szczyci
świéci
Kłócą
paralelność
skrupulant
anaforyczność
Do Justyny. Tęskność na wiosnęFranciszek Karpiński
Franciszek Karpiński Do Justyny. Tęskność na wiosnę

Już tyle razy słońce wracało
I blaskiem swoim dzień szczyciszczyciszczyci;
A memu światłu cóż to się stało,
Że mi dotychczas nie świéciświéci?

Już się i zboże do góry wzbiło,
I ledwie nie kłos chce wydać;
Całe się pole zazieleniło;
Mojej pszenicy nie widać!

Już słowik w sadzie zaczął swe pieśni,
Gaj mu się cały odzywa.
KłócąKłócąKłócą powietrze ptaszkowie leśni;
A mój mi ptaszek nie śpiéwa!

Już tyle kwiatów ziemia wydała
Po onegdajszej powodzi;
W różne się barwy łąka przybrała;
A mój mi kwiatek nie schodzi!

O wiosno! Pókiż będę cię prosił,
Gospodarz zewsząd stroskany?
Jużem dość ziemię łzami urosił:
Wróć mi urodzaj kochany!

CART3 Źródło: Franciszek Karpiński, Do Justyny. Tęskność na wiosnę, [w:] Zdzisław Libera, Poezja polska XVIII wieku, Warszawa 1976, s. 314–315.
1
Ćwiczenie 1

Scharakteryzuj postać mówiącą w wierszu. Na podstawie każdej strofy nazwij jej uczucia i sposób ich wyrażania.

RQ5SN82576SN8
Strofa I. Uczucia podmiotu lirycznego (Uzupełnij). Sposób wyrażania emocji (Uzupełnij). Strofa II. Uczucia podmiotu lirycznego (Uzupełnij). Sposób wyrażania emocji (Uzupełnij). Strofa III. Uczucia podmiotu lirycznego (Uzupełnij). Sposób wyrażania emocji (Uzupełnij). Strofa IV. Uczucia podmiotu lirycznego (Uzupełnij). Sposób wyrażania emocji (Uzupełnij). Strofa V. Uczucia podmiotu lirycznego (Uzupełnij). Sposób wyrażania emocji (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 2
RQHKCBEGR94QB11
Zastanów się, jakie środki stylistyczne służą kreacji podmiotu lirycznego jako człowieka sentymentalnego. Podaj przykłady środków.
R1S1NODGRE3NQ
Określ, jaką funkcję w tekście pełnią wskazane środki stylistyczne: wykrzyknienie, apostrofa, pytanie retoryczne.
R1G8ZJFO9ZRAB2
Ćwiczenie 3
W tekście wiersza wskaż czasowniki lub bezokoliczniki opisujące wiosnę i związane z podmiotem lirycznym. Już tyle razy słońce wracało i blaskiem swoim dzień szczyci, a memu światłu cóż to się stało, że mi dotychczas nie świéci? Już się i zboże do góry wzbiło, i ledwie nie kłos chce wydać; całe się pole zazieleniło‒ mojej pszenicy nie widać! Już słowik w sadzie zaczął swe pieśni, gaj mu się cały odzywa, kłócą powietrze ptaszkowie leśni; a mój mi ptaszek nie śpiéwa! Już tyle kwiatów ziemia wydała po onegdajszej powodzi, w różne się barwy łąka przybrała; a mój mi kwiatek nie schodzi!
2
Ćwiczenie 3
R1B6XQEQCXNUQ
(Uzupełnij) Już tyle razy słońce wracało i blaskiem swoim dzień szczyci, a memu światłu cóż to się stało, że mi dotychczas nie świéci? Już się i zboże do góry wzbiło, i ledwie nie kłos chce wydać; całe się pole zazieleniło ‒ mojej pszenicy nie widać! Już słowik w sadzie {opisujące wiosnę} zaczął {/opisujące wiosnę} swe pieśni, gaj mu się cały odzywa, kłócą powietrze ptaszkowie leśni; a mój mi ptaszek nie śpiéwa! Już tyle kwiatów ziemia wydała po onegdajszej powodzi, w różne się barwy łąka przybrała; a mój mi kwiatek nie schodzi!.
1
Ćwiczenie 4

Wyciągnij wnioski z analizy, odpowiadając na pytanie, czemu służy opozycja form gramatycznych. Swoją odpowiedź sformułuj w trzech zdaniach.

RCOVJLDH4VGHQ
(Uzupełnij).
RRQLK7TUFCR91
Ćwiczenie 5
Co świadczy o melodyjności wiersza Do Justyny? Możliwe odpowiedzi: 1. podział na strofy, 2. zwroty do adresata, 3. rymy, 4. wykrzyknienia
R1EQM5TXCGGSU
Ćwiczenie 6
Wiersz Do Justyny jest przykładem liryki... Możliwe odpowiedzi: 1. pośredniej opisowej, 2. zwrotu do adresata, 3. sytuacyjnej, 4. maski
1
Ćwiczenie 7

Przeanalizuj fragmenty wypowiedzi podmiotu lirycznego wiersza Do Justyny. Do każdego cytatu dopisz cechy typowe dla człowieka sentymentalnego, jakie dostrzegasz w kreacji tej postaci.

R1CZ19B7XXJGR
wypowiedź Justyny - cecha 1. „jak z oczu moich łzy płyną” Cecha (Uzupełnij). 2. „Nie wiesz, co miłość kosztuje?” Cecha (Uzupełnij). 3. „Ona mnie dotąd nie kocha,/ choć jej wzgardy znoszę skromnie” Cecha (Uzupełnij). 4. „Insze mi już owoc dały,/ com je w drobnym ziarku sadził". Cecha (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 8

Na podstawie analizy cech podmiotu lirycznego odpowiedz na pytanie, czy podmiot liryczny w wierszu można uznać za człowieka sentymentalnego. Uzasadnij.

RLMN62DPK2SRE
Wniosek: (Uzupełnij).
11
Ćwiczenie 9
R1QNXJLC4DQHZ
Podaj trzy przykłady środków stylistycznych służących kreacji podmiotu lirycznego jako człowieka sentymentalnego. Określ, jaką funkcję pełnią w tekście.
Ćwiczenie 9
RP1XGQ1U8DTLB
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 10

Wynotuj swoje skojarzenia ze słowem sielanka. Przygotuj uzasadnienie dla swojej wypowiedzi.

RQ41HO99DOGKB
Sielanka to: (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 11

Sformułuj dwa argumenty, którymi uzasadnisz, że wiersz Franciszka Karpińskiego Do Justyny zawiera elementy sielankowe.

R1VHX3EH63865
Argument 1 (Uzupełnij) Argument 2 (Uzupełnij).
Praca domowa
Przypomnij sobie raz jeszcze opis grafiki interaktywnej i napisz wypracowanie, w którym udowodnisz, że w wierszu Franciszka Karpińskiego Do Justyny występuje katalog motywów sentymentalnych. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Przypomnij sobie raz jeszcze opis grafiki interaktywnej i napisz wypracowanie, w którym udowodnisz, że w wierszu Franciszka Karpińskiego Do Justyny występuje katalog motywów sentymentalnych. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Przypomnienie dawnej miłościFranciszek Karpiński
Franciszek Karpiński Przypomnienie dawnej miłości

Potok płynie doliną,
Nad potokiem jawory,
Tam ja z tobą, Justyno,
Słodkie pędził wieczory.

Noc się krótka zdawała,
Żegnamy się z świtaniem,
Miłość sen nam zabrała,
Miłość żyje niespaniem.

Nikt nie widział, nie szydził,
Niebo świadek jedyny!
Jam się nieba nie wstydził,
Miłość była bez winy.

Raz się chmura zebrała,
Piorun skruszył dębinę;
Tyś mię drżąca ściskała
Mówiąc: „Sama nie zginę”.

Oto przy tym strumieniu,
Oto przy tej jabłoni,
Wieleż razy w pragnieniu
Wodę piłem z jej dłoni?

Dziś, kiedy nas w swym gniewie
Los rozdzielił opaczny,
Znaki nasze po drzewie
Popsuł pasterz niebaczny.

I ślady się zmazały!
Las zarasta krzewiną!
Potok, drzewa zostały;
Ciebie nie masz, Justyno!

CART7 Źródło: Franciszek Karpiński, Przypomnienie dawnej miłości, [w:] Zdzisław Libera, Poezja polska XVIII wieku, Warszawa 1976, s. 330–331.
Polecenie 1

Napisz list, w którym „śpiewak Justyny” przedstawi swoje obecne życie z dala od dawnej ukochanej. W list włącz cytaty z utworu Przypomnienie dawnej miłości.

R1P2VF9HVMS62
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 12
Podaj po 10 synonimów słów sielski oraz sielanka.
Podaj po 10 synonimów słów sielski oraz sielanka.
R76KPTR6HBTXS
sielski (Uzupełnij). sielanka (Uzupełnij).
Franciszek Karpiński Laura I Filon

Laura
Już miesiącmiesiącmiesiąc zeszedł, psy się uśpiły
i coś tam klaszcze za borem.
Pewnie mię czeka mój Filon miły
pod umówionym jaworem.

Nie będę sobie warkocz trefiłatrefiłatrefiła,
tylko włos zwiążę splątany,
bo bym się bardziej jeszcze spóźniła,
a mój tam tęskni kochany.

Wezmę z koszykiem maliny moje
i tę plecionkę różowęplecionkę różowęplecionkę różowę;
maliny będziem jedli oboje,
wieniec mu włożę na głowę.
[…]
Oto już jawor… Nie masz miłego!
Widzę, że jestem zdradzona!
On z przywiązania żartuje mego –
Kocham zmiennikazmiennikazmiennika Filona.

Pewnie on teraz koło bogini
swej, czarnobrewki DorydyDorydyDorydy,
rozrywkę sobie okrutną czyni
kosztem mej hańby i biédy.
[…]
Tłukę o drzewo koszyk mój miły,
rwę wieniec, który‑m splatała:
te z nich kawałki będą świadczyły,
żem z nim na wieki zerwała…

***

Kiedy w chrościniechrościniechrościnie Filon schroniony
wybiegł do Laury spłakanéj,
już był o drzewo koszyk stłuczony,
wieniec różowy stargany.

***

Filon
O popędliwa!... o ja niebaczny!...
Lauro!... poczekaj… dwa słowa…
może występek mój nie tak znaczny,
może zbyt kara surowa.

Jam tu przed dobrą stanął godziną,
długo na ciebie klaskałem.
Gdyś nadchodziła, między chrościną
naumyślnie się schowałem,

chcąc tajemnice twoje wybadać:
co o mnie będziesz mówiła.
a stąd szczęśliwość moją układać,
ale czekałem zbytzbytzbyt siła.

Pierwsze twe skargi o Dorys były.
Sądź o mnie, Lauro, inaczej:
Kogoż by wdzięki tamtej wabiły,
kto cię raz tylko obaczy?
[…]
Filon
Żal mi cię puścić, nie śmiem cię trzymać.
Kiedyż przyśpieszy czas drogi,
gdy z moją Laurą i słodko drzymaćdrzymaćdrzymać,
i bawić będę bez trwogi?

Laura
Miesiącu, już ja idę do domu!
Jeśliby kiedy z Dorydą
Filon tak trawił noc po kryjomu –
nie świeć, niech na nich dżdże idą!

CART10 Źródło: Franciszek Karpiński, Laura I Filon, t. cz. I, Warszawa 2005, s. 44–51.
miesiąc
trefiła
plecionkę różowę
zmiennika
Dorydy
chrościnie
zbyt
drzymać
1
Ćwiczenie 13

W trzech punktach określ, co jest tematem wiersza Laura i Filon.

R1449Z3ZV3R82
1. (Uzupełnij). 2. (Uzupełnij). 3. (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 14

Za pomocą co najmniej 7 wyrazów określ nastrój wiersza.

R1DA7STVC5R4P
(Uzupełnij).
R1GUOB5KTBD47
Ćwiczenie 15
Przeanalizuj, jaką formę przyjmuje sielanka Laura i Filon. Możliwe odpowiedzi: 1. dialogu, 2. monologu lirycznego, 3. narracji, 4. udramatyzowanej scenki lirycznej
1
Ćwiczenie 16

Scharakteryzuj bohaterów sielanki Franciszka Karpińskiego. Zwróć uwagę na język, jakim się posługują.

R2TOB3GHLVVNA
Laura (Uzupełnij). Filon (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 17

Udowodnij, że Laura i Filon są bohaterami sentymentalnymi. Zgromadź co najmniej cztery argumenty, które poprzesz cytatami z sielanki Franciszka Karpińskiego.

R1EV216V3TZH2
Argument 1 (Uzupełnij). Cytat z wiersza Franciszka Karpińskiego (Uzupełnij). Argument 2 (Uzupełnij). Cytat z wiersza Franciszka Karpińskiego (Uzupełnij). Argument 3 (Uzupełnij). Cytat z wiersza Franciszka Karpińskiego (Uzupełnij). Argument 4 (Uzupełnij). Cytat z wiersza Franciszka Karpińskiego (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 18
Treść sielanki Laura i Filon stwórz w formie współczesnego dialogu młodych, zakochanych w sobie ludzi. Wypowiedź sformułuj językiem literackim. Nie używaj kolokwializmów.
Treść sielanki Laura i Filon stwórz w formie współczesnego dialogu młodych, zakochanych w sobie ludzi. Wypowiedź sformułuj językiem literackim. Nie używaj kolokwializmów.
R1QZ57RHFUVKU
Laura (Uzupełnij) Filon (Uzupełnij) Laura (Uzupełnij) Filon (Uzupełnij) Laura (Uzupełnij) Filon (Uzupełnij) Laura (Uzupełnij) Filon (Uzupełnij)
1
Ćwiczenie 19

Wyjaśnij, jaką funkcję w sielance Laura i Filon pełni natura.

R1XZ3C2M7FVOG
(Uzupełnij).
Dla zainteresowanych

Więcej materiałów o sielankach F. Karpińskiego znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/

Tematy lekcji:
Justyny w życiu Franciszka Karpińskiego, czyli o sentymentalnych kobietach i sielankach.
W kręgu oświeceniowego sentymentalizmu – Do Justyny. Tęskność na wiosnę Franciszka Karpińskiego.
Poezja czułego serca na przykładzie sielanki Franciszka Karpińskiego Laura i Filon.