Przypomnij sobie o wskazanych przez prof. Justynę Bajdę scenach oraz postaciach symbolicznych, które pojawiają się w dramacie.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi została wspomniana postać Chochoła, którego pojawienie się ujmuje w klamrę drugi akt utworu oraz odgrywa kluczową rolę w finalnej scenie dramatu ukazującej marazm polskiego społeczeństwa i zamknięcie w błędnym kole narodowych problemów.

Odróżnij element poetyki symbolizmu, jaką jest obecność postaci fantastycznych, od symbolistycznej poetyki jako takiej.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi zostało zawarte spostrzeżenie, że sama obecność postaci symbolicznych nie świadczy jeszcze o symbolistycznej poetyce, lecz umożliwia artyście wyjście poza konwencję realizmu, wprowadzenie treści dotyczących życia wewnętrznego całego społeczeństwa, ujawnienie skrywanych lęków i wątpliwości, a wreszcie – umożliwia nadanie symbolicznego znaczenia poszczególnym scenom dramatu.

Zwróć uwagę na różnorodność poetyki dramatu, jego najbardziej charakterystyczne sceny oraz na zawarte w nim nawiązania do aktualnej sytuacji oraz do historii Polski.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawiły się informacji dotyczące połączenia poetyki realizmu i symbolizmu, odniesień do symboli ważnych dla polskiej kultury, nawiązań do sytuacji politycznej narodu.

Zwróć uwagę, w jaki sposób intelignecja zachowuje się wobec chłopów.

Wyspiański przywołuje rzeź galicyjską z 1846 roku. Podkreśla, że w walkach zginęło wielu przedstawicieli warstwy szlacheckiej. Zryw ten, który był wymierzony głównie przeciwko szlachcie, sprowokowali urzędnicy austriaccy. Chłopi są gotowi na bohaterstwo i poświęcenie, co potwierdzili podczas powstania kościuszkowskiego, ale nie mają nikogo, kto nimi pokieruje. Wynika to z braku porozumienia inteligencji z chłopami.

Przedstawiając dwie grupy społeczne i ich wzajemne relacje, demaskuje również mit jedności narodowej. Wyspiański ukazuje mit chłopa‑kosyniera, wedle którego udział chłopów w powstaniach zbrojnych był warunkiem powodzenia. Autor demitologizuje to przekonanie, przedstawiając chłopów gotowych do walki, którzy nie są świadomi własnej roli społecznej.

Wyspiański odwołuje się do mitu romantycznego (zmartwychwstania narodu), wskazując na sprawców przyczyny upadku Polski. Podkreśla, że Polacy marzą o odzyskaniu niepodległości.

Pisarz przywołuje mit arkadyjski, ponieważ Dziennikarz postrzega chłopów jako ludzi pracujących na roli, nie dostrzegając ich codziennych znojów.

Gospodarz natomiast wspomina mit chłopa‑Piasta, ponieważ postać ta docenia siłę i potęgę chłopstwa.

Kolejny mit w dramacie to mit wybawcy. Ma być nim Wernyhora na białym koniu, dzięki niemu Polacy zjednoczą się i wywalczą niepodległość. Wernyhora reprezentuje też mit proroka. Ponadto chłopomania inteligentów nawiązuje do mitu arkadii.

Zastanów się, co odróżnia mit narodowy od mitów innego rodzaju; na czym mit narodowy się opiera, co wyraża, w jaki sposób funkcjonuje w społeczeństwie.

Sprawdź, czy w twojej definicji pojawiły się następujące informacje dotyczące mitu narodowego: wyobrażenie utrwalone w kulturze; wspólne dla większości rodaków; oparte na wydarzeniach z przeszłości, które nabrały cech legendy; wyrażające zbiorowe nadzieje, lęki lub traumy; związane z postaciami historycznymi lub legendarnymi.

Odróżnij zjawy, które uosabiają narodowe mity, od tych, które można interpretować w sposób uniwersalny.

• Stańczyk – zatroskanie o kraj; pouczanie Polaków.

• Rycerz – siła narodu; chwalebna przeszłość; cnoty rycerskie.

• Hetman – zdrada narodu; magnacka pycha; troska o własną korzyść.

• Upiór – konflikt chłopów ze szlachtą; okrucieństwo drzemiące w prostym ludzie.

• Wernyhora – nadzieja na odrodzenie kraju oraz pogodzenie Polski i Ukrainy.

Przypomnij sobie, czego symbolem jest kruk.

Kruk w III cz. Dziadów Mickiewicza symbolizuje pychę Konrada lub carską Rosję. Innymi nawiązaniami do literatury romantycznej jest Upiór, który uosabia Jakuba Szelę, przywódcę rabacji z 1846 roku, kiedy to chłopi dokonali rzezi szlachty i ziemiaństwa w Galicji. Pojawia się Wernyhora. Jest to ukraiński lirnik, który zasłynął przepowiednią na temat przyszłości Polski.

Zwróć uwagę, że czapka z pawich piór symbolizuje bogactwo, zaś złoty róg – wiarę narodową, miał zachęcić do walki o niepodległość Polski.

Jasiek miał wezwać wszystkich chłopów do walki o niepodległość Polski, ale nie udało mu się to, ponieważ zgubił złoty róg, schylając się po czapkę z pawimi piórami. Dowodzi to tego, że Gospodarz, który dał złoty róg parobkowi Jaśkowi, nie znał mentalności chłopów i nie przewidział, że Jasiek uniemożliwi zryw narodowy, gubiąc złoty róg. Stało się tak, ponieważ parobek był zachłanny i przywiązany do rzeczy materialnych.