Na jakich zasadach funkcjonuje system oświaty? - Na jakich zasadach funkcjonuje system oświaty?

R1BwJJBpn52gw

Twoje cele

Wyjaśnisz zasady funkcjonowania systemu oświaty w Polsce.
Rozróżnisz obowiązek szkolny i obowiązek nauki.
Scharakteryzujesz etapy kształcenia w Polsce i innych państwach europejskich.

Polecenie 1

Wykonaj zadania, pracując w kilkuosobowych grupach.

Czy znasz podstawowe zasady funkcjonowania systemu oświaty w Polsce? Sprawdź swoją wiedzę, wykonując podane zadania.

Przeanalizujcie, na ile wasze wyniki w szkole były elektem działania systemu oświaty, a na ile wynikały z waszej indywidualnej pracy.
Oceńcie wpływ reformy edukacji na wasze doświadczenia szkolne - czy zmiany poprawiły, pogorszyły, czy nie miały większego znaczenia dla jakości kształcenia?
Wskażcie i uzasadnijcie, które elementy systemu oświat miały największy wpływ na wasze szanse edukacyjne.

Jak ustawodawca kształtuje zasady systemu oświaty w Polsce?

bg‑gray2

Najważniejszą regulacją określającą zasady funkcjonowania systemu oświaty w Polsce jest ustawa z dnia 14 grudnia 2016 roku - Prawo oświatowe, która - wraz z późniejszymi nowelizacjami - stanowi podstawę prawną organizacji i działania systemu edukacji.

Zasady systemu oświaty:

gallery

Prawo do edukacji10

Podstawa prawna: art. 1 pkt 1 Prawa oświatowego. Komentarz: System oświaty realizuje konstytucyjne prawo do nauki (art. 70 Konstytucji RP) obejmując zarówno kształcenie, jak i wychowanie. Ma charakter powszechny i obejmuje różne etapy życia jednostki. Jest to zasada fundamentalna, determinująca cały model.

RAQPAU8CR3ROH

Zdjęcie przedstawia kobietę, która siedzi przy biurku. W lewej ręce trzyma włączony smartfon, a prawą ręką pisze długopisem w zeszycie. Na biurku stoi laptop oraz miska z owocami. — Czy zasady systemu oświaty określone w ustawie mają charakter realny, czy raczej deklaratywny?
Źródło: Joanna Malinowska, Warszawa, freestocks.org, licencja: CC 0 1.0.

Równość szans40

Podstawa prawna: art.1 pkt 2 Prawa oświatowego.

Komentarz: Zakłada formalne i faktyczne zapewnienie równych możliwości edukacyjnych. W praktyce realizowana jest poprzez mechanizmy kompensacyjne (pomoc materialna, wsparcie psychologiczne).

Zasada równości szans oznacza, że każdy uczeń powinien mieć możliwość osiągnięcia wykształcenia na porównywalnym poziomie, niezależnie od: pochodzenia społecznego, sytuacji materialnej, miejsca zamieszkania, stanu zdrowia.

Państwo zapewnia równość formalną: wszyscy mają takie same prawa w przepisach - np. dostęp do szkoły publicznej, obowiązek szkolny), ale nie zawsze zapewnia równość faktyczną: (materialną) - np. stypendia, zajęcia wyrównawcze, pomoc psychologiczno‑pedagogiczna.

Wsparcie rodziny40

Podstawa prawna: art. 1 pkt 3 Prawa oświatowego.

Komentarz: System oświaty nie zastępuje funkcji wychowawczej rodziny, lecz ją wspiera. Oznacza to model współdziałania, a nie dominacji instytucji publicznej nad środowiskiem rodzinnym.

Ma to na celu zachowanie pierwszoplanowej roli rodziny w procesie wychowania dziecka.

Indywidualizacja kształcenia40

Podstawa prawna: art. 1 pkt 4‑5 Prawa oświatowego.

Komentarz: Zakłada dostosowanie procesu dydaktycznego do zróżnicowanych potrzeb i możliwości uczniów. Obejmuje zarówno uczniów z trudnościami, jak i szczególnie uzdolnionych. Jest odpowiedzią na odchodzenie od modelu „jednolitej szkoły”.

W praktyce oznacza odchodzenie od jednolitego modelu nauczania na rzecz elastycznych form pracy z uczniem.

Edukacja włączająca40

Podstawa prawna: art. 1 pkt 5 Prawa oświatowego.

Komentarz: Gwarantuje dostęp do edukacji osobom z niepełnosprawnościami w formach dostosowanych do ich potrzeb. Wpisuje się w standardy międzynarodowe (np. Konwencja ONZ o prawach osób niepełnosprawnych).

Realizuje zasadę integracji społecznej i przeciwdziałania wykluczeniu edukacyjnemu.

Rozwój uzdolnień40

Podstawa prawna: art. 1 pkt 6 Prawa oświatowego.

Komentarz: System nie ogranicza się do wyrównywania braków, ale także wspiera rozwój potencjału jednostki. Obejmuje m.in. indywidualne programy nauczania, konkursy, olimpiady.

Ma to na celu maksymalizację kapitału intelektualnego jednostki i wykorzystanie jej możliwości w dalszej edukacji oraz życiu zawodowym.

Upowszechnienie edukacji40

Podstawa prawna: art.1 pkt 7 Prawa oświatowego.

Komentarz: Państwo dąży do zwiększania poziomu wykształcenia społeczeństwa. Zasada ta ma wymiar makrospołeczny - edukacja jako narzędzie rozwoju społeczno‑gospodarczego.

Zasada ta ma istotne znaczenie dla rozwoju społecznego i gospodarczego państwa.

Bezpieczeństwo ucznia40

Podstawa prawna: art.1 pkt 8 Prawa oświatowego.

Komentarz: Szkołam ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki nauki. Obejmuje to zarówno bezpieczeństwo fizyczne, jak i psychiczne (np. przeciwdziałanie przemocy).

Dotyczy przede wszystkim organizacji środowiska szkolnego i zapobiegania zagrożeniom w trakcie procesu edukacyjnego.

Wychowanie obywatelskie40

Podstawa prawna: art. 1 pkt 14‑15 Prawa oświatowego.

Komentarz: System kształtuje postawy obywatelskie, patriotyczne i społeczne. Przygotowuje do funkcjonowania w demokratycznym państwie prawa oraz uczestnictwa w życiu publicznym.

Obejmuje rozwijanie świadomości prawnej, odpowiedzialności społecznej oraz przygotowanie do aktywnego udziału w życiu publicznym.

Prawa człowieka i wartości40

Podstawa prawna: art. 1 pkt 12 Prawa oświatowego.

Komentarz: Edukacja opiera się na wartościach uniwersalnych, takich jak godność człowieka, wolność i solidarność. Ma charakter aksjologiczny - nie jest neutralna światopoglądowo. Szkoła ma kształtować wartości, a nie tylko przekazywać wiedzę „neutralnie”.

Służy to kształtowaniu postaw opartych na tolerancji, wolności i odpowiedzialności, niezbędnych w funkcjonowaniu w demokratycznym społeczeństwie.

Przygotowanie zawodowe40

Podstawa prawna: art. 1 pkt 13 Prawa oświatowego.

Komentarz: System oświaty przygotowuje do wyboru zawodu i funkcjonowania na rynku pracy. Podkreśla praktyczny wymiar edukacji i jej powiązanie z gospodarką.

Oznacza to kształtowanie kompetencji praktycznych, przedsiębiorczości oraz zdolności adaptacji do zmieniających się warunków społeczno‑gospodarczych.

Ćwiczenie 1

Zapoznaj się z poniższymi zdjęciami i wykonaj zadanie.

Zapoznaj się z opisami poniższych zdjęć i wykonaj zadanie.

sala 1

Rawc0Hk7xRSlI

Zdjęcie przedstawia niewielką salę z czarną tablicą. W sali są poustawiane w rzędach ławki. Przy tablicy stoi biurko dla nauczyciela. Ściany pomieszczenia są z pomalowanych na biało drewnianych desek, na środku jest także kominek. — Źródło: PxHere, domena publiczna.

sala 2

R1cAs0H6zTobq

Zdjęcie przedstawia salę klasową. Ławki uczniów poustawiane są w okrąg. Na ścianie zawieszona jest tablica multimedialna, pod sufitem znajduje się rzutnik. Przy biurku nauczyciela stoi rząd półek z książkami i różnymi materiałami dydaktycznymi. — Samorządowa Szkoła Podstawowa w Ostojowie
Źródło: Marcin Polak, Flickr, licencja: CC BY 2.0.

R5PljFvtZSea0

Czym jest obowiązek szkolny i obowiązek nauki?

Fragment Konstytucji RP z 1997 roku:
Art. 70 ust. 1 Każdy ma prawo do nauki. Nauka do 18 roku życia jest obowiązkowa. Sposób wykonywania obowiązku szkolnego określa ustawa.

Fragment ustawy Prawo oświatowe z 14 grudnia 2016 r.
Art. 35 ust. 1 Nauka jest obowiązkowa do 18. roku życia.
Art. 35 ust. 2 Obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej.
Art. 36 ust. 1 Po ukończeniu szkoły podstawowej obowiązek nauki spełnia się przez uczęszczanie do szkoły ponadpodstawowej lub realizowanie przygotowania zawodowego.

Ćwiczenie 2

R16N3BNKKHZC1

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

bg‑gray2

Obowiązek szkolny (ogranicza się do edukacji w szkole podstawowej) jest szczególną formą realizacji obowiązku nauki, który obejmuje kształcenie do 18. roku życia w formach przewidzianych prze ustawę.

Jak przebiega ścieżka edukacyjna w polskim systemie oświaty?

Obecna struktura szkolnictwa obejmuje następujące typy szkół:

bg‑gray2

8‑letnią szkołę podstawową;
4‑letnie liceum ogólnokształcące;
5‑letnie technikum;
3‑letnią branżową szkołę pierwszego stopnia;
2‑letnią branżową szkołę drugiego stopnia;
3‑letnią szkołę specjalną przysposabiającą do pracy;
szkołę policealną.

Polski system opieki i wczesnej edukacji jest podzielony na dwa etapy. Pierwszy obejmuje dzieci w wieku od 0 do 3 lat. Placówki, które świadczą opiekę na tym etapie, to:

żłobki;
kluby dziecięce.

Uczęszczanie do żłobków nie jest obowiązkowe.

Drugi etap obejmuje dzieci w wieku od 3 do 6 lat. Jest częściowo obowiązkowy dla 6‑latków, którzy są objęci rocznym przygotowaniem przedszkolnym. Placówki dla dzieci w wieku 3‑6 lat to:

przedszkola;
oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych;
zespoły wychowania przedszkolnego;
punkty przedszkolne.

Schemat reformy systemu edukacji w Polsce
R1HRFLG67U5ND
Ilustracja przedstawia schemat reformy systemu edukacji w Polsce, w którym zawarto następujące informacje: System kształcenia do roku 2017/2018 I i II etap edukacyjny - szkoła powszechna - szkoła podstawowa (6 lat). III etap edukacyjny - gimnazjum (3 lata). IV etap edukacyjny - szkoły ponadgimnazjalne - liceum (3 lat), technikum (4 lat), szkoła zawodowa (2‑3 lat). System kształcenia od roku 2017/2018 I i II etap edukacyjny - szkoła powszechna - szkoła podstawowa (8 lat) III etap edukacyjny - szkoły ponadpodstawowe - liceum (4 lat), technikum (5 lat), szkoła branżowa ( I stopnia - 3 lata, II stopnia - 2 lata).
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
CART1 Źródło: Schemat reformy systemu edukacji w Polsce, dostępny w internecie: https://perspektywyzawodowe.pnwm.org/informacje-o-ksztalceniu/systemy-edukacji/system-edukacji-polsce.

RFD18NCXOO7UO

Ćwiczenie 3

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

RekejqHrCpvs6

Ilustracja przedstawia budynek trzykondygnacyjny w kolorze szarym. Drzwi i okna w kolorze białym. Plac przed budynkiem wyłożony jest kostką brukową. Budynek ogrodzony jest metalowym płotem wykonanym z siatki w kolorze zielonym. — Budynek Szkoły Podstawowej w Sochaczewie.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

RSEMJRRPQDD4H

Ćwiczenie 4

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

RKZ1L0vO5l3N2

Ilustracja przedstawia ceglany, trzykondygnacyjny budynek użytku publicznego. Przed budynkiem stoją zaparkowane samochody osobowe oraz rozciąga się niewielki skwer, na którym została wysiana trawa oraz zostały posadzone niewielkie krzewy. — Budynek I Liceum Ogólnokształcącego im. Cypriana Kamila Norwida w Bydgoszczy.
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.

bg‑gray2

Ukończenie nauki w liceum ogólnokształcącym lub technikum jest jednoznaczne z uzyskaniem wykształcenia średniego, przy czym absolwenci techników otrzymują ponadto dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe.

Ukończenie liceum, technikum, jak i szkoły branżowej II stopnia pozwala na przystąpienie do egzaminu maturalnego i uzyskanie świadectwa dojrzałości, które z kolei umożliwia rozpoczęcie nauki na uniwersytetach i w szkołach wyższych.

W systemie szkół ponadpodstawowych przewidziano też 3‑letnie szkoły specjalne przysposabiające do pracy, które przeznaczone są dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w umiarkowanym lub znacznym stopniu oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi.

Ćwiczenie 5

R1V1oTzZPyYmc

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Ćwiczenie 6

Ru6jm3ePCe7mF

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Jak funkcjonują systemy edukacyjne w Europie?

R1SX9vUtW82ME1

Mapa, na której zaznaczone są:

[bold]Austria[/] Obowiązek szkolny: od 6. do 15. roku życia. Nauka podzielona jest na następujące etapy: I. 4‑letnia szkoła podstawowa; II. system szkół średnich składający się z 2 etapów: – 4‑letnia niższa szkoła średnia przygotowująca do zawodu dla mniej zdolnych uczniów – 8‑letnia szkoła średnia akademicka zakończona egzaminem maturalnym będącym jednocześnie wstępem na studia III. szkoły wyższe, które dzielą się na: – uniwersytety tradycyjne, – uniwersytety artystyczne, – wyższe szkoły zawodowe. Podobnie jak w Polsce, studia podzielone są na licencjackie i magisterskie oraz jednolite studia magisterskie. Po ukończeniu studiów magisterskich można odbyć jeszcze studia doktoranckie trwające od 2 do 4 lat.
[bold]BELGIA[/] Obowiązek szkolny: od 6. do 18. roku życia. Nauka podzielona jest na 3 etapy: I. 6‑letnia szkoła podstawowa (do 12. roku życia) II. szkoła średnia (12.–18. rok życia); składa się z 3 dwuletnich etapów; w drugim etapie nauki (15 lat) uczniowie wybierają profil, w którym chcą kontynuować edukację: – edukacja zawodowa, – edukacja techniczna, – edukacja artystyczna, – edukacja ogólnoteoretyczna. III. szkolnictwo wyższe: szkoły wyższe w Belgii są płatne, a kwota zależy od wybranej uczelni, kierunku i stopnia studiów, jednak ubodzy uczniowie mogą liczyć na znaczące zniżki, czasem na całkowity brak opłat. Zwykle, by podjąć studia w Belgii, wystarczy się zarejestrować. W zależności od uniwersytetu na niektórych kierunkach mogą obowiązywać egzaminy wstępne (płatne). Obowiązuje system boloński. Studenci najpierw zdobywają licencjat, a potem mogą uzyskać tytuł magistra.
[bold]BUŁGARIA[/] W Bułgarii za pierwszy szczebel systemu edukacji uznawana jest edukacja przedszkolna, która nie jest obowiązkowa. Obejmuje dzieci w wieku 3 do 6/7 lat. Edukacja jest obowiązkowa dla dzieci w wieku 6/7 lat do 18. roku życia. W skład systemu edukacji wchodzą: I. czteroletnia szkoła podstawowa; II. szkoła średnia I stopnia (odpowiednik polskich klas V–VIII); III. szkoła średnia II stopnia, w której można uczęszczać do liceum lub szkoły przygotowującej do zawodu; IV. szkoła wyższa (nieobowiązkowa). Uniwersytety bułgarskie oferują często studia w języku angielskim, francuskim lub niemieckim. Kilka z nich jest na liście 200 najlepszych uniwersytetów w Europie i Azji Środkowej. Studia przebiegają według standardowych etapów studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich. Studia licencjackie zazwyczaj trwają cztery lata, studia magisterskie – dwa lata, a doktorat - zwykle trzy lata.
[bold]CHORWACJA[/] System edukacji w Chorwacji obejmuje 4 etapy, a nauka jest obowiązkowa od 6. do 15. roku życia: I. 8‑letnia szkoła podstawowa: dzieci zaczynają szkołę w wieku 6 lub 7 lat i przez 8 lat uczęszczają do szkoły; II. szkoła średnia: uczniowie mają do wyboru gimnazjum lub szkołę zawodową. Rekrutacja do szkół odbywa się przez internet. Po ukończeniu szkoły średniej zdaje się egzamin państwowy. IV. studia wyższe: obowiązuje tam system boloński – trzyletnie studia licencjackie i dwuletnie magisterskie. Istnieje również możliwość podjęcia czteroletnich studiów doktoranckich. Studia zazwyczaj odbywają się w języku chorwackim, ale istnieje możliwość wzięcia udziału w kursie języka chorwackiego przed ich rozpoczęciem. Ponadto na większości uczelni nie ma też problemu z porozumiewaniem się po angielsku.
[bold]CYPR[/] System edukacyjny na Cyprze zbudowany jest na zasadach systemu brytyjskiego. Obowiązek szkolny wprowadzony jest dla dzieci w wieku 6–15 lat. System szkolny składa się z trzech etapów: I. szkoła podstawowa trwająca 6 lat; II. szkoła ponadpodstawowa (od 12 do 18 lat); III. wykształcenie średnie składa się z [font‑style: italic;]gymnasio[/] (odpowiednik dawnego polskiego gimnazjum) i [font‑style: italic;]lykeio[/] (szkoły średnie II stopnia); uczniowie mogą też skorzystać ze szkół edukacji technicznej i zawodowej, aby przygotować się do zawodu; IV. szkoły wyższe – obowiązuje podział na studia licencjackie (zwykle czteroletnie), magisterskie i doktoranckie; można studiować zarówno na uczelniach państwowych, jak i prywatnych. Językiem wykładowym na Cyprze jest grecki.
[bold]CZECHY[/] Edukacja w Czechach obejmuje: I. szkołę podstawową – składa się z 2 etapów: pięcioletniego i czteroletniego, a nauka rozpoczynana jest w wieku 6 lat; II. gimnazjum: czteroletnie lub ośmioletnie, w zależności od szkoły podstawowej; III. szkoły średnie (przygotowują do matur i egzaminów, także do studiów) oraz 2‑letnie zasadnicze szkoły zawodowe; IV. szkolnictwo wyższe: nauka na uczelniach jest zorganizowana według systemu bolońskiego: – studia I stopnia – 3 lub 4 lata studiów licencjackich; – studia II stopnia – osoby z tytułem licencjata – 1/2/3 lata, po których otrzymuje się tytuł magistra, można też podjąć się jednolitych studiów magisterskich – 5/6 lat – studia III stopnia – studia trzyletnie, doktoranckie.
[bold]DANIA[/] W Danii nie istnieje obowiązek szkolny, lecz obowiązek edukacji od 7. do 16. roku życia, co oznacza, że rodzice nie muszą posyłać dziecka do szkoły, a mogą uczyć je sami w domu zgodnie z odpowiednimi przepisami. W Danii uczniom płaci się za chodzenie do szkoły, co ma zachęcić je do nauki. Edukacja duńska składa się z następujących etapów: I. 9‑letnia szkoła podstawowa (chętni mogą jednak podjąć dziesiąty rok nauki); na zakończenie szkoły podstawowej zdaje się egzamin z wybranych w 8 klasie przedmiotów (nie jest on jednak obowiązkowy); II. po szkole podstawowej uczeń ma do wyboru: – dodatkowy rok w szkole podstawowej, aby poprawić swoje wyniki w nauce, – szkołę zawodową, – 2- lub 3‑letnie gimnazjum, na koniec którego zdaje się egzamin z wybranych wcześniej przedmiotów; III. uczelnie wyższe – można wybrać: – uniwersytety, – kolegia, które ukierunkowane są zawodowo, z krótkim (1–3 letnim) lub długim (3–4 letnim) cyklem kształcenia. Studia uniwersyteckie składają się z trzech etapów: – trzyletni – na stopień [font‑style: italic;]bachelor; – dwuletni – na stopień magistra (z duń. [font‑style: italic;]kandidat[/]); – trzyletni – doktorski z publiczną obroną (z duń. [font‑style: italic;]PhD[/]). Duńskie uczelnie należą do najlepszych w Europie, a językiem wykładowym na wielu z nich jest angielski.
[bold]ESTONIA[/] System edukacji w Estonii jest uważany za najlepszy w Europie. Edukacja jest obowiązkowa do 17. roku życia. W skład systemu edukacji wchodzą: I. szkoły podstawowe (7.–17. rok życia), w których nauka kończy się egzaminem decydującym o dalszej edukacji; II. szkoły średnie (17.–19. rok życia): – gimnazja ogólnokształcące, – szkoły zawodowe; obie te ścieżki kończą się egzaminem maturalnym, który uprawnia do podjęcia studiów; III. szkolnictwo wyższe: obowiązuje system boloński, czyli studia licencjackie, magisterskie i doktoranckie; wiele kierunków studiów dostępnych jest w języku angielskim.
[bold]FINLANDIA[/] Kształcenie obowiązkowe trwa w Finlandii dziewięć lat. Dzieci uczą się obowiązkowo od 7. do 16. roku życia. System szkolny składa się z: I. 9‑letniej szkoła podstawowej; II. 3‑letniego liceum; III. szkół wyższych: politechnik i uniwersytetów. W fińskich szkołach nie stawia się ocen, ale istnieją stopnie ewaluacji (od 4 do 10), które określają stopień zaawansowania w danym przedmiocie. Jednak nie rzutują negatywnie na rozwój edukacyjny dziecka, a są jedynie wskazówkami do dalszej nauki. Fińskie szkolnictwo wyższe należy do najlepszych na świecie. Znane jest z wysokiej jakości nauczania, nowoczesności i stosowania wiedzy teoretycznej w praktyce. Podobnie jak w Polsce, należy najpierw uzyskać tytuł licencjata (studia I stopnia). Następnie można podjąć naukę na studiach magisterskich (II stopnia). Można jeszcze przeznaczyć 3 lub 4 lata na uzyskanie tytułu doktora. Dla obywateli UE studia są darmowe – nawet doktoranckie.
[bold]FRANCJA[/] Edukacja we Francji jest obowiązkowa od 6. roku życia do 16 lat. System szkolny składa się z: I. 5‑letniej szkoły podstawowej dla dzieci w wieku 6–11 lat; II. 4 lat kształcenia na poziomie [font‑style: italic;]collège[/] (szkoła średnia I stopnia); III. właściwej szkoły średniej, którą może być: – liceum profilowane – przygotowuje do matury i studiów z egzaminem maturalnym na koniec nauki; – szkoła zawodowa – kończąca się świadectwem umiejętności zawodowych bądź dyplomem robotnika wykwalifikowanego; uczniowie tych szkół mogą przystępować do tzw. matury zawodowej; – technikum – po ukończeniu którego otrzymuje świadectwo umiejętności zawodowych i maturę; IV. studiów wyższych: dostęp do szkolnictwa wyższego jest uwarunkowany zdaniem egzaminu państwowego i uzyskaniem świadectwa [font‑style: italic;]baccalauréat[/]. Podobnie jak w Polsce studia są trzystopniowe: – studia licencjackie (3 lata), – studia magisterskie (2 lata), – studia doktoranckie. We Francji istnieją tzw. elitarne szkoły wyższe ([font‑style: italic;]Grandes Écoles[/]), które rekrutują kandydatów wyłącznie spośród posiadaczy świadectwa [font‑style: italic;]baccalauréat[/] po dwuletnim kształceniu w tzw. [font‑style: italic;]classes préparatoires[/]. Studia we Francji są praktycznie darmowe. Trzeba wpłacić jedynie wpisowe (zazwyczaj 100 euro rocznie).
[bold]GRECJA[/] Nauka w Grecji jest obowiązkowa od 5. do 15. roku życia i została podzielona na: I. przedszkole obowiązkowe dla 5‑latków; II. szkołę podstawową (dzieci od 6. do 12. roku życia); III. gimnazjum (szkołę średnią I stopnia dla dzieci w wieku 12–15 lat); IV. po etapie edukacji w gimnazjum młodzi Grecy mogą udać się do 3‑letniego liceum, szkoły zawodowej bądź technikum; V. szkoły wyższe. Szkolnictwo wyższe w Grecji dzieli się na sektor uniwersytecki ([font‑style: italic;]panepistimio[/]) i techniczny. Studia I stopnia trwają 4 lata i kończą się zdobyciem tytułu licencjata. Po kolejnym roku nauki można się już cieszyć z dyplomu magistra. Można też dalej studiować na studiach doktoranckich.
[bold]HISZPANIA[/] Edukacja jest obowiązkowa dla dzieci w wieku od 6 do 16 lat. Etapy systemu szkolnictwa to: I. 6‑letnia szkoła podstawowa; II. 4‑letnia szkoła średnia I stopnia dla uczniów w wieku 12–16 lat; wszyscy uczniowie otrzymują podstawowe szkolenie zawodowe na poziomie szkoły średniej; III. szkoła średnia II stopnia zakończona egzaminem odpowiadającym polskiej maturze (16–18 lat); jest to szkoła opcjonalna i nie każdy musi do niej chodzić; IV. szkolnictwo wyższe. Jest ono płatne, ale koszt zależy od kierunku i uczelni; obowiązuje system boloński: – studia I stopnia – licencjackie – trwają cztery lata, – studia II stopnia – magisterskie – trwają rok lub dwa lata i kończą się otrzymaniem tytułem magistra, – studia III stopnia – doktoranckie – trwają trzy lata.
[bold]IRLANDIA[/] Obowiązek szkolny w Irlandii obejmuje dzieci w wieku od 6. do 15. roku życia. Można jednak posłać dzieci do szkoły wcześniej – od 4. roku życia (Junior Infants, Senior Infants). System szkolny składa się ze: I. szkoły podstawowej trwającej osiem lat (dwie klasy „Infants” plus 6 klas); jest ona obowiązkowa, bezpłatna, powszechna i wyznaniowa; II. szkół ponadpodstawowych, wśród których wyróżnia się: – szkoły średnie, – zawodowe, – społeczne, – wszechstronne; szkoły ponadpodstawowe podzielone są na dwa cykle: – młodszy cykl – obowiązkowy 3‑letni zakończony egzaminem Junior Certificate; – starszy cykl – nieobowiązkowy 2- lub 3‑letni zakończony jednym z trzech egzaminów: tradycyjnym, zawodowym lub praktycznym; ten trzeci uniemożliwia dalszą edukację; III. szkolnictwo wyższe: w Irlandii na poziomie wyższym można się kształcić w czterech głównych typach szkół: uniwersytetach, instytutach technologii, kolegiach edukacyjnych oraz niezależnych, prywatnych szkołach. System studiów jest oparty na studiach licencjackich, magisterskich i doktoranckich; wyróżnia się trzy rodzaje studiów magisterskich: teoretyczne, badawcze oraz połączone (teoretyczno‑badawcze); tytuł doktora zdobywa się po wykonaniu badań.
[bold]LITWA[/] Obowiązkiem szkolnym na Litwie objęte są dzieci od 7. do 16. roku życia. Wcześniej dzieci mogą korzystać, jak w innych krajach, z przedszkoli, ale nie jest to obowiązkowe. Szkolnictwo na Litwie jest podzielone na: I. 4‑letnie nauczanie początkowe (1–4 klasa); II. 6‑letnie nauczanie podstawowe, po którym uzyskuje się wykształcenie podstawowe; III. szkołę średnią: – gimnazjum/liceum (2 lata; 11–12 klasa, matura po 12 klasie, kończąc szkołę średnią i zdając egzamin dojrzałości, uczniowie uzyskują wykształcenie średnie); – szkoła zawodowa (2‑3 lata); po jej ukończeniu i zdaniu egzaminów uczniowie uzyskują wykształcenie średnie zawodowe i mogą kontynuować naukę w kolegiach i na uniwersytetach; IV. szkoły wyższe: uniwersytety oraz kolegia; obowiązuje system boloński: – studia licencjackie (4 lata), – studia magisterskie (2 lata), – studia doktoranckie (3 lata).
[bold]LUKSEMBURG[/] Kształcenie jest obowiązkowe dla dzieci w wieku od 4 do 16 lat. Kolejne etapy systemu kształcenia to: I. przedszkole; II. 6‑letnia szkoła podstawowa; w dwóch pierwszych klasach zajęcia są w języku luksemburskim, niemieckim i francuskim (od klasy drugiej); na koniec szóstej klasy wszyscy uczniowie zdają egzaminy, które decydują o dalszej drodze kształcenia; III. 3‑letni college (odpowiednik dawnego polskiego gimnazjum); IV. szkoły średnie: klasyczne 4‑letnie liceum lub technikum; decyzja, gdzie uczeń będzie się uczył, zależy od ocen z dwóch ostatnich klas, oceny nauczycieli i rozmowy z psychologiem; liceum kończy się maturą, której wynik jest uzależniony także od uzyskanych z poszczególnych przedmiotów ocen; V. szkoły wyższe. Studia podzielone są na dwa etapy: – I stopnia – licencjackie – trwają 3 lata, – II stopnia – magisterskie – obejmują 2 lata nauki, z wyjątkiem kierunków medycznych, gdzie studia II stopnia trwają 4 lata. Na uczelnie nie ma egzaminów wstępnych, a opłaty za studia są niskie.
[bold]ŁOTWA[/] Na Łotwie obowiązek szkolny jest realizowany od 7. do 18. roku życia. Kształcenie jest prowadzone w następujących szkołach: I. 9‑letnie szkoły podstawowe; II. 3‑letnie szkoły średnie o profilu ogólnym lub specjalizujące się w zakresie matematyki, nauk przyrodniczych lub humanistycznych i nauk społecznych; na zakończenie kształcenia obowiązkowego uczniowie przystępują do egzaminów będących odpowiednikiem polskiej matury; uczniowie, którzy uzyskali pozytywne oceny ze wszystkich przedmiotów oraz głównych sprawdzianów i egzaminów, otrzymują świadectwo ukończenia kształcenia obowiązkowego i kartę osiągnięć w nauce; uczniowie, którzy nie odbyli pełnego cyklu kształcenia obowiązkowego, mogą również ukończyć ten cykl w niektórych szkołach zawodowych; III. szkoły wyższe zgodne z systemem bolońskim: – studia licencjackie (3 lata), – studia magisterskie (2 lata), – studia doktoranckie. Istnieją zarówno uczelnie typu uniwersyteckiego, które oferują nadanie stopni naukowych i zawodowych, jak i college, które oferują kształcenie tylko zawodowe.
[bold]MALTA[/] Kształcenie jest obowiązkowe w wieku od 5 do 16 lat. Dzieli się na: I. poziom podstawowy (dzieci w wieku 5–11 lat); II. poziom średni (dzieci w wieku 11–16 lat); na zakończenie szkoły podstawowej uczniowie zdają egzamin, który decyduje o ich dalszej ścieżce kształcenia; III. poziom średni, na którym można wybrać z trzech rodzajów szkół: – junior lyceums prowadzące kształcenie ogólne na wyższym poziomie niż w pozostałych szkołach średnich, – secondary schools (szkoły średnie), – boys’/girls’ schools dla dziewcząt i chłopców, którzy nie uzyskują odpowiednich wyników. Przez cały okres kształcenia w szkole średniej I stopnia organizuje się dwie sesje egzaminacyjne rocznie – egzamin półroczny i egzamin roczny na zakończenie roku szkolnego. Oprócz tych egzaminów, nauczyciele oceniają osiągnięcia uczniów w nauce na bieżąco. Na zakończenie kształcenia obowiązkowego uczniowie przystępują do egzaminu pozwalającego uzyskać świadectwo. IV. Na Malcie istnieje tylko jeden uniwersytet – Uniwersytet Maltański, który posiada 14 wydziałów. Studia na nim odbywają się w języku angielskim. Obecność studentów na wszystkich zajęciach jest obowiązkowa.
[bold]NIDERLANDY[/] Obowiązek szkolny w Niderlandach (Holandii) jest dla dzieci (5–16 lat). W praktyce dzieci rozpoczynają naukę w wieku 4 lat. System szkolny jest jednym z najbardziej skomplikowanych w UE. Składa się z: I. 8 lat kształcenia w szkole podstawowej (uczniowie w wieku 4–12 lat); w wieku 12 lat następuje wybór dalszego kształcenia na podstawie tzw. porady szkolnej formułowanej na podstawie wyników egzaminów szkolnych oraz tzw. Egzaminu CITO (tam, gdzie się go przeprowadza) i obserwacji nauczyciela; II. szkoły ponadpodstawowe dzielą się na: – poziom zawodowy I stopnia VMBO (z 4 podpoziomami) i II stopnia – MBO (ma 4 podpoziomy); nauka trwa 4 lata; – poziom pośredni HAVO – nauka trwa 5 lat, a jego ukończenie umożliwia kontynuowanie nauki w wyższych szkołach zawodowych (HBO); – poziom ogólnokształcący VWO – nauka trwa 6 lat z możliwością nauki na uniwersytetach; poziom ten dzieli się na: a) elitarne gymnasium, b) popularne technasium, c) atheneum; III. wyższe szkoły dzielą się na zawodowe i uniwersytety; studia zawodowe trwają 4 lata, a akademickie dzielą się na licencjackie, magisterskie i doktoranckie; wiele kierunków jest prowadzonych w języku angielskim; dla studentów z UE studia w Niderlandach są płatne.
[bold]NIEMCY[/] Obowiązek szkolny dotyczy dzieci w wieku 6–18 lat. System szkolny składa się z: I. szkoły podstawowej trwającej 4 lata, a w niektórych landach – 6 (np. Berlin); II. trzech typów szkół ponadpodstawowych: – gimnazjum, w którym nauka trwa 9 lat (klasy 5–13); uczęszczają do niego uczniowie z najwyższymi wynikami; gimnazjum kończy się maturą upoważniającą do nauki w szkołach wyższych; każdy uczeń musi zdawać egzamin z języka niemieckiego, języka obcego i wybranego przedmiotu; – szkoły głównej, w której nauka trwa od 5 do 6 lat (klasy 5–9 lub 10); przekazywane są w niej uczniowi ogólne wiadomości umiejętności, które stanowić będą podstawę do dalszej nauki w szkole zawodowej; po jej ukończeniu uczeń kontynuuje naukę w szkole zawodowej oraz podpisuje umowę rozpoczynającą praktyczną naukę zawodu w rzemiośle, handlu lub przemyśle; szkoły zawodowe trwają 3 lata; – szkoły realnej, w której nauka trwa z reguły 5–6 lat, a ukończenie warunkuje podjęcie nauki zawodu i pracy; – w niektórych landach jest możliwa nauka także w tzw. szkole głównej będącej połączeniem wszystkich wymienionych typów szkół; w zależności od zdolności i postępów ucznia bierze on udział w kursach o mniejszych lub większych wymaganiach; na koniec może zdawać egzamin maturalny; III. szkół wyższych (uniwersytety i szkoły zawodowe) opartych na systemie bolońskim: czas studiów licencjackich wynosi w wyższych szkołach zawodowych 4 lata, a na uczelniach uniwersyteckich 4,5 roku; studia magisterskie trwają 2 lata.
[bold]PORTUGALIA[/] W Portugalii uczęszczanie do szkoły jest obowiązkowe od 6. do 15. roku życia. System szkolny składa się z: I. 9‑letniej szkoły podstawowej, w której można wyróżnić: – nauczanie zintegrowane (4 lata); – kształcenie przygotowawcze (2 lata); – przygotowanie do wyboru przyszłego zawodu (3 lata); II. szkoły średniej, w której nauka trwa od roku do 4 lat; uczeń wybiera jeden z profili: – ogólny, dający wstęp na uczelnię wyższą; – techniczno‑zawodowy, umożliwiający dalszą naukę na uczelniach nieuniwersyteckich; – zawodowy, przygotowujący do zawodu, ale też dający możliwość dalszej nauki; III. szkół wyższych: uniwersytety i politechniki; na uniwersytetach można zdobyć następujące tytuły: – bakałarz – 3‑letnie studia, z programem technicznym, kulturowym, uprawnia do wykonywania określonych zawodów; – licencjat – 4‑letnie studia o profilu technicznym, kulturowym i specjalistycznym w danej dziedzinie; – magister – 2‑letnie II stopnia, dające pogłębioną wiedzę z danego obszaru naukowego oraz umiejętność prowadzenia badań; – doktor – studia III stopnia, trwające zwykle 3 lata.
[bold]RUMUNIA[/] Kształcenie obowiązkowe trwa 10 lat, od 6. do 16. roku życia. System szkolny podzielony jest na: I. 4‑letnią szkołę podstawową (uczniowie w wieku 6–10 lat); II. 4‑letnią szkołę średnią I stopnia (gimnazjum) – uczniowie w wieku 10–14 lat; III. II stopień szkoły średniej I stopnia, w ramach którego prowadzi się kształcenie ogólne, profilowane lub zawodowe (2 lata) – od 14. do 16. roku życia; IV. szkoły średnie II stopnia: – kształcenie zawodowe na poziomie szkoły średniej II stopnia (1 rok: 16–17 lat); – liceum (16‑18/19 lat) zakończone egzaminem maturalnym; V. szkolnictwo wyższe: tworzą je uniwersytety, akademie i instytuty, gdzie cykl kształcenia trwa od 4 do 6 lat, oraz kolegia uniwersyteckie z krótkim cyklem studiów (2- i 3‑letnie).
[bold]SŁOWACJA[/] Obowiązek szkolny rozpoczyna się, kiedy dziecko osiągnie 6 lat i trwa do końca roku szkolnego, w którym uczeń skończy 16 lat. System szkolny składa się z: I. 9‑letniej szkoły podstawowej, która prowadzi kształcenie na dwóch poziomach: – szkoły podstawowej (klasy 1–4); – szkoły średniej pierwszego stopnia (klasy 5–9): po ukończeniu 5 klasy (11 lat) uczniowie mogą się też przenieść do 8‑letniego gimnazjum lub konserwatorium tańca, gdzie uczą się do ukończeniu drugiego roku kształcenia na poziomie szkoły średniej II stopnia; natomiast uczniowie, którzy ukończyli 8 klasę (14 lat), mogą zostać przyjęci do 5‑letniego gimnazjum dwujęzycznego; II. szkolnictwo średnie II stopnia dzieli się z kolei na: – gimnazjum obejmujące drugi rok i lata kolejne kształcenia ogólnego na poziomie średnim II stopnia (uczniowie w wieku 16–19 lat); – wyspecjalizowaną szkołę średnią (16–19/20 lat); – konserwatorium (drugi i kolejne lata kształcenia artystycznego na poziomie średnim II stopnia dla młodzieży w wieku 16–18/19 lat); III. uczelnie wyższe, które prowadzą studia: – studia I stopnia: licencjackie trwające 3–4 lata; – studia II stopnia: magisterskie trwające od roku do trzech lat; – studia doktoranckie.
[bold]SŁOWENIA[/] Obowiązek szkolny w Słowenii dotyczy dzieci w wieku 6–15 lat. System szkolny obejmuje: I. 9‑letnią szkołę powszechną, w ramach której są 3 cykle kształcenia: – klasy 1–3 (wiek 6–8 lat), – klasy 4–6 (wiek 9–11 lat), – klasy 7–9 (wiek 12–14 lat): możliwe jest też uczęszczanie do nieobowiązkowej 10 klasy; po jej ukończeniu uczniowie przystępują do egzaminu umożliwiającego wybór dalszej ścieżki kształcenia; jest też możliwe, po ukończeniu 7 klas, kontynuowanie nauki w ramach cyklu kształcenia zawodowego; II. szkoły średnie II stopnia: – 4‑letnie gimnazjum kończące się maturą (15–18 lat); – 4‑letnie technikum (15–18 lat) z możliwością zdawania matury; III. szkoły zawodowe: – cyklu krótkiego (2,5–3 lata); – cyklu średniego (3‑letnie); – kształcenia zawodowego/technicznego na poziomie średnim II stopnia (3 + 2 lata); IV. szkoły wyższe: uniwersytety i kolegia zawodowe; uniwersytety zorganizowane są według systemu bolońskiego: licencjackie, magisterskie i doktoranckie; kolegia zawodowe prowadzą głównie studia zawodowe, zwykle w formie 2‑letniego policealnego kształcenia zawodowego, na poziomie poniżej tytułu zawodowego.
[bold]SZWECJA[/] Dzieci rozpoczynają naukę w szkole w wieku 7 lat, a kształcenie obowiązkowe trwa 9 lat. System szkolny obejmuje: I. szkołę podstawową i średnią I stopnia (2 w 1) dla dzieci w wieku 7–16 lat; II. szkołę średnią II stopnia dla młodzieży w wieku 17–19 lat; kształcą one w ramach 17 ogólnych oraz profilowanych (dla uczniów o specjalnych zainteresowaniach) 3‑letnich programów; III. szkoły wyższe: uniwersytety, kolegia uniwersyteckie oraz szkolnictwo wyższe zawodowe. W ramach studiów wyróżnia się kilka cykli kształcenia: – absolwent dyplomowany (studia 2‑letnie); – licencjat (studia 3‑letnie); – magister (studia jednolite 4‑letnie lub II stopnia); – nowy magister (studia 5‑letnie); – tytuły zawodowe (studia trwające od 2 do 5,5 roku). Można też kontynuować naukę na studiach doktoranckich.
[bold]WĘGRY[/] Nauka jest obowiązkowa dla dzieci w wieku 3–16 lat, a obowiązek szkolny dotyczy dzieci od 6. do 16. roku życia. System szkolny obejmuje: I. 8‑letnią szkołę powszechną, w skład której wchodzi kształcenie podstawowe (klasy 1–4) i średnie I stopnia (klasy 5–8); II. szkoły średnie (klasy 9–12), które mogą także oferować kształcenie na poziomie średnim I stopnia (klasy 5–8); dzielą się one na: – ogólnokształcące szkoły przygotowujące uczniów do egzaminu na zakończenie szkoły średniej i możliwości dalszej edukacji na studiach wyższych; – zawodowe szkoły średnie (średnia szkoła zawodowa, szkoła zawodowa i szkoła zawodowa specjalna) oferujące zarówno edukację ogólną i przedzawodową. Istnieją również szkoły zawodowe na poziomie policealnym; III. system szkolnictwa wyższego tworzą uniwersytety, uniwersytety nauk stosowanych oraz kolegia; oferują one: – studia zawodowe; – studia licencjackie I stopnia (trwające od 6 do 8 semestrów); – studia magisterskie II stopnia (trwające od 2 do 4 semestrów); – jednolite studia magisterskie; – programy doktorskie.
[bold]WŁOCHY[\] Kształcenie obowiązkowe rozpoczyna się w wieku lat 6 lat i trwa aż do ukończenia 16 lat (łącznie 10 lat). System szkolnictwa obejmuje: I. 5‑letnią szkołę podstawową, która kończy się egzaminem niewpływającym jednak na dalsze kształcenie; II. szkoły średnie, które dzielą się na: a) 3‑letnie I stopnia, do których uczniowie przechodzą po ukończeniu szkoły podstawowej; b) II stopnia, gdzie uczniowie mogą wybrać: – 5‑letnie liceum klasyczne kończące się maturą; – 5‑letnie liceum matematyczno -przyrodnicze kończące się maturą; – 5‑letnią szkołę techniczną z maturą; – szkołę zawodową trwającą od 2 do 5 lat; – 4- lub 5‑letnie liceum artystyczne; wynik matury decyduje o dalszej edukacji na poziomie szkół wyższych; III. szkolnictwo wyższe, w skład którego wchodzą: – uniwersytety z politechnikami; – artystyczne szkoły wyższe kształcące w dziedzinach sztuk pięknych, muzyki i tańca; – szkoły wyższe dla tłumaczy; – wyższe szkoły techniczne. Szkoły wyższe funkcjonują według systemu bolońskiego: – studia licencjackie (I stopnia), – studia magisterskie (II stopnia), – studia doktoranckie (III stopnia). Dodatkowo wyższe szkoły techniczne oferują krótkie cykle kształcenia (2‑letnie).
[bold]Polska[/] System szkolny omówiony w osobnej lekcji.

Mapa, na której zaznaczone są:

[bold]Austria[/] Obowiązek szkolny: od 6. do 15. roku życia. Nauka podzielona jest na następujące etapy: I. 4‑letnia szkoła podstawowa; II. system szkół średnich składający się z 2 etapów: – 4‑letnia niższa szkoła średnia przygotowująca do zawodu dla mniej zdolnych uczniów – 8‑letnia szkoła średnia akademicka zakończona egzaminem maturalnym będącym jednocześnie wstępem na studia III. szkoły wyższe, które dzielą się na: – uniwersytety tradycyjne, – uniwersytety artystyczne, – wyższe szkoły zawodowe. Podobnie jak w Polsce, studia podzielone są na licencjackie i magisterskie oraz jednolite studia magisterskie. Po ukończeniu studiów magisterskich można odbyć jeszcze studia doktoranckie trwające od 2 do 4 lat.
[bold]BELGIA[/] Obowiązek szkolny: od 6. do 18. roku życia. Nauka podzielona jest na 3 etapy: I. 6‑letnia szkoła podstawowa (do 12. roku życia) II. szkoła średnia (12.–18. rok życia); składa się z 3 dwuletnich etapów; w drugim etapie nauki (15 lat) uczniowie wybierają profil, w którym chcą kontynuować edukację: – edukacja zawodowa, – edukacja techniczna, – edukacja artystyczna, – edukacja ogólnoteoretyczna. III. szkolnictwo wyższe: szkoły wyższe w Belgii są płatne, a kwota zależy od wybranej uczelni, kierunku i stopnia studiów, jednak ubodzy uczniowie mogą liczyć na znaczące zniżki, czasem na całkowity brak opłat. Zwykle, by podjąć studia w Belgii, wystarczy się zarejestrować. W zależności od uniwersytetu na niektórych kierunkach mogą obowiązywać egzaminy wstępne (płatne). Obowiązuje system boloński. Studenci najpierw zdobywają licencjat, a potem mogą uzyskać tytuł magistra.
[bold]BUŁGARIA[/] W Bułgarii za pierwszy szczebel systemu edukacji uznawana jest edukacja przedszkolna, która nie jest obowiązkowa. Obejmuje dzieci w wieku 3 do 6/7 lat. Edukacja jest obowiązkowa dla dzieci w wieku 6/7 lat do 18. roku życia. W skład systemu edukacji wchodzą: I. czteroletnia szkoła podstawowa; II. szkoła średnia I stopnia (odpowiednik polskich klas V–VIII); III. szkoła średnia II stopnia, w której można uczęszczać do liceum lub szkoły przygotowującej do zawodu; IV. szkoła wyższa (nieobowiązkowa). Uniwersytety bułgarskie oferują często studia w języku angielskim, francuskim lub niemieckim. Kilka z nich jest na liście 200 najlepszych uniwersytetów w Europie i Azji Środkowej. Studia przebiegają według standardowych etapów studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich. Studia licencjackie zazwyczaj trwają cztery lata, studia magisterskie – dwa lata, a doktorat - zwykle trzy lata.
[bold]CHORWACJA[/] System edukacji w Chorwacji obejmuje 4 etapy, a nauka jest obowiązkowa od 6. do 15. roku życia: I. 8‑letnia szkoła podstawowa: dzieci zaczynają szkołę w wieku 6 lub 7 lat i przez 8 lat uczęszczają do szkoły; II. szkoła średnia: uczniowie mają do wyboru gimnazjum lub szkołę zawodową. Rekrutacja do szkół odbywa się przez internet. Po ukończeniu szkoły średniej zdaje się egzamin państwowy. IV. studia wyższe: obowiązuje tam system boloński – trzyletnie studia licencjackie i dwuletnie magisterskie. Istnieje również możliwość podjęcia czteroletnich studiów doktoranckich. Studia zazwyczaj odbywają się w języku chorwackim, ale istnieje możliwość wzięcia udziału w kursie języka chorwackiego przed ich rozpoczęciem. Ponadto na większości uczelni nie ma też problemu z porozumiewaniem się po angielsku.
[bold]CYPR[/] System edukacyjny na Cyprze zbudowany jest na zasadach systemu brytyjskiego. Obowiązek szkolny wprowadzony jest dla dzieci w wieku 6–15 lat. System szkolny składa się z trzech etapów: I. szkoła podstawowa trwająca 6 lat; II. szkoła ponadpodstawowa (od 12 do 18 lat); III. wykształcenie średnie składa się z [font‑style: italic;]gymnasio[/] (odpowiednik dawnego polskiego gimnazjum) i [font‑style: italic;]lykeio[/] (szkoły średnie II stopnia); uczniowie mogą też skorzystać ze szkół edukacji technicznej i zawodowej, aby przygotować się do zawodu; IV. szkoły wyższe – obowiązuje podział na studia licencjackie (zwykle czteroletnie), magisterskie i doktoranckie; można studiować zarówno na uczelniach państwowych, jak i prywatnych. Językiem wykładowym na Cyprze jest grecki.
[bold]CZECHY[/] Edukacja w Czechach obejmuje: I. szkołę podstawową – składa się z 2 etapów: pięcioletniego i czteroletniego, a nauka rozpoczynana jest w wieku 6 lat; II. gimnazjum: czteroletnie lub ośmioletnie, w zależności od szkoły podstawowej; III. szkoły średnie (przygotowują do matur i egzaminów, także do studiów) oraz 2‑letnie zasadnicze szkoły zawodowe; IV. szkolnictwo wyższe: nauka na uczelniach jest zorganizowana według systemu bolońskiego: – studia I stopnia – 3 lub 4 lata studiów licencjackich; – studia II stopnia – osoby z tytułem licencjata – 1/2/3 lata, po których otrzymuje się tytuł magistra, można też podjąć się jednolitych studiów magisterskich – 5/6 lat – studia III stopnia – studia trzyletnie, doktoranckie.
[bold]DANIA[/] W Danii nie istnieje obowiązek szkolny, lecz obowiązek edukacji od 7. do 16. roku życia, co oznacza, że rodzice nie muszą posyłać dziecka do szkoły, a mogą uczyć je sami w domu zgodnie z odpowiednimi przepisami. W Danii uczniom płaci się za chodzenie do szkoły, co ma zachęcić je do nauki. Edukacja duńska składa się z następujących etapów: I. 9‑letnia szkoła podstawowa (chętni mogą jednak podjąć dziesiąty rok nauki); na zakończenie szkoły podstawowej zdaje się egzamin z wybranych w 8 klasie przedmiotów (nie jest on jednak obowiązkowy); II. po szkole podstawowej uczeń ma do wyboru: – dodatkowy rok w szkole podstawowej, aby poprawić swoje wyniki w nauce, – szkołę zawodową, – 2- lub 3‑letnie gimnazjum, na koniec którego zdaje się egzamin z wybranych wcześniej przedmiotów; III. uczelnie wyższe – można wybrać: – uniwersytety, – kolegia, które ukierunkowane są zawodowo, z krótkim (1–3 letnim) lub długim (3–4 letnim) cyklem kształcenia. Studia uniwersyteckie składają się z trzech etapów: – trzyletni – na stopień [font‑style: italic;]bachelor; – dwuletni – na stopień magistra (z duń. [font‑style: italic;]kandidat[/]); – trzyletni – doktorski z publiczną obroną (z duń. [font‑style: italic;]PhD[/]). Duńskie uczelnie należą do najlepszych w Europie, a językiem wykładowym na wielu z nich jest angielski.
[bold]ESTONIA[/] System edukacji w Estonii jest uważany za najlepszy w Europie. Edukacja jest obowiązkowa do 17. roku życia. W skład systemu edukacji wchodzą: I. szkoły podstawowe (7.–17. rok życia), w których nauka kończy się egzaminem decydującym o dalszej edukacji; II. szkoły średnie (17.–19. rok życia): – gimnazja ogólnokształcące, – szkoły zawodowe; obie te ścieżki kończą się egzaminem maturalnym, który uprawnia do podjęcia studiów; III. szkolnictwo wyższe: obowiązuje system boloński, czyli studia licencjackie, magisterskie i doktoranckie; wiele kierunków studiów dostępnych jest w języku angielskim.
[bold]FINLANDIA[/] Kształcenie obowiązkowe trwa w Finlandii dziewięć lat. Dzieci uczą się obowiązkowo od 7. do 16. roku życia. System szkolny składa się z: I. 9‑letniej szkoła podstawowej; II. 3‑letniego liceum; III. szkół wyższych: politechnik i uniwersytetów. W fińskich szkołach nie stawia się ocen, ale istnieją stopnie ewaluacji (od 4 do 10), które określają stopień zaawansowania w danym przedmiocie. Jednak nie rzutują negatywnie na rozwój edukacyjny dziecka, a są jedynie wskazówkami do dalszej nauki. Fińskie szkolnictwo wyższe należy do najlepszych na świecie. Znane jest z wysokiej jakości nauczania, nowoczesności i stosowania wiedzy teoretycznej w praktyce. Podobnie jak w Polsce, należy najpierw uzyskać tytuł licencjata (studia I stopnia). Następnie można podjąć naukę na studiach magisterskich (II stopnia). Można jeszcze przeznaczyć 3 lub 4 lata na uzyskanie tytułu doktora. Dla obywateli UE studia są darmowe – nawet doktoranckie.
[bold]FRANCJA[/] Edukacja we Francji jest obowiązkowa od 6. roku życia do 16 lat. System szkolny składa się z: I. 5‑letniej szkoły podstawowej dla dzieci w wieku 6–11 lat; II. 4 lat kształcenia na poziomie [font‑style: italic;]collège[/] (szkoła średnia I stopnia); III. właściwej szkoły średniej, którą może być: – liceum profilowane – przygotowuje do matury i studiów z egzaminem maturalnym na koniec nauki; – szkoła zawodowa – kończąca się świadectwem umiejętności zawodowych bądź dyplomem robotnika wykwalifikowanego; uczniowie tych szkół mogą przystępować do tzw. matury zawodowej; – technikum – po ukończeniu którego otrzymuje świadectwo umiejętności zawodowych i maturę; IV. studiów wyższych: dostęp do szkolnictwa wyższego jest uwarunkowany zdaniem egzaminu państwowego i uzyskaniem świadectwa [font‑style: italic;]baccalauréat[/]. Podobnie jak w Polsce studia są trzystopniowe: – studia licencjackie (3 lata), – studia magisterskie (2 lata), – studia doktoranckie. We Francji istnieją tzw. elitarne szkoły wyższe ([font‑style: italic;]Grandes Écoles[/]), które rekrutują kandydatów wyłącznie spośród posiadaczy świadectwa [font‑style: italic;]baccalauréat[/] po dwuletnim kształceniu w tzw. [font‑style: italic;]classes préparatoires[/]. Studia we Francji są praktycznie darmowe. Trzeba wpłacić jedynie wpisowe (zazwyczaj 100 euro rocznie).
[bold]GRECJA[/] Nauka w Grecji jest obowiązkowa od 5. do 15. roku życia i została podzielona na: I. przedszkole obowiązkowe dla 5‑latków; II. szkołę podstawową (dzieci od 6. do 12. roku życia); III. gimnazjum (szkołę średnią I stopnia dla dzieci w wieku 12–15 lat); IV. po etapie edukacji w gimnazjum młodzi Grecy mogą udać się do 3‑letniego liceum, szkoły zawodowej bądź technikum; V. szkoły wyższe. Szkolnictwo wyższe w Grecji dzieli się na sektor uniwersytecki ([font‑style: italic;]panepistimio[/]) i techniczny. Studia I stopnia trwają 4 lata i kończą się zdobyciem tytułu licencjata. Po kolejnym roku nauki można się już cieszyć z dyplomu magistra. Można też dalej studiować na studiach doktoranckich.
[bold]HISZPANIA[/] Edukacja jest obowiązkowa dla dzieci w wieku od 6 do 16 lat. Etapy systemu szkolnictwa to: I. 6‑letnia szkoła podstawowa; II. 4‑letnia szkoła średnia I stopnia dla uczniów w wieku 12–16 lat; wszyscy uczniowie otrzymują podstawowe szkolenie zawodowe na poziomie szkoły średniej; III. szkoła średnia II stopnia zakończona egzaminem odpowiadającym polskiej maturze (16–18 lat); jest to szkoła opcjonalna i nie każdy musi do niej chodzić; IV. szkolnictwo wyższe. Jest ono płatne, ale koszt zależy od kierunku i uczelni; obowiązuje system boloński: – studia I stopnia – licencjackie – trwają cztery lata, – studia II stopnia – magisterskie – trwają rok lub dwa lata i kończą się otrzymaniem tytułem magistra, – studia III stopnia – doktoranckie – trwają trzy lata.
[bold]IRLANDIA[/] Obowiązek szkolny w Irlandii obejmuje dzieci w wieku od 6. do 15. roku życia. Można jednak posłać dzieci do szkoły wcześniej – od 4. roku życia (Junior Infants, Senior Infants). System szkolny składa się ze: I. szkoły podstawowej trwającej osiem lat (dwie klasy „Infants” plus 6 klas); jest ona obowiązkowa, bezpłatna, powszechna i wyznaniowa; II. szkół ponadpodstawowych, wśród których wyróżnia się: – szkoły średnie, – zawodowe, – społeczne, – wszechstronne; szkoły ponadpodstawowe podzielone są na dwa cykle: – młodszy cykl – obowiązkowy 3‑letni zakończony egzaminem Junior Certificate; – starszy cykl – nieobowiązkowy 2- lub 3‑letni zakończony jednym z trzech egzaminów: tradycyjnym, zawodowym lub praktycznym; ten trzeci uniemożliwia dalszą edukację; III. szkolnictwo wyższe: w Irlandii na poziomie wyższym można się kształcić w czterech głównych typach szkół: uniwersytetach, instytutach technologii, kolegiach edukacyjnych oraz niezależnych, prywatnych szkołach. System studiów jest oparty na studiach licencjackich, magisterskich i doktoranckich; wyróżnia się trzy rodzaje studiów magisterskich: teoretyczne, badawcze oraz połączone (teoretyczno‑badawcze); tytuł doktora zdobywa się po wykonaniu badań.
[bold]LITWA[/] Obowiązkiem szkolnym na Litwie objęte są dzieci od 7. do 16. roku życia. Wcześniej dzieci mogą korzystać, jak w innych krajach, z przedszkoli, ale nie jest to obowiązkowe. Szkolnictwo na Litwie jest podzielone na: I. 4‑letnie nauczanie początkowe (1–4 klasa); II. 6‑letnie nauczanie podstawowe, po którym uzyskuje się wykształcenie podstawowe; III. szkołę średnią: – gimnazjum/liceum (2 lata; 11–12 klasa, matura po 12 klasie, kończąc szkołę średnią i zdając egzamin dojrzałości, uczniowie uzyskują wykształcenie średnie); – szkoła zawodowa (2‑3 lata); po jej ukończeniu i zdaniu egzaminów uczniowie uzyskują wykształcenie średnie zawodowe i mogą kontynuować naukę w kolegiach i na uniwersytetach; IV. szkoły wyższe: uniwersytety oraz kolegia; obowiązuje system boloński: – studia licencjackie (4 lata), – studia magisterskie (2 lata), – studia doktoranckie (3 lata).
[bold]LUKSEMBURG[/] Kształcenie jest obowiązkowe dla dzieci w wieku od 4 do 16 lat. Kolejne etapy systemu kształcenia to: I. przedszkole; II. 6‑letnia szkoła podstawowa; w dwóch pierwszych klasach zajęcia są w języku luksemburskim, niemieckim i francuskim (od klasy drugiej); na koniec szóstej klasy wszyscy uczniowie zdają egzaminy, które decydują o dalszej drodze kształcenia; III. 3‑letni college (odpowiednik dawnego polskiego gimnazjum); IV. szkoły średnie: klasyczne 4‑letnie liceum lub technikum; decyzja, gdzie uczeń będzie się uczył, zależy od ocen z dwóch ostatnich klas, oceny nauczycieli i rozmowy z psychologiem; liceum kończy się maturą, której wynik jest uzależniony także od uzyskanych z poszczególnych przedmiotów ocen; V. szkoły wyższe. Studia podzielone są na dwa etapy: – I stopnia – licencjackie – trwają 3 lata, – II stopnia – magisterskie – obejmują 2 lata nauki, z wyjątkiem kierunków medycznych, gdzie studia II stopnia trwają 4 lata. Na uczelnie nie ma egzaminów wstępnych, a opłaty za studia są niskie.
[bold]ŁOTWA[/] Na Łotwie obowiązek szkolny jest realizowany od 7. do 18. roku życia. Kształcenie jest prowadzone w następujących szkołach: I. 9‑letnie szkoły podstawowe; II. 3‑letnie szkoły średnie o profilu ogólnym lub specjalizujące się w zakresie matematyki, nauk przyrodniczych lub humanistycznych i nauk społecznych; na zakończenie kształcenia obowiązkowego uczniowie przystępują do egzaminów będących odpowiednikiem polskiej matury; uczniowie, którzy uzyskali pozytywne oceny ze wszystkich przedmiotów oraz głównych sprawdzianów i egzaminów, otrzymują świadectwo ukończenia kształcenia obowiązkowego i kartę osiągnięć w nauce; uczniowie, którzy nie odbyli pełnego cyklu kształcenia obowiązkowego, mogą również ukończyć ten cykl w niektórych szkołach zawodowych; III. szkoły wyższe zgodne z systemem bolońskim: – studia licencjackie (3 lata), – studia magisterskie (2 lata), – studia doktoranckie. Istnieją zarówno uczelnie typu uniwersyteckiego, które oferują nadanie stopni naukowych i zawodowych, jak i college, które oferują kształcenie tylko zawodowe.
[bold]MALTA[/] Kształcenie jest obowiązkowe w wieku od 5 do 16 lat. Dzieli się na: I. poziom podstawowy (dzieci w wieku 5–11 lat); II. poziom średni (dzieci w wieku 11–16 lat); na zakończenie szkoły podstawowej uczniowie zdają egzamin, który decyduje o ich dalszej ścieżce kształcenia; III. poziom średni, na którym można wybrać z trzech rodzajów szkół: – junior lyceums prowadzące kształcenie ogólne na wyższym poziomie niż w pozostałych szkołach średnich, – secondary schools (szkoły średnie), – boys’/girls’ schools dla dziewcząt i chłopców, którzy nie uzyskują odpowiednich wyników. Przez cały okres kształcenia w szkole średniej I stopnia organizuje się dwie sesje egzaminacyjne rocznie – egzamin półroczny i egzamin roczny na zakończenie roku szkolnego. Oprócz tych egzaminów, nauczyciele oceniają osiągnięcia uczniów w nauce na bieżąco. Na zakończenie kształcenia obowiązkowego uczniowie przystępują do egzaminu pozwalającego uzyskać świadectwo. IV. Na Malcie istnieje tylko jeden uniwersytet – Uniwersytet Maltański, który posiada 14 wydziałów. Studia na nim odbywają się w języku angielskim. Obecność studentów na wszystkich zajęciach jest obowiązkowa.
[bold]NIDERLANDY[/] Obowiązek szkolny w Niderlandach (Holandii) jest dla dzieci (5–16 lat). W praktyce dzieci rozpoczynają naukę w wieku 4 lat. System szkolny jest jednym z najbardziej skomplikowanych w UE. Składa się z: I. 8 lat kształcenia w szkole podstawowej (uczniowie w wieku 4–12 lat); w wieku 12 lat następuje wybór dalszego kształcenia na podstawie tzw. porady szkolnej formułowanej na podstawie wyników egzaminów szkolnych oraz tzw. Egzaminu CITO (tam, gdzie się go przeprowadza) i obserwacji nauczyciela; II. szkoły ponadpodstawowe dzielą się na: – poziom zawodowy I stopnia VMBO (z 4 podpoziomami) i II stopnia – MBO (ma 4 podpoziomy); nauka trwa 4 lata; – poziom pośredni HAVO – nauka trwa 5 lat, a jego ukończenie umożliwia kontynuowanie nauki w wyższych szkołach zawodowych (HBO); – poziom ogólnokształcący VWO – nauka trwa 6 lat z możliwością nauki na uniwersytetach; poziom ten dzieli się na: a) elitarne gymnasium, b) popularne technasium, c) atheneum; III. wyższe szkoły dzielą się na zawodowe i uniwersytety; studia zawodowe trwają 4 lata, a akademickie dzielą się na licencjackie, magisterskie i doktoranckie; wiele kierunków jest prowadzonych w języku angielskim; dla studentów z UE studia w Niderlandach są płatne.
[bold]NIEMCY[/] Obowiązek szkolny dotyczy dzieci w wieku 6–18 lat. System szkolny składa się z: I. szkoły podstawowej trwającej 4 lata, a w niektórych landach – 6 (np. Berlin); II. trzech typów szkół ponadpodstawowych: – gimnazjum, w którym nauka trwa 9 lat (klasy 5–13); uczęszczają do niego uczniowie z najwyższymi wynikami; gimnazjum kończy się maturą upoważniającą do nauki w szkołach wyższych; każdy uczeń musi zdawać egzamin z języka niemieckiego, języka obcego i wybranego przedmiotu; – szkoły głównej, w której nauka trwa od 5 do 6 lat (klasy 5–9 lub 10); przekazywane są w niej uczniowi ogólne wiadomości umiejętności, które stanowić będą podstawę do dalszej nauki w szkole zawodowej; po jej ukończeniu uczeń kontynuuje naukę w szkole zawodowej oraz podpisuje umowę rozpoczynającą praktyczną naukę zawodu w rzemiośle, handlu lub przemyśle; szkoły zawodowe trwają 3 lata; – szkoły realnej, w której nauka trwa z reguły 5–6 lat, a ukończenie warunkuje podjęcie nauki zawodu i pracy; – w niektórych landach jest możliwa nauka także w tzw. szkole głównej będącej połączeniem wszystkich wymienionych typów szkół; w zależności od zdolności i postępów ucznia bierze on udział w kursach o mniejszych lub większych wymaganiach; na koniec może zdawać egzamin maturalny; III. szkół wyższych (uniwersytety i szkoły zawodowe) opartych na systemie bolońskim: czas studiów licencjackich wynosi w wyższych szkołach zawodowych 4 lata, a na uczelniach uniwersyteckich 4,5 roku; studia magisterskie trwają 2 lata.
[bold]PORTUGALIA[/] W Portugalii uczęszczanie do szkoły jest obowiązkowe od 6. do 15. roku życia. System szkolny składa się z: I. 9‑letniej szkoły podstawowej, w której można wyróżnić: – nauczanie zintegrowane (4 lata); – kształcenie przygotowawcze (2 lata); – przygotowanie do wyboru przyszłego zawodu (3 lata); II. szkoły średniej, w której nauka trwa od roku do 4 lat; uczeń wybiera jeden z profili: – ogólny, dający wstęp na uczelnię wyższą; – techniczno‑zawodowy, umożliwiający dalszą naukę na uczelniach nieuniwersyteckich; – zawodowy, przygotowujący do zawodu, ale też dający możliwość dalszej nauki; III. szkół wyższych: uniwersytety i politechniki; na uniwersytetach można zdobyć następujące tytuły: – bakałarz – 3‑letnie studia, z programem technicznym, kulturowym, uprawnia do wykonywania określonych zawodów; – licencjat – 4‑letnie studia o profilu technicznym, kulturowym i specjalistycznym w danej dziedzinie; – magister – 2‑letnie II stopnia, dające pogłębioną wiedzę z danego obszaru naukowego oraz umiejętność prowadzenia badań; – doktor – studia III stopnia, trwające zwykle 3 lata.
[bold]RUMUNIA[/] Kształcenie obowiązkowe trwa 10 lat, od 6. do 16. roku życia. System szkolny podzielony jest na: I. 4‑letnią szkołę podstawową (uczniowie w wieku 6–10 lat); II. 4‑letnią szkołę średnią I stopnia (gimnazjum) – uczniowie w wieku 10–14 lat; III. II stopień szkoły średniej I stopnia, w ramach którego prowadzi się kształcenie ogólne, profilowane lub zawodowe (2 lata) – od 14. do 16. roku życia; IV. szkoły średnie II stopnia: – kształcenie zawodowe na poziomie szkoły średniej II stopnia (1 rok: 16–17 lat); – liceum (16‑18/19 lat) zakończone egzaminem maturalnym; V. szkolnictwo wyższe: tworzą je uniwersytety, akademie i instytuty, gdzie cykl kształcenia trwa od 4 do 6 lat, oraz kolegia uniwersyteckie z krótkim cyklem studiów (2- i 3‑letnie).
[bold]SŁOWACJA[/] Obowiązek szkolny rozpoczyna się, kiedy dziecko osiągnie 6 lat i trwa do końca roku szkolnego, w którym uczeń skończy 16 lat. System szkolny składa się z: I. 9‑letniej szkoły podstawowej, która prowadzi kształcenie na dwóch poziomach: – szkoły podstawowej (klasy 1–4); – szkoły średniej pierwszego stopnia (klasy 5–9): po ukończeniu 5 klasy (11 lat) uczniowie mogą się też przenieść do 8‑letniego gimnazjum lub konserwatorium tańca, gdzie uczą się do ukończeniu drugiego roku kształcenia na poziomie szkoły średniej II stopnia; natomiast uczniowie, którzy ukończyli 8 klasę (14 lat), mogą zostać przyjęci do 5‑letniego gimnazjum dwujęzycznego; II. szkolnictwo średnie II stopnia dzieli się z kolei na: – gimnazjum obejmujące drugi rok i lata kolejne kształcenia ogólnego na poziomie średnim II stopnia (uczniowie w wieku 16–19 lat); – wyspecjalizowaną szkołę średnią (16–19/20 lat); – konserwatorium (drugi i kolejne lata kształcenia artystycznego na poziomie średnim II stopnia dla młodzieży w wieku 16–18/19 lat); III. uczelnie wyższe, które prowadzą studia: – studia I stopnia: licencjackie trwające 3–4 lata; – studia II stopnia: magisterskie trwające od roku do trzech lat; – studia doktoranckie.
[bold]SŁOWENIA[/] Obowiązek szkolny w Słowenii dotyczy dzieci w wieku 6–15 lat. System szkolny obejmuje: I. 9‑letnią szkołę powszechną, w ramach której są 3 cykle kształcenia: – klasy 1–3 (wiek 6–8 lat), – klasy 4–6 (wiek 9–11 lat), – klasy 7–9 (wiek 12–14 lat): możliwe jest też uczęszczanie do nieobowiązkowej 10 klasy; po jej ukończeniu uczniowie przystępują do egzaminu umożliwiającego wybór dalszej ścieżki kształcenia; jest też możliwe, po ukończeniu 7 klas, kontynuowanie nauki w ramach cyklu kształcenia zawodowego; II. szkoły średnie II stopnia: – 4‑letnie gimnazjum kończące się maturą (15–18 lat); – 4‑letnie technikum (15–18 lat) z możliwością zdawania matury; III. szkoły zawodowe: – cyklu krótkiego (2,5–3 lata); – cyklu średniego (3‑letnie); – kształcenia zawodowego/technicznego na poziomie średnim II stopnia (3 + 2 lata); IV. szkoły wyższe: uniwersytety i kolegia zawodowe; uniwersytety zorganizowane są według systemu bolońskiego: licencjackie, magisterskie i doktoranckie; kolegia zawodowe prowadzą głównie studia zawodowe, zwykle w formie 2‑letniego policealnego kształcenia zawodowego, na poziomie poniżej tytułu zawodowego.
[bold]SZWECJA[/] Dzieci rozpoczynają naukę w szkole w wieku 7 lat, a kształcenie obowiązkowe trwa 9 lat. System szkolny obejmuje: I. szkołę podstawową i średnią I stopnia (2 w 1) dla dzieci w wieku 7–16 lat; II. szkołę średnią II stopnia dla młodzieży w wieku 17–19 lat; kształcą one w ramach 17 ogólnych oraz profilowanych (dla uczniów o specjalnych zainteresowaniach) 3‑letnich programów; III. szkoły wyższe: uniwersytety, kolegia uniwersyteckie oraz szkolnictwo wyższe zawodowe. W ramach studiów wyróżnia się kilka cykli kształcenia: – absolwent dyplomowany (studia 2‑letnie); – licencjat (studia 3‑letnie); – magister (studia jednolite 4‑letnie lub II stopnia); – nowy magister (studia 5‑letnie); – tytuły zawodowe (studia trwające od 2 do 5,5 roku). Można też kontynuować naukę na studiach doktoranckich.
[bold]WĘGRY[/] Nauka jest obowiązkowa dla dzieci w wieku 3–16 lat, a obowiązek szkolny dotyczy dzieci od 6. do 16. roku życia. System szkolny obejmuje: I. 8‑letnią szkołę powszechną, w skład której wchodzi kształcenie podstawowe (klasy 1–4) i średnie I stopnia (klasy 5–8); II. szkoły średnie (klasy 9–12), które mogą także oferować kształcenie na poziomie średnim I stopnia (klasy 5–8); dzielą się one na: – ogólnokształcące szkoły przygotowujące uczniów do egzaminu na zakończenie szkoły średniej i możliwości dalszej edukacji na studiach wyższych; – zawodowe szkoły średnie (średnia szkoła zawodowa, szkoła zawodowa i szkoła zawodowa specjalna) oferujące zarówno edukację ogólną i przedzawodową. Istnieją również szkoły zawodowe na poziomie policealnym; III. system szkolnictwa wyższego tworzą uniwersytety, uniwersytety nauk stosowanych oraz kolegia; oferują one: – studia zawodowe; – studia licencjackie I stopnia (trwające od 6 do 8 semestrów); – studia magisterskie II stopnia (trwające od 2 do 4 semestrów); – jednolite studia magisterskie; – programy doktorskie.
[bold]WŁOCHY[\] Kształcenie obowiązkowe rozpoczyna się w wieku lat 6 lat i trwa aż do ukończenia 16 lat (łącznie 10 lat). System szkolnictwa obejmuje: I. 5‑letnią szkołę podstawową, która kończy się egzaminem niewpływającym jednak na dalsze kształcenie; II. szkoły średnie, które dzielą się na: a) 3‑letnie I stopnia, do których uczniowie przechodzą po ukończeniu szkoły podstawowej; b) II stopnia, gdzie uczniowie mogą wybrać: – 5‑letnie liceum klasyczne kończące się maturą; – 5‑letnie liceum matematyczno -przyrodnicze kończące się maturą; – 5‑letnią szkołę techniczną z maturą; – szkołę zawodową trwającą od 2 do 5 lat; – 4- lub 5‑letnie liceum artystyczne; wynik matury decyduje o dalszej edukacji na poziomie szkół wyższych; III. szkolnictwo wyższe, w skład którego wchodzą: – uniwersytety z politechnikami; – artystyczne szkoły wyższe kształcące w dziedzinach sztuk pięknych, muzyki i tańca; – szkoły wyższe dla tłumaczy; – wyższe szkoły techniczne. Szkoły wyższe funkcjonują według systemu bolońskiego: – studia licencjackie (I stopnia), – studia magisterskie (II stopnia), – studia doktoranckie (III stopnia). Dodatkowo wyższe szkoły techniczne oferują krótkie cykle kształcenia (2‑letnie).
[bold]Polska[/] System szkolny omówiony w osobnej lekcji.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

R8MxDJI1KnmFa1

Schemat interaktywny. Schemat składa się z tytułowego prostokąta z napisem Nauka i praca w UE, od którego odchodzą w dół kolejne prostokąty. Lista elementów: Nazwa kategorii: Nauka i praca w UE. W ramach swobody przepływu osób można samodzielnie podróżować, uczyć i zatrudniać się w innym kraju UE niż kraj, którego obywatelstwo się posiada. Elementy należące do kategorii Nauka i praca w UE Nazwa kategorii: Wymiany i stypendia Elementy należące do kategorii Wymiany i stypendia Nazwa kategorii: Program ERASMUS+. Promowane są działania dotyczące kształcenia się przez całe życie; działania skierowane są do młodzieży i osób dorosłych pracujących z młodzieżą, chcących poszerzyć swoje kwalifikacje; wspierane są działania na rzecz uczenia się formalnego, pozaformalnego i nieformalnego w dziedzinach kształcenia, szkolenia i sportu; zapobieganie wykluczeniom; wspieranie integracji społecznej; zwiększenie rozumienia międzykulturowego; rozwój kwalifikacji, szczególnie osób młodych; zwiększanie aktywności obywatelskiej; program przeznaczony dla osób w wieku 18–30 lat; działania dotyczą rozwoju wolontariatu i łatwiejszego wejścia na rynek pracy osób młodych; promowane są wyjazdy wolontaryjne na okres 2–12 miesięcy. Koniec elementów należących do kategorii Wymiany i stypendia Nazwa kategorii: Wolontariat Elementy należące do kategorii Wolontariat Nazwa kategorii: Program Europejski Korpus Solidarności. Przeznaczony dla osób w wieku 18–30 lat; działania dotyczą rozwoju wolontariatu i łatwiejszego wejścia na rynek pracy osób młodych; promuje wyjazdy wolontaryjne na okres 2–12 miesięcy; pomoc w zapobieganiu klęskom żywiołowym; pomoc przy odbudowie wskutek klęsk; pomoc w ośrodkach dla osób ubiegających się o azyl; rozwiązywanie problemów społecznych w różnych społecznościach. Koniec elementów należących do kategorii Wolontariat Nazwa kategorii: Praca Elementy należące do kategorii Praca Nazwa kategorii: EURES. Służby zatrudnienia w UE; działania na rzecz mobilności na rynku pracy (zatrudnienie, staże, praktyki); pomoc przy szukaniu pracy w innym kraju UE, Norwegii i Islandii; pomoc dla pracodawców w poszukiwaniu wykwalifikowanych pracowników; możliwość uzyskania wsparcia finansowego na pokrycie kosztów związanych z rozmową kwalifikacyjną za granicą, jak też kursów językowych, uznania kwalifikacji i przeprowadzki do kraju docelowego. Koniec elementów należących do kategorii Praca Nazwa kategorii: Staże Elementy należące do kategorii Staże Nazwa kategorii: Organy UE. Dzięki stażom w instytucjach UE co roku ok. 1900 młodych ludzi ma okazję doskonalić umiejętności zawodowe, rozwijać swoje predyspozycje oraz pogłębiać wiedzę o Unii. Koniec elementów należących do kategorii Staże Koniec elementów należących do kategorii Nauka i praca w UE.

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Polecenie 2

RZBT1UXOitJ2a

Polecenie 3

RUtq7pHIhy6AQ

RzsCBJaelQnTx

Ćwiczenie 7

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Ćwiczenie 7

RlxVLEHallJmN

Podsumowanie

bg‑gray2

System oświaty należy postrzegać jako złożony mechanizm łączący regulacje prawne z rzeczywistością społeczną, w którym kluczowe znaczenie ma nie tylko treść przepisów, ale sposób ich realizacji. Różnice między państwami europejskimi pokazują, że nie istnieje jeden uniwersalny model edukacji, lecz różne rozwiązania odpowiadające odmiennym uwarunkowaniom społecznym i gospodarczym. W tym kontekście szczególnie istotne staje się krytyczne spojrzenie na funkcjonowanie systemu oraz oceną, czy przyjęte rozwiązania rzeczywiście prowadzą do osiągnięcia zakładanych celów edukacyjnych.

R2ManQLP8qeEE

Ćwiczenie 8

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Polecenie 4

R1Y4pPBLgLTUd

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Słownik

obowiązek nauki

obowiązek kontynuowania kształcenia do ukończenia 18. roku życia, może być realizowany w formie szkolnej lub pozaszkolnej (realizowanie przygotowania zawodowego u pracodawcy)

obowiązek szkolny

obowiązek realizowany poprzez uczęszczanie przez dziecko do szkoły podstawowej od 7 roku życia do momentu ukończenia tejże szkoły

liceum ogólnokształcące

typ szkoły na etapie kształcenia ponadpodstawowego; nauka w niej trwa 4 lata; po ukończeniu tej szkoły i zdaniu egzaminu maturalnego absolwent uzyskuje wykształcenie średnie

technikum

typ szkoły na etapie kształcenia ponadpodstawowego; nauka w niej trwa 5 lat; po ukończeniu tej szkoły i zdaniu egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe absolwent uzyskuje dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, a po zdaniu egzaminu maturalnego absolwent uzyskuje świadectwo dojrzałości

branżowa szkoła I stopnia

typ szkoły na etapie kształcenia ponadpodstawowego; nauka w niej trwa 3 lata; po ukończeniu tej szkoły i zdaniu egzaminu absolwent uzyskuje dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie, a także otrzyma wykształcenie zasadnicze branżowe

branżowa szkoła II stopnia

typ szkoły na etapie kształcenia ponadpodstawowego; przeznaczony dla absolwentów branżowych szkół I stopnia; nauka w tej szkole trwa 2 lata i może zakończyć się egzaminem maturalnym oraz egzaminem potwierdzającym kwalifikacje w zawodzie w zakresie drugiej kwalifikacji

RhjZUjumQZqxJ