Dowiedz się
O autorach
Jalu Kurek urodził w 1904 w Krakowie jako Franciszek Kurek, zmarł w 1983 w szpitalu w Rabce. Był polskim poetą i prozaikiem, przedstawicielem Awangardy Krakowskiej. Uczył się i studiował w Krakowie (I Liceum Ogólnokształcące im. Bartłomieja Nowodworskiego, filologia polska i romańska na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego), a później także na uniwersytecie w Neapolu. Był autorem wielu liryków, poematów, opowiadań i powieści. Za powieść Grypa szaleje w Naprawie(1934) otrzymał Nagrodę Młodych Polskiej Akademii Literatury. Oprócz wątków społeczno‑obyczajowych z życia ówczesnej wsi małopolskiej zawarł w tym utworze tematykę autobiograficzną.
Kurek przez długie lata pracował jako dziennikarz i redaktor, pisał reportaże, felietony, eseje i artykuły. Był też autorem licznych przekładów poezji włoskiej (m.in. Sonetów do Laury Franciszka Petrarki). Jako tłumacz przyczynił się do popularyzacji w Polsce dorobku włoskich futurystów. Był również redaktorem awangardowego pisma „Linia”. Malował obrazy, wędrował po górach (był taternikiem), uprawiał sport.
Józef Czechowicz urodził się w Lublinie w 1903 roku. Jego ojciec pracował jako woźny w Banku Handlowym. Po ukończeniu elementarnej szkoły rosyjskiej uczył się w polskiej szkole powszechnej, a następnie w seminarium nauczycielskim. Ukończył Wyższy Kurs Nauczycielski. W 1920 roku uczestniczył w wojnie polsko‑bolszewickiej. W latach 1921 – 1930 poeta pracował jako nauczyciel, między innymi w Szkole Specjalnej w Lublinie oraz w Instytucie dla Głuchoniemych i Ociemniałych.
W 1923 roku stał się współtwórcą grupy literackiej Reflektor oraz pisma o tym samym tytule. Na łamach „Reflektora” Czechowicz debiutował jako pisarz. Swoje wiersze publikował również w „Kwadrydze” i w „Drodze”. W 1930 roku jako stypendysta ministra wyjechał do Francji. Po powrocie przeniósł się do Warszawy, gdzie redagował m.in. pisma dla dzieci i młodzieży: „Płomyczek” i „Płomyk”, a także był redaktorem naczelnym „Miesięcznika Literatury i Sztuki”. Czechowicz współpracował również z Polskim Radiem, dla którego pisywał słuchowiska. Zginął 9 września 1939 roku, w zakładzie fryzjerskim, w czasie bombardowania Lublina.
W dwudziestoleciu międzywojennym polska poezja przechodziła radykalne przemiany. Awangarda Krakowska, skupiona wokół „Zwrotnicy” i twórców takich jak Peiper czy Przyboś, propagowała idee: „Miasto. Masa. Maszyna”, oszczędny język, metaforę. Z kolei w Lublinie, w nurcie zwanym Awangardą Lubelską, Józef Czechowicz podjął podobne dążenia — łączył eksperyment formalny, ale w odmienny sposób niż awangardziści krakowscy, tj. bardziej skupiał się na wrażliwości metafizycznej, snach i stanach wewnętrznych.
Awangarda Krakowska
Grupa literacka działająca w latach 1922−1927 związana z czasopismem „Zwrotnica”. Przedstawicielami byli: Tadeusz Peiper, Julian Przyboś, Jan Brzękowski, Jalu Kurek. Program Awangardy Krakowskiej, zakładał:
Czym jest Awangarda Lubelska zwana Drugą Awangardą?
Awangarda Lubelska, obecna głównie w latach 30. XX wieku, łączyła grono znajomych, a nie przedstawicieli jednego pokolenia w odróżnieniu od Awangardy Krakowskiej. Poeci, naśladując Józefa Czechowicza, odcinali się od prozaizmu Skamandra oraz optymizmu cywilizacyjnego i kultu techniki ujętego w haśle 3 x M. Uprawianie poezji traktowali jako sposób na odkrywanie metafizyczności istnienia; duże znaczenie przywiązywali do roli fantazji, wyobraźni, symboliki. Inspirowali się tradycjami romantycznymi i surrealistycznymi, a za temat godny poezji uznawali skojarzenia, sny, stany podświadomości.
Do Drugiej Awangardy należeli poeci z ugrupowania Żagary (m.in. Czesław Miłosz, Jerzy Zagórski, Aleksander Rymkiewicz, Tadeusz Bujnicki, Jerzy Putrament, Józef Maśliński) - była to Awangarda Wileńska oraz twórcy Awangardy Lubelskiej — na czele z Józefem Czechowiczem i poetami pozostającymi pod jego wpływem (B. L. Michalski, W. Iwaniuk, H. Domiński, J. Łobodowski, J. Śpiewak, S. Piętak). Awangardziści lubelscy tworzyli wiersze emocjonalne i pesymistyczne, odnajdujemy w nich treści dotyczące katastroficznej wizji końca cywilizacji. Awangarda Lubelska nie miała jednego, formalnie sformułowanego programu poetyckiego, jednak można wyróżnić pewne zasadnicze założenia, które były wspólne dla środowiska lubelskiego.
Cechy wspólne dla Awangardy Lubelskiej:
sprzeciw wobec wiernego odwzorowania rzeczywistości — przewaga metafory, fantazji, wyobraźni;
zainteresowanie metafizyką, snami, stanami duchowymi. W poezji Awangardy Lubelskiej często spotykamy motywy oniryczne — sen, marzenie, wizje, które stają się elementami struktury wiersza, a sam Czechowicz określany jest jako poeta oniryczny i wizjonerski;
pesymistyczna wizja cywilizacji i katastrofizm— często pojawiały się motywy zagrożenia, końca kultury czy cywilizacji. W utworach jej głównego przedstawiciela, Józefa Czechowicza, dominują obrazy zagłady, apokalipsy
i zbiorowego lęku, a człowiek jawi się jako istota krucha, narażona na destrukcję;inspiracje romantyzmem i surrealizmem. Z jednej strony byli awangardzistami, ale z drugiej strony czerpali wiele z motywów romantycznych - w twórczości Czechowicza pojawiają się obrazy: grobu, księżyca, nocy, krzyża, które przenoszą odbiorcę w warstwę metafizyczną.
Słownik
(łac. equivalentis – mający równą wartość) przekazywanie czegoś nie wprost, a za pomocą odpowiedników, metafor, konstrukcji słownych itp.