Poetycka twórczość inspiruje się również sztuką. Zapoznaj się z interpretacją wielkiego europejskiego malarstwa językiem poezji. Czy przekonanie o ponadczasowym oddziaływaniu wielkich dzieł jest w tym przypadku owocnym dialogiem pomiędzy twórcami różnych dziedzin sztuki i różnych epok?  Przekonaj się sam/sama. 

bg‑turquoise

Ten materiał pomoże Ci

  • Poznać utwory poetyckie zainspirowane słynnymi dziełami sztuki;

  • Określić, jak zmieniał się sposób realizacji horacjańskiego toposu ut pictura poesis w kolejnych epokach;

  • Wyjaśnić, jak klasycyzm przejawia się we współczesnej poezji.

bg‑turquoise

Poezja a sztuka

bg‑gray2

W jaki sposób poezja nawiązuje dialog z dziełami sztuki?

Czy uczy je rozumieć i wydobywać z nich ponadczasowe prawdy? Zapoznaj się z utworem Jarosława Iwaszkiewicza pt. „W Orvieto”, w którym odnosi się do fresku mistrza włoskiego renesansu, a następnie porównaj oba utwory.

R8PNHNAPDRNPZ
Luca Signorelli, Zmartwychwstanie zmarłych, 1499 do 1502, Katedra Santa Maria Assunta, Cappella di San Brizio, Orvieto, Włochy
Źródło: Wikimedia Commons, Wikimedia Commons, domena publiczna.
1

Wstaniemy żywym ciałem z odwiecznej zgorzeli
I na otwartych oczach wzniesiemy powieki,
Ponad umarłe światy i umarłe wieki,
Tak, jak to namalował Luca Signorelli¹Luca SignorelliIndeks górny 1.
I wtedy może pejzaż, któryśmy ostatni
Widzieli mętnym okiem już martwym napoły –
Kędy topole ziemi i niebios anioły
Mięszały się w dziwaczny orszak chociaż bratni –
Otworzy jak stodoła na ścieżaj znaczenie,
Któreśmy nieraz żyjąc – jak w śnie przeczuwali –
Kiedyśmy głupi, nędzni i niedoskonali
Myśleli, że coś wiemy, widząc tylko cienie. (...)

1black
Polecenie 1

Porównaj fresk Zmartwychwstanie ciał Luki Signorellego z utworem Jarosława Iwaszkiewicza. Zapisz swoją wypowiedź.

Zapoznaj się z opisem fresku Zmartwychwstanie ciał Luki Signorellego. Porównaj go z utworem Jarosława Iwaszkiewicza. Zapisz swoją wypowiedź.

RT6N7DENQ7H7H
Luca Signorelli, Zmartwychwstanie zmarłych, 1499 do 1502, Katedra Santa Maria Assunta, Cappella di San Brizio, Orvieto, Włochy
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
R1WBOhY6jMZCT
(Uzupełnij).

Wiersz Wojciecha Wencla ze zbioru Oda na dzień św. Cecylii nasuwa skojarzenia z malarstwem holenderskiego artysty Jana Vermeera. Zapoznaj się z utworem literackim oraz dziełem malarskim i spróbuj określić jakie cechy obrazu zainspirowały poetę.

RVQGT917M67K31
Jan Vermeer, "Dziewczyna z perłą", 1665,Muzeum Mauritshuis w Hadze, Holandia
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

Parząca kawę w wysokim ekspresie
stojącym w niszy na brzegu lodówki
widziana z głębi wielkiego pokoju
przez drzwi otwarte na oścież do kuchni
bardzo uważnie podchodzi do stołu
i ciemnym wrzątkiem napełnia naczynia
znad obu szklanek się wznosić zaczyna
gorąca para powietrze aż puchnie
od światła stojąc w kwiecistej sukience
na białych kaflach podłogi wysmukła
już próżny ekspres starannie odstawia
biją zegary i nagle się wzmaga
inwazja blasku w jej włosach tak jasnych
że na tle mebli sosnowych się zdają
tworzyć kontrapunkt tymczasem po twarzy
toczy się spokój kościelnych witraży

Utwór Iwaszkiewicza W Orvieto pochodzi z tomu Inne życie wydanego w 1938 r. Wiersz Wojciecha Wencla ze zbioru Oda na dzień św. Cecylii powstał w latach 90 XX wieku. Choć utwory dzieli sześćdziesiąt lat, łączy je bardzo wiele. Obydwa powstały z inspiracji dziełami malarstwa, lecz każdy z nich w nieco inny sposób porusza kwestię odbioru sztuki i jej znaczenia w życiu. Pierwszy odwołuje się do monumentalnego fresku Sąd Ostateczny Luki Signorellego z przełomu XV i XVI w., znajdującego się we włoskiej katedrze w Orvieto. Drugi nasuwa skojarzenia z malarstwem holenderskiego artysty Jana Vermeera.

Zarówno poprzez nawiązania do tradycji, jak i samą formę poetycką utwory dążą do harmonii, rytmu i symetrii oraz „szlachetnej prostoty i spokojnej wielkości”, aby kontakt z dziełem sztuki był źródłem przyjemności estetycznej.

bg‑turquoise

Film

bg‑gray2

Sztuka słowa i sztuka obrazu - wykład

Zapoznaj się z filmem, w którym prof. Justyna Bajda - literaturoznawczyni i historyczka sztuki opowie o malarskich inspiracjach w polskiej poezji XX wieku. 

R1esUm9tKSlWx
Film opowiada o malarskich inspiracjach polskiej poezji XX wieku.
Ćwiczenie 1
Zapoznaj się z opisem obrazu, który został omówiony w wykładzie. Zinterpretuj to dzieło sztuki, a następnie samodzielnie odpowiedz na pytania zadane w filmie edukacyjnym.
1. Dlaczego Ikar pragnął wznieść się jak najwyżej ponad ziemię? Jaki jest symboliczny sens tego czynu?
2. Jakie ideały i ludzkie marzenia uosabia Ikar?

Zapoznaj się z opisem obrazu, który został omówiony w wykładzie. Zinterpretuj to dzieło sztuki, a następnie samodzielnie odpowiedz na pytania zadane w filmie edukacyjnym.
1. Dlaczego Ikar pragnął wznieść się jak najwyżej ponad ziemię? Jaki jest symboliczny sens tego czynu?
2. Jakie ideały i ludzkie marzenia uosabia Ikar?

R15F2T7PMO8CG
Pieter Bruegel (starszy), Pejzaż z upadkiem Ikara, 1557, Królewskie Muzea Sztuk Pięknych Belgii, Bruksela, Belgia
Źródło: Wikimedia Commons, 1557, domena publiczna.
RREqNtWnNmmVO
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 2

Wymień kilka nazwisk polskich poetów i pisarzy, którzy w swojej twórczości chętnie inspirowali się dziełami sztuki. Do twórczości jakich malarzy najchętniej sięgali?

RgHPIFsA8EPLf
(Uzupełnij).

Więcej na temat inspiracji malarskich znajdziesz tutaj: