R1LHtB5TSyW1x
Wieniec laurowy wykonany ze złotych liści.

Horacy poeta wszech czasów

Wieniec laurowy
Źródło: a. nn., domena publiczna.
RAZE22TUJR9SU
Domniemany portret Horacego na reliefie rzymskim z ok. 50 roku
Źródło: a. nn., Boston, relief, Museum of Fine Arts, public domain.
JPOL_E3_E4_Tekstykultury
Ćwiczenie 1

Tak mógł wyglądać Horacy. W jaki sposób twórca tego wyobrażenia eksponuje postawę poety wobec życia?

R17tQKseSQJW8
Miejsce na notatki
Ćwiczenie 1

Opisz, w jaki sposób rzeźbiarz mógłby poprzez swoje dzieło ukazać postawę poety wobec życia.

RxR1ghi90hlfZ
Miejsce na notatki
Pieśń 30, III księga
Pieśń 30, III księga

Pomnik bardziej wieczysty niż ze spiżuj0000000BMB1v38_000tp001spiżu wzniosłem,
Przerównujący miarę królewskich piramid,
Którego ni żarłoczny deszcz nie zniszczy, ani
Akwilonuj0000000BMB1v38_000tp002Akwilonu porywczość, ani niezliczony

Lat ciąg, ucieczka czasu. Nie obumrę cały,
Wiele ze mnie uniknie władzy Libitynyj0000000BMB1v38_000tp003Libityny.
W sławie u potomności nie przestanę wzrastać
Zawsze młody, dopóki będzie wchodził kapłan

Na stopnie Kapitoluj0000000BMB1v38_000tp004Kapitolu z milczącą dziewicąj0000000BMB1v38_000tp005milczącą dziewicą.
I będą mówić o mnie, że tam, gdzie rozgłośny
Strumień Aufiduj0000000BMB1v38_000tp006Aufidu burzy się i gdzie ubogi
W wodę Daunusj0000000BMB1v38_000tp007Daunus królował wieśniaczym plemionom,

Tam, z nieznacznego możny, pierwszy pieśń eolskąj0000000BMB1v38_000tp008eolską
Przywiodłem do italskich rytmów. Przyjmij dumę
Nabytą zasługami i, łaskawa, włosy,
Melpomenej0000000BMB1v38_000tp009Melpomene, delfickim uwieńcz mi wawrzynemj0000000BMB1v38_000tp00Awawrzynem.

piesn30 Źródło: Pomnik (Pieśń 30, III Księga), [w:] Horacy, Dzieła wszystkie, t. 1, tłum. Zygmunt Kubiak, Warszawa 2001.
Ćwiczenie 2

Na podstawie treści Pieśni 30, Księgi III Horacego uzasadnij tytuł Pomnik nadany przez Zygmunta Kubiaka.

RldJqF2srubGm
Miejsce na notatki
Ćwiczenie 3

Omów relacje między postacią mówiącą w wierszu a muzą.

RQk3X0YgLUVDQ
Miejsce na notatki
Ćwiczenie 4

Nazwij i wylicz wartości cenne dla postaci mówiącej.

R1EGIxOgE1b2H
Miejsce na notatki
Ćwiczenie 5

Na podstawie wiersza scharakteryzuj świat, w którym żył Horacy.

R4DPdX83FrtfA
Miejsce na notatki
Ćwiczenie 6
RqZmB2lty8QwH
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 7

Określ temat Pieśni 30, III księgi.

Określ temat Pieśni 30, III księgi.

R1HGzCNC32hDD
Miejsce na notatki
Ćwiczenie 8

Zredaguj na podstawie wiersza definicję sławy.

RzO73cYf3t3xw
Miejsce na notatki
Ćwiczenie 9

Omów, czy wszystkie przypuszczenia Horacego się sprawdziły. Zapisz poniżej swoją odpowiedź.

RVEHn6jT04meO
Miejsce na notatki
Polecenie 1

Zastanów się nad kwestią: Czy sława twórcy jest równoznaczna z wybitnymi osiągnięciami? Zapisz swoje spostrzeżenia.

Ro7WOds5oplP2
Miejsce na notatki
Polecenie 2

Zastanów się nad kwestią: Czy za wielkie osiągnięcia poetyckie powinno się przyznawać takie same nagrody (w tym pieniężne), jak np. wybitnym sportowcom? Zapisz swoje spostrzeżenia.

R1QULjCbtVlA5
Miejsce na notatki
RpWw0SwbEcbOB
Pomnik Horacego w Wenuzji
Źródło: a. nn., domena publiczna.
Ćwiczenie 10

Porównaj wizerunek Horacego zamieszczony na reliefie rzymskim z jego pomnikiem w Wenuzji. Wylicz różnice w sposobach przedstawiania postaci rzymskiego poety.

RqCxckwGewhyG
Miejsce na notatki
Ćwiczenie 10

Wyjaśnij, w jaki sposób rzeźbiarz mógłby podkreślić, że jego dzieło przedstawia właśnie poetę.

RQRgpcgZBrsBq
Miejsce na notatki
carmina
j0000000BMB1v38_000tp001
j0000000BMB1v38_000tp002
j0000000BMB1v38_000tp003
j0000000BMB1v38_000tp004
j0000000BMB1v38_000tp005
j0000000BMB1v38_000tp006
j0000000BMB1v38_000tp007
j0000000BMB1v38_000tp008
j0000000BMB1v38_000tp009
j0000000BMB1v38_000tp00A
JPOL_E3_E4_Tekstykultury
List do PizonówHoracy
Horacy List do Pizonów

Z ludzką głową kark koński gdyby zechciał malarz
połączyć, rozmaitym pierzem okryć członki
skądkolwiek pozbierane, a pięknej od góry
kobiecie przydać w dolnej części szpetną rybę,
czy moglibyście śmiech powstrzymać, przyjaciele?
Wierzcie mi, Pizonowie, wizerunki takie
podobne są do księgi, co jak sen chorego
roi błędne widziadła, ni z dołu ni z góry
nie formujące kształtu […]
[…]
Bierzcie, wy, co piszecie, temat odpowiedni
do sił i ważcie długo, jaki ciężar barki
uniosą, jaki zrzucą, kto trafnie wybierze,
nie zdradzi go wymowa ni układ przejrzysty.
[…]
Zawsze spieszy do celu i w sam środek rzeczy,
jakby mu były znane, porywa słuchacza
i gdzie nadziei nie ma błysnąć, rzecz pomija,
tak zmyśla, tak udatnie miesza złudę z prawdą,
by z początkiem się zgadzał środek, z środkiem koniec.
[…]
Mądrość jest i początkiem, i źródłem pisania.
Treść mogą ci ukazać sokratyczne księgi
i słowa chętnie pójdą za powziętym planem.
[…]
Nieraz miejscami celna, z dobrym charakterem
fabuła, choć bez wdzięku, wagi i artyzmu,
lepiej ludzi zabawi i silniej zachwyci
niż wiersze w treść ubogie i dźwięczne błazeństwa.
[…]
Są jednak błędy, które wybaczamy chętnie:
bo ni struna nie zawsze wyda dźwięk żądany,
gdy niską ktoś potrąci, nieraz brzmi wysoka,
ni łuk nie zawsze trafia tam, gdzie się mierzyło,
lecz jeśli pieśń ma wiele blasków, mnie nie rażą
nieliczne plamy, które rozlało niedbalstwo
lub nie dość czujna ludzka natura. Cóż zatem?
[…]
Taki sąd miej i rozum, jeśli ci się zdarzy
coś napisać, niech dotrze do uszu Mecjuszaj0000000BMB1v38_000tp00BMecjusza,
twego ojca i moich, potem na lat dziewięć
pergamin ma być w skrzyni: zawsze można zniszczyć,
czegoś nie wydał, głos uwolniony nie wróci.
[…].

pizon Źródło: List do Pizonów, [w:] Horacy, Dzieła wszystkie, Pieśni - Pieśń wieku - Jamby - Gawędy - Listy - Sztuka poetycka, tłum. Andrzej Lam, Warszawa 1996.
Ćwiczenie 11
ROELpgSFMZOCn
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 3

Poniżej zamieszczono trzy dzieła plastyczne. Na dwóch przedstawiono Horacego, na trzecim – bezimiennego twórcę. Przyjrzyj się tym dziełom i spróbuj ustalić, co mówią one o źródłach poezji.

RZeSdC2UG8eU7
Miejsce na notatki
Polecenie 3

Omów, co według ciebie może być źródłem natchnienia poety. Zapisz poniżej swoją odpowiedź.

RauJFua4TYb4X
Miejsce na notatki
R1JZgxvxdg0iB
Horacy
Źródło: Adalbert von Rössler [czyt. fon resler], olej na płótnie, domena publiczna.
RC1UgtyGh7YXp
Ilustracja z XV‑wiecznego wydania dzieł Horacego
Źródło: Johann Grüninger [czyt. johan gryninger], domena publiczna.
R1KC2NDvmvoZd
Nicolas Poussin [czyt. nikola pusę] (francuski malarz z XVII wieku) tak sobie wyobrażał natchnienie poety
Źródło: Nicolas Poussin, 1628, Państwowe Muzeum Dolnej Saksonii, domena publiczna.
Ars poetica
De arte poetica
j0000000BMB1v38_000tp00B
Adalbert von Rössler
j0000000BMB1v38_000tp00C
Exegi monumentum aere perennius
JPOL_E3_E4_Zadaniowo
Polecenie 4

W utworze Horacego pojawia się zapewnienie Non omnis moriar, tłumaczone najczęściej jako Nie wszystek umrę. Poszukaj na pobliskim cmentarzu tego napisu. Sprawdź, czy znajduje się on na nagrobku jakiejś znanej postaci.

Rfn9GEOgjumJz
Miejsce na notatki
Polecenie 4

Słowa Horacego „Non omnis moriar”, w języku polskim brzmiące np.
Nie wszystek umrę odnosimy obecnie nie tylko do artystów, ale również do zmarłych członków rodziny czy znajomych. Wymień cechy charakteru lub zasługi, które mogą sprawić, że ktoś zostanie zapamiętany przez potomnych nawet jeśli nie pozostawi po sobie dorobku artystycznego.

RcQMvznM5wOVU
Miejsce na notatki
Ćwiczenie 12

Zredaguj pięć przykazań twórcy, w których zamieścisz zasady pisania dzieła.

RV1LbvRN8iSPK
Miejsce na notatki
Polecenie 5

Czy zgadzasz się ze stwierdzeniem Artysta, żeby dziś być sławny, musi wywoływać skandale? Zredaguj wypowiedź pisemną na ten temat, uzasadnij swoje zdanie.

RBLjKdRHQnHlu
Miejsce na notatki
Horacy Do Deliusza

Pomnij zachować umysł niezachwiany
Pośród złych przygód i od animuszu
Zbyt zuchwałego wśród pomyślnej zmiany
Chroń się, gdyż umrzesz, DeliuszuDeliuszDeliuszu.

Umrzesz, czy smutny przeżyjesz czas cały,
Czy na trawniku zacisznym zasiędziesz
Na dni świąteczne i z piwnic wystały
Swój FalernFalernFalern zapijać będziesz.

Gdzie biała topol z sosną rozrośniętą
Chętnie swe cienie gościnnie zespala,
Gdzie wstrząsać brzegu kotliną wygiętą
Pierzchliwa sili się fala –

Tam rozkaż przynieść i wina, i wonie,
I kwiaty róży, tak krótkiej trwałości,
Póki wiek, mienie i trzech prządek dłonie
Tej ci dozwolą radości.

Ziem skupowanych ustąpisz – i domu.
I willi, którą żółty Tyber myje –
Ustąpisz: bogactw spiętrzonych ogromu –
Dziedzic twój potem użyje.

Czyś bogacz, plemię InachusaInchausaInachusa stare,
Czyś biedak, wyszły z warstw najniższych łona,
Nie ma różnicy: pójdziesz na ofiarę
Bezlitosnego Plutona.

Wszyscy zdążamy tamże: wszystkim z urny,
Prędzej czy później jeden los wychodzi:
I w kraj wiecznego wygnania pochmurny
Na smutnej wyśle nas łodzi.

CART1 Źródło: Horacy, Do Deliusza, [w:] tegoż, Wybór poezji, oprac. Jerzy Krókowski, tłum. Adam Asnyk, Wrocław 1971, s. 62–63.
Deliusz
Falern
Inchausa
Ćwiczenie 13
RP7NMU23D5PP8
Zadanie interaktywne polega na wybraniu jednej poprawnej odpowiedzi.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
11
Ćwiczenie 14

Wyjaśnij, do której grupy tematycznej zaliczysz wiersz Do Deliusza. Uzasadnij odpowiedź.

uzupełnij treść
11
Ćwiczenie 15

Poszukaj w utworze informacji, kto, poza tytułowym Deliuszem, jest także adresatem pieśni.

uzupełnij treść
11
Ćwiczenie 16
  • Wypisz z utworu rady kierowane do Deliusza.

  • Wyjaśnij, do jakich zachowań i cech Deliusza odnosi się podmiot liryczny.

  • Wskaż adresata utworu.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 17
RdOc23P4SaM0m1
Zadanie interaktywne polega na przypasowaniu zagadnień do odpowiedniej grupy.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Horacy Do Leukonoe (I 11)

Nie pytaj próżno, bo nikt się nie dowie.
Jaki nam koniec gotują bogowie,
I babilońskich nie pytaj wróżbiarzy.
Lepiej tak przyjąć wszystko, jak się zdarzy.
A czy z rozkazu Jowisza ta zima,
Co teraz wichrem wełny morskie wzdyma,
Będzie ostatnia, czy też nam przysporzy
Lat jeszcze kilka tajny wyrok boży,
Nie troszcz się o to i... klaruj swe wina.
Mknie rok za rokiem, jak jedna godzina.
Więc łap dzień każdy, a nie wierz ni trochę
W złudnej przyszłości obietnice płoche.

CART3 Źródło: Horacy, Do Leukonoe (I 11), [w:] tegoż, Wybór poezji, oprac. Jerzy Krókowski, tłum. Henryk Sienkiewicz, 1971, s. 21.
11
Ćwiczenie 18

Wypisz z utworu cytaty, które mogą się stać (a może już są) powszechnie wykorzystywanymi sentencjami. Uzasadnij swój wybór.

uzupełnij treść
Ćwiczenie 19
R1IEeGKt4SkdO1
Zadanie interaktywne, należy wybrać prawidłową odpowiedź spośród podanych możliwości.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
11
Ćwiczenie 20

Uzasadnij swój wybór dokonany w poprzednim zadaniu.

uzupełnij treść
11
Ćwiczenie 21

Zapisz, w jaki sposób w utworze zostało uzasadnione przekonanie, że nie warto wciąż rozmyślać o przyszłości. Uzasadnij swoją odpowiedź.

uzupełnij treść
11
Ćwiczenie 22

Przeczytaj definicje dwóch nurtów filozoficznych: epikureizmu i hedonizmu. Wskaż ich cechy wspólne, nazwij różnice.

uzupełnij treść
11
Ćwiczenie 23

Zdecyduj, do którego z nurtów filozoficznych należy zaliczyć poglądy wyrażone przez podmiot liryczny w pieśni Do Leukonoe. Uzasadnij swój wybór.

uzupełnij treść
11
Ćwiczenie 24

Porównaj rady kierowane do Deliusza z radami adresowanymi do Leukonoe.

uzupełnij treść

Słownik

hedonizm
hedonizm

doktryna, zgodnie z którą przyjemność jest dobrem najwyższym i celem życia; hedonizm propagował Arystyp z Cyreny (V/IV w. p.n.e.), uczeń Sokratesa; jego poglądy z czasem zostały uproszczone i ograniczone do niemal bezrefleksyjnego dążenia do wszelkich rozkoszy

topos exegi monumentum
topos exegi monumentum

(łac. stawiam sobie pomnik) stały motyw odnoszący się do przekonania o nieśmiertelności artysty i jego twórczości, który swoją genezę bierze od Ody XXXKsięgi III Horacego

topos non omnis moriar
topos non omnis moriar

(łac. nie wszystek umrę) wyraża przeświadczenie o osiągnięciu nieśmiertelności poprzez poezję, dzieło artysty zapewnia mu nieśmiertelność i pamięć pokoleń