O fakturze
Tutaj znajdziesz informacje i przykłady dotyczące wybranych rodzajów faktury:
w rzeźbie: gładka, chropowata, szorstka, połyskująca, błyszcząca, lśniąca, matowa, zróżnicowana, non finito
w malarstwie: gładka, chropowata, nierówna,
Faktura w rzeźbie
Dlaczego faktura rzeźby może być zróżnicowana?
Powierzchnia rzeźby zależy od sposobu jej wykończenia, stopnia wypolerowania, materiału, z którego jest wykonana, a także użytych narzędzi, które pozostawiają na surowcu ślady. Twórca może nadać swojemu dziełu dowolną formę i fakturę.
Artysta może zostawić dzieło nieskończone, wtedy określa się fakturę jako non finitonon finito. Współcześni rzeźbiarze, poza tradycyjnymi materiałami – marmurem czy drewnem, korzystają często z metali, szkła, materiałów odzyskanych lub tworzyw sztucznych. Wśród tworzyw, najbardziej popularne współcześnie są żywice, którym można nadawać dowolną fakturę.

Współczesna rzeźba, ze względu na możliwości techniczne, znacznie poszerza możliwości w zakresie opracowania powierzchni. Wykorzystanie nietypowych materiałów, ich łączenie pozwala na prezentowanie licznych przykładów niespotykanych dotąd faktur.
Faktura w rzeźbie
Jak może wyglądać rzeźba o gładkiej i połyskującej fakturze?




Na ilustracjach są następujące rodzaje faktur:
na górze z lewej: Henry Moore [czytaj: hełnri moo] w rzeźbie z brązu pt.: „Matka i dziecko” zastosował fakturę jednolitą, gładką i połyskującą.
na górze z prawej: Getulio Alviani [czytaj: dżetulio alwjani], współczesny twórca amerykański, przedstawiciel sztuki optycznej (op‑art) oraz kinetycznej, wykorzystał gładką i metaliczną blachę aluminiową, szczotkując jej powierzchnię.
Uzyskał efekt lśniącej faktury i wrażenie falowania;
na dole z lewej: dzięki stosowaniu celuloidu, silikonów i innych tworzyw sztucznych współcześni artyści tworzą hiperrealistyczne rzeźby, których faktura łudząco przypomina ludzką skórę. Ron Mueck [czytaj: ron młek] w gigantycznych rozmiarów rzeźbie Maska II (Autoportret) w wierny, realistyczny sposób oddał swoje podobieństwo;
na dole z prawej: „Tulipany” to gigantyczna, wielobarwna, lakierowana rzeźba uproszczonych kwiatów o gładniej, lśniącej fakturze. Amerykański artysta Jeff Koons [czytaj: dżef kuns], uważany za symbol kultury konsumpcyjnej lat 80. często przedstawia w swojej twórczości gigantycznych rozmiarów przedmioty i zwierzęta ze stali nierdzewnej.
Faktura w rzeźbie
Jak może wyglądać rzeźba o chropowatej i matowej fakturze?




Na ilustracjach są następujące rodzaje faktur: na górze z lewej: faktura rzeźby jest nierówna, zróżnicowana, chropowata;
na górze z prawej: jedną z najważniejszych oprócz smukłości rzeźb Alberta Giacomettiego [czytaj: alberta dżjakomettiego], włoskiego artysty uznawanego często za twórcę z pogranicza ekspresjonizmu i surrealizmu, jest ich chropowata faktura.
Jego dzieła sprawiają wrażenie niedokończonych. Nierówna powierzchnia rzeźb, jakby pomarszczonych, dodaje ekspresji;
na dole z lewej i prawej: Magdalena Abakanowicz zasłynęła z tzw. abakanówabakanów, czyli artystycznych tkanin. Do „Pleców” użyła natomiast jutowego materiału utwardzonego żywicami. Te korpusy posiadają spękaną, chropowatą fakturę o strukturze płótna.
Faktura w rzeźbie
Jak może wyglądać rzeźba o fakturze non finitonon finito?

Jednym z przykładów zastosowania non finito we współczesnej rzeźbie jest twórczość Gianluca Giarrizzo [czytaj: dżianluka dżiaricco].
To artysta amerykański, tworzący najczęściej w kamieniu (głównie rzeźby akty).
W swoich pracach niektóre fragmenty wykonuje w sposób realistyczny, pozostałe pozostawiając niewykończone.
„Powierzchnia dzieła sztuki (obrazu, rysunku, rzeźby, tkaniny itp.) zmienna w zależności od tworzywa, techniki, użytego narzędzia oraz indywidualnych cech twórcy. (...) zależy m.in. od podobrazia, rodzaju farby, narzędzia (np. pędzel, szpachla, grzebień) czy dodanych materiałów (np. piasek, wióry).” Możliwe odpowiedzi: 1. Faktura, 2. Impast, 3. Kolaż
Faktura w malarstwie
Jaka może być faktura w malarstwie?
Na fakturę w malarstwie wpływa wiele czynników, takich jak:
użyte narzędzia;
rodzaje farb i sposób ich nakładania;
technika malarska;
wybrane podobrazie czy inne podłoże.
Artysta może tymi samymi farbami osiągnąć efekt wyrazistej, grubej i impastowejimpastowej faktury lub zastosować laseruneklaserunek, wykończyć pracę, pokrywając ją połyskującym werniksem albo nadać powierzchnię matową.

Inną fakturę uzyska stosując różne narzędzia: pędzle, nakładając farbę szpachląszpachlą, czy rozcierając ją palcami.
Na fakturę ma także wpływ rodzaj i przygotowanie podłoża (ściana, mur, płótno, deska, rodzaj gruntugruntu i jego powierzchnia).
Obrazy o grubej, wyrazistej fakturze można wykonać techniką impastu. Farbę nakłada się wówczas grubymi warstwami, a powstała na powierzchni podobrazia struktura wynika z zastosowanych narzędzi, których ślady są widoczne.
Inna więc będzie faktura pozostawiona przez szczecinowy pędzel, inna po nałożeniu farby malarską szpachelką.
Do nakładania fakturowego farby można używać nietypowych narzędzi: noża, patyka, a nawet widelca, łyżki czy łopatki lub tym wszystkim, na co pozwoli inwencja twórcza.
Tworzeniu faktury służą także specjalne pasty i żele, które nakłada się na podłoże lub dodaje się do farby.
Do obrazów fakturowych najczęściej stosuje się technikę olejną lub farby akrylowe. Artyści często eksperymentują, by uzyskać nietypową powierzchnię, mieszają grunt lub farbę z piaskiem, trocinami, doklejają na powierzchnie różne materiały, stosują kolażkolaż.
Faktura w malarstwie
Jakie są sposoby na uzyskanie faktury gładkiej obrazu?
Gładką fakturę, która pozwoliła na uzyskanie efektów plastycznych graniczących z iluzjonizmemiluzjonizmem stosowali w swoich dziełach np. przedstawiciele surrealizmu czy hiperrealizmu.




Na ilustracjach są następujące rodzaje faktur:
na górze z lewej: dzieło surrealistyczne pt.: „Kuszenie św. Antoniego”, w którym artysta Salvador Dalí zadbał o precyzyjne, wręcz fotograficzne odwzorowanie elementów. Taki efekt gładkiej faktury jest możliwy do uzyskania między innymi dzięki użyciu do malowania pędzli z włosia sobolowego;
na górze z prawej: Wojciech Fangor w „M17” zastosował plamy barwne nieostre, rozmazane. Faktura jest gładka i równa. Brak śladów narzędzia malarskiego oraz niewidoczna jest również faktura płótna.
na dole z lewej: obrazy w technice akwareli nie powstają na gładkim papierze, ale ze względu na sposób malowania i ilość nakładanej farby, fakturę możemy określić jako gładką. Cienka warstwa wodnej farby tworzy efekt przezroczystości i delikatnej, subtelnej oraz laserunkowej warstwy barwnej. Taki efekt stosuje w swoich pracach np. Barbara Nicholls [czytaj: barbara nikols], współczesna artystka nakładająca na rozłożone na podłodze prace pigment i wodę, a następnie poddająca je procesowi moczenia w basenach, przechylania i poruszania papierem;
na dole z prawej: hiperrealiści malują za pomocą pędzla lub aerografu. W obrazach stosują płynne przejścia jednego koloru (gradacja). Ron Kleemann [czytaj: ron klimen] skupił się na detalach, refleksach odbicia światła. Faktura jest gładka, lśniąca, a płynne przejścia zostały wykonane metodą laserunku.
faktura gładka, faktura lśniąca
Faktura w malarstwie
W jaki sposób można uzyskać fakturę chropowatą obrazu?
Odpowiedz na pytanie. Czy fakturę impastową można uzyskać za pomocą farb akwarelowych? Swoją odpowiedź uzasadnij.
Wykonaj farbami akrylowymi pracę plastyczną na dowolny temat (może być to abstrakcja), w której uzyskasz wyrazistą, impastową fakturę.
Swoją pracę wyślij nauczycielowi e‑mailem lub wgraj ją tutaj.
Zróżnicowana faktura pojawia się w pracach malarzy abstrakcyjnego ekspresjonizmu. Nierówną i chropowatą, pełną zacieków i zgrubień powierzchnię m. in w wyniku stosowanej techniki drippingudrippingu [czytaj: dripingu], posiadają dzieła Jacksona Pollocka [czytaj: dżeksona poloka], reprezentujące kierunek abstrakcjonizmu niegeometrycznego.




Na ilustracjach są następujące rodzaje faktur:
na górze z lewej: na jednolitym tle artysta umieścił warstwy farby, nakładanej cienkimi strużkami, które są porozlewane po całej powierzchni obrazu. Faktura jest niejednolita, chropowata;
na górze z lewej: obrazy Willema de Kooninga [czytaj: łilema de kuninga] cechuje silna ekspresja wyrażona przez kolor i wyrazistą fakturę. W dziełach widoczny jest duktdukt pędzla prowadzonego w różnych kierunkach, a także grubo nałożonej na płótno farby, co sprawia wrażenie efektu trójwymiarowości powierzchni dzieła;
na dole z lewej: ciekawy efekt uzyskuje się, malując na powierzchni, która posiada już swoją wyraźną fakturę. Jej chropowatość pozwala uzyskać ciekawe efekty o zróżnicowanej lub jednolitej fakturze. Na muralu namalowanym na chropowatej ścianie wykonanym przez łódzką firmę Good Looking Studio [czytaj: gud luking studio] widoczna jest faktura tynku, z wyraźnymi wypukłościami;
na dole z prawej: dzięki zastosowaniu różnych folii i tkaniny, na którą została nałożona farba, faktura kolażu Barbary Locketz jest zróżnicowana, chropowata i gładka przez co dodaje ekspresji dziełu, a pozagniatane materiały ożywiają powierzchnię obrazu.

Faktura w innych dziedzinach sztuki
Na przykład faktura w muzyce
Pojęcie faktury muzycznej związane jest z organizacją materiału dźwiękowego w przestrzeni muzycznej. Fakturę rozróżnia się biorąc pod uwagę różne kryteria.
Ze względu na aparat wykonawczy wyróżnia się, m.in.:
fakturę wokalną ;
fakturę instrumentalną;
Ze względu na liczbę i sposób koordynacji planów brzmieniowych wyodrębnia się:
fakturę jednogłosową;
fakturę wielogłosową.
Ze względu na cechy planów brzmieniowych wyróżnia się, m.in.::
fakturę masywną, skomplikowaną, zagęszczoną;
fakturę prostą, delikatną, rozrzedzoną,