świata natury przejawił się w wyborze motywów, odznaczających się wymienionymi wyżej cechami: żywiołów ognia i wody, strzelistych lub wijących się roślin (trzciny, lilie, powoje), kwiatów o symbolicznej wymowie (mlecz, oset, róża) bądź przejętych ze sztuki japońskiej (irysy, chryzantemy, nenufary); ze świata zwierząt wybierano pawie, łabędzie, węże, ważki i motyle. Często przedstawiano także stwory fantastyczno‑baśniowe (chimery, fauny, nimfy, smoki) oraz smukłe postacie kobiet o długich, rozwianych włosach.

Kostium
Kostium

(z języka francuskiego: costume – ubiór, strój) specjalnie projektowany przez scenografa lub kostiumologa strój aktorki bądź aktora charakteryzujący graną przez nich postać i będący istotnym elementem wizualnej strony widowiska filmowego lub telewizyjnego.

Libretto
Libretto

(z języka włoskiego: libretto - książeczka) zwięzłe streszczenie działa operowego lub filmowego, równie ważne jak muzyka, było na ogół drukowane i sprzedawane przed przedstawieniem wraz ze świecą do czytania.

Mapowanie
Mapowanie

przyporządkowywanie zasobów systemowych do innych, zwykle wirtualnych; tworzenie schematu czegoś, na przykład jakiegoś zjawiska.

Oscar
Oscar

(oficjalna nazwa Academy Award of Merit) przyznawana od 1927 roku, obecnie w dwudziestu czterech podstawowych kategoriach, nie licząc Oscarów specjalnych i za osiągnięcia w dziedzinie techniki filmowej, nagroda hollywoodzkiej Akademii Filmowej, najbardziej prestiżowe trofeum w świecie filmu. Zaprojektowana przez znanego amerykańskiego scenografa Cedrica Gibbsona, statuetka Oscara przedstawia powstać rycerza‑strażnika trzymającego oburącz zwrócony ostrzem w dół miecz, stojącego na cokole, który stanowi rolka z taśmą filmową.

Rekwizyt
Rekwizyt

(z języka łacińskiego: requisitus - poszukiwany) przedmiot potrzebny w danym przedstawieniu teatralnym, widowisku filmowym lub telewizyjnym, związanym z przebiegiem akcji lub tworzącym tło.

Scenariusz
Scenariusz

(z języka angielskiego: screenplay, również script) literacki projekt struktury dzieła filmowego, tekst będący podstawą pracy nad filmem, w swej rozwiniętej formie (zwanej niekiedy pełnym scenariuszem) prezentujący: fabułę, charakterystykę postaci, przebieg akcji wraz z opisem czasu i miejsca oraz dialogi.

Scenopis
Scenopis

plan realizacji filmu sporządzony na podstawie scenariusza przez reżysera i operatora, zawierający szczegółowy opis kolejnych ujęć

X‑wing
X‑wing

myśliwiec Incom T‑65, popularnie zwany X‑wingiem, to jeden z najczęściej pojawiających się typów statków kosmicznych świata Gwiezdnych Wojen. Został zaprojektowany przed Bitwą o Yavin w zakładach Incom na bazie republikańskich myśliwców typu Z‑95. Ponieważ pracownicy zespołu projektowo‑konstrukcyjnego przeszli na stronę Rebelii, to ona uzyskała projekty pojazdu i rozpoczęła jego produkcję. X‑wingi są uzbrojone w cztery działka laserowe umieszczone na końcach rozkładanych skrzydeł, oraz dwie wyrzutnie torped protonowych, mogące pomieścić w sumie 6 takich pocisków. Standardowo pilotowi pomaga w nawigacji droid astromechaniczny (najczęściej stosowane typy to Industrial Automaton R2 i R4), który może też przeprowadzać w czasie lotu pomniejsze naprawy.

...........................

Aukcja
Aukcja

publiczna sprzedaż obiektów w formie zorganizowanej, w której nabywcą zostaje ta osoba, która zaoferuje najwyższą cenę. Przedmiotem aukcji są dzieła sztuki lub obiekty kolekcjonerskie, które można wcześniej oglądać na wystawie przedaukcyjnej. Aukcję prowadzi aukcjoner, który odpowiada za przestrzeganie ustalonego regulaminu sprzedaży. Aukcja jest prowadzona w języku polskim, jednak na specjalne życzenie uczestnika aukcji niektóre spośród licytacji mogą być równolegle prowadzone w jeżykach angielskim i niemieckim.

Choreografia
Choreografia

1) zapisywanie ruchów tanecznych za pomocą systemu znaków (ob. kinetografia) oraz opis tańców i ich wykonania; 2) sztuka kompozycji rysunku i ruchu w tańcu i balecie; odtwarza muzykę i treść fabularną (w baletach z wątkiem lit.), tworząc równocześnie formę ruchową tańca w kształcie niepowtarzalnym, zależnym od osobowości artystycznej choreografa; 3) określenie używane wymiennie z pojęciami balet, taniec, stosowane swobodnie przez krytyków w XIX w.

Dubler
Dubler

1. osoba zastępująca aktora w scenach wymagających specjalnych umiejętności; 2. aktor grający jakąś rolę na zmianę z innym aktorem lub zamiast niego.

Eksponat
Eksponat

przedmiot wystawiony do oglądania w muzeum lub na wystawie.

Ekspozycja
Ekspozycja

zbiór przedmiotów w muzeum, galerii lub na wystawie.

Filharmonia
Filharmonia

instytucja dysponująca stałym zespołem instrumentalistów i śpiewaków, organizująca koncerty muzyki poważnej; też: budynek, w którym odbywają się te koncerty.

Finisaż
Finisaż

uroczyste zakończenie i podsumowanie wystawy dzieł sztuki.

Folklor
Folklor

1. ludowa twórczość artystyczna; 2. cechy charakterystyczne dla jakiegoś środowiska, miejsca.

Galeria
Galeria

1. kolekcja dzieł sztuki istniejąca jako samodzielna instytucja lub stanowiąca dział w muzeum; 2. salon wystawowy, w którym sprzedaje się dzieła sztuki.

Koncert
Koncert

1. impreza artystyczna wypełniona programem muzycznym; 2. instrumentalny utwór muzyczny przeznaczony do wykonania przez solistę i orkiestrę symfoniczną; 3. wykonanie czegoś w sposób mistrzowski.

Licytacja
Licytacja

publiczna sprzedaż ruchomości lub nieruchomości, w której nabywcą zostaje ten, kto oferuje najwyższą cenę.

Muzeum
Muzeum

instytucja gromadząca, przechowująca i konserwująca zbiory z różnych dziedzin kultury, sztuki, nauki lub techniki i udostępniająca je publiczności w formie wystaw.

Premiera
Premiera

pierwszy publiczny pokaz sztuki teatralnej, opery, filmu itp.

Scenografia
Scenografia

opracowanie plastycznej i architektonicznej oprawy widowiska, filmu itp.; też: oświetlenie, dekoracje, kostiumy i rekwizyty stanowiące taką opraw.

Spektakl
Spektakl

przedstawienie teatralne, operowe lub baletowe.

Sufler
Sufler

osoba w teatrze, która w trakcie przedstawienia podpowiada (w razie potrzeby) aktorom tekst granej roli.

Wernisaż
Wernisaż

uroczyste otwarcie wystawy dzieł sztuki.

Wystawa (ekspozycja)
Wystawa (ekspozycja)

wystawiony na pokaz zbiór dzieł sztuki lub innych wartościowych przedmiotów.

Słownik pojęć został opracowany na podstawie:

  • Encyklopedia PWN (wersja elektroniczna).

  • Słownik języka polskiego (wersja elektroniczna).

  • https://desa.pl/slownik-pojec/#aukcja

  • Hendrykowski M., Słownik terminów filmowych, Poznań 1994.

  • Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. Krystyna Kubalska‑Sulkiewicz, Warszawa, 2003.

Notatki_ucznia

Notatki ucznia

R19xelvhgXLiy
(Uzupełnij).
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.

Bibliografia

Bibliografia

  • Głowacka E. (red.), Biblioteki wobec nowych zadań, Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2004.

  • Mierzycka A., Zybert E. B. (red), Instytucje kultury jako ośrodki życia społecznego, Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Warszawa 2017.

  • Ostrowicki M., Wirtualne realis. Estetyka w epoce elektroniki, Universitas, Kraków 2006.

  • Prawne podstawy działalności kulturalnej, oprac. zbiorowe, Kraków 2005.

  • Sójka J. (red), Instytucje upowszechniania kultury w XXI wieku – przeżytek czy nowa jakość?, Bogucki Wydawnictwo Naukowe, Poznań 2009.

  • Szlendak T., Nowiński J., Wieczorek P., Promowanie różnorodności kulturowej i artystycznej w ramach europejskiego dziedzictwa kulturowego, MKiDN, Warszawa 2012.

  • Ustawa o bibliotekach z dnia 27 czerwca 1997 roku.

  • Ustawa o muzeach z dnia 21 listopada 1996 roku.

  • Ustawa o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej z dnia 25 października 1991 roku.

Literatura:

  • Hendrykowski M., Słownik terminów filmowych, Poznań 1994.

  • Przestrzeń opery Polscy scenografowie XX i XXI wieku, strona MNK.

  • Słownik terminologiczny sztuk pięknych, red. Krystyna Kubalska‑Sulkiewicz, Warszawa, 2003.

  • Szmit‑Maud E., Iluzjonistyczne scenografie teatralne jako gatunek malarstwa dekoracyjnego, UMK.

  • Strzelecki Z., Kierunki scenografii współczesnej, PWN, Warszawa 1970.

Zasoby internetowe:

  • KIPA - Wykaz praw i obowiązków grupy produkcyjnej, SCENOGRAF; http://kipa.pl/wp-content/uploads/2018/07/scenografia_01_scenograf-1.pdf [dostęp: 05.10.2021].

  • Konsumpcja piękna i rekwizyty; http://ekrany.org.pl/historia_kina/konsumpcja-piekna-i-rekwizyty-personalne/?fbclid=IwAR3ERlVn5gywvj8t87YFnmfIk8Cj9iCRFQepYl1QPz8VH3fAsZgEr1fMRcU [dostęp: 05.10.2021].

  • PROJEKT FILM: Rozmowy niekontrolowane; https://www.dwutygodnik.com/artykul/7404-projekt-film-rozmowy-niekontrolowane.html?fbclid=IwAR3b9iqmcohG7x7vqO58j-9Wc8aKyvYUAEvxixvLtQ41mElfQJn63LSzi7k [dostęp: 05.10.2021].

  • Scenografia, charakteryzacja, kostiumy i aktorzy filmowi; https://edukacjamedialna.edu.pl/lekcje/scenografia-charakteryzacja-kostiumy-i-aktorzy/?fbclid=IwAR0xYaj_LXM11Lk3urSKBvQsDwWYt0mca3Jr_lZjKSldiIdLOiKVCILPRyk [dostęp: 05.10.2021].

  • Scenografia polska; http://scenografiapolska.pl/ [dostęp: 05.10.2021].

  • Spis nazwisk scenografów, w układzie alfabetycznym, projektujących dekoracje i kostiumy dla Starego Teatru od 1945 do 2014 roku; http://www.cyfrowemuzeum.stary.pl/osoby/scenografowie/5 [dostęp: 05.10.2021].

  • Władcy przestrzeni – polscy scenografowie filmowi; https://culture.pl/pl/artykul/wladcy-przestrzeni-polscy-scenografowie-filmowi [dostęp: 05.10.2021].