Czy mediacje mogą pomóc w konfliktach rówieśniczych i szkolnych?
Wyjaśnisz, na czym polega mediacja oraz jaka jest rola mediatora w procesie rozwiązywania konfliktu.
Odróżnisz mediację od negocjacji i arbitrażu.
Ocenisz, kiedy mediacja jest najwłaściwszym sposobem rozwiązania konfliktu równieśniczego.
Na podstawie zamieszczonej poniżej ilustracji wymień czynniki, które zakłócają prawidłową komunikację.
Kiedy sytuację można nazwać konfliktem?
Konflikt jest zjawiskiem powszechnym, występującym nawet z błahych przyczyn. W języku łacińskim conflictus oznacza zderzenie, a w języku polskim przez konflikt rozumie się sprzeczność interesów, zatarg.
Żeby mówić o konflikcie, sytuacja musi spełnić kilka określonych warunków:
biorą w niej udział minimum dwie strony;
między stronami konfliktu występuje jakaś zależność, interakcja;
występuje sprzeczność interesów;
obecne są często silne emocje.
Konflikty można i powinno się rozwiązywać bez użycia przemocy, za pomocą negocjacji, mediacji, arbitrażu lub na drodze sądowej. Niestety często pojawiają się także próby ich rozwiązywania przy użyciu siły.
Każda sytuacja konfliktowa wymaga indywidualnego podejścia, a wybór sposobu jej rozwiązania powinien być dostosowany do jej charakteru oraz relacji między stronami.
Wyobraź sobie sytuację, w której między uczniami dochodzi do konfliktu: Dwóch uczniów tej samej klasy popadło w konflikt po tym, jak jeden z nich zamieścił w mediach społecznościowych obraźliwy komentarz dotyczący drugiego. Sytuacja szybko przeniosła się do szkoły - doszło do kłótni, wzajemnych oskarżeń oraz napięć w klasie.
Przeanalizuj, jak mogłaby wyglądać rozmowa oraz rozwiązanie tego konfliktu przy zastosowaniu różnych metod rozwiązywania sporów.
Bezpośrednia rozmowa stron konfliktu, mająca na celu osiągnięcie porozumienia bez udziału osoby trzeciej. W tej sytuacji: Uczniowie sami rozmawiają- jedna osoba wyjaśnia swoje zachowanie, druga mówi o swoich odczuciach, a następnie dochodzą do porozumienia (np. przeprosiny, usunięcie wpisu).
Dobrowolne rozmowy prowadzone przy udziale bezstronnego mediatora, który pomaga stronom się porozumieć, nie narzucając rozwiązania.
W tej sytuacji: Rozmowa odbywa się z udziałem bezstronnej osoby trzeciej (np. nauczyciela, pedagoga lub innej osoby zaakceptowanej przez obie strony), która nie narzuca rozwiązania, lecz poprzez usprawnienie komunikacji między stronami wspiera je w samodzielnym osiągnięciu porozumienia.
Rozstrzygnięcie konfliktu przez osobę trzecią, której decyzja jest wiążąca dla stron.
W tej sytuacji: Arbiter, wspólnie wybrany przez strony konfliktu, podejmuje decyzję, jak zakończyć konflikt (np. określa konsekwencje dla ucznia, który opublikował wpis), bez konieczności uzyskania zgody obu stron.
Podaj przykłady sporów i przyporządkuj je do odpowiednich metod ich rozwiązania: negocjacji, mediacji lub arbitrażu, uzasadniając swój wybór.
Etapy rozwiązywania konfliktów
W sytuacjach konfliktowych ludzie przyjmują jedną z trzech strategii:
Etapy rozwiązywania konfliktów:
Do konfliktu dochodzi w sytuacji, gdy… Możliwe odpowiedzi: 1. dwie strony mają sprzeczne interesy., 2. dwie strony mają jednakowe podejście do danej sprawy., 3. jedna ze stron zgadza się we wszystkim z drugą stroną., 4. dwie strony porozumiały się w danej kwestii.
Czy mediacja rozwiązuje konflikty, czy tylko pomaga je łagodzić?
Mediacja to uporządkowany proces komunikacyjny, w którym strony konfliktu - przy wsparciu mediatora - identyfikują źródła sporu, ujawniają swoje potrzeby i interesy ora dochodzą do rozwiązania, które jest przez nie akceptowane i możliwe do realizacji. Mediator pełni funkcję „organizatora dialogu” - czuwa nad przebiegiem rozmowy, pomaga porządkować stanowiska stron i wydobywać rzeczywiste potrzeby, ale nie ocenia ani nie rozstrzyga sporu. Istotą mediacji nie jest znalezienie „winnego”, lecz zrozumienie przyczyn konfliktu i odbudowanie możliwości porozumienia między stronami.
Zapoznaj się z poniższą sytuacją, a następnie z trzema możliwymi sposobami rozwiązania konfliktu. Wybierz ten, który uważasz za najlepszy, i uzasadnij wybór.
Dwóch uczniów należy do reprezentacji szkoły w piłce nożnej. Podczas przygotowań do ważnych zawodów dochodzi między nimi do konfliktu - jeden zarzuca drugiemu brak zaangażowania i niewystarczający wysiłek na treningach, drugi czuje się niesprawiedliwie oceniony i krytykowany. Uczniowie przestają ze sobą współpracować, a napięcie zaczyna wpływać na funkcjonowanie całej reprezentacji.
Celem mediacji jest tylko pomoc w dojściu do porozumienia, a nie samo porozumienie.
Zadaniem mediatora jest najpierw poznać stanowiska obu stron osobno, potem zorganizować wspólne posiedzenia mediacyjne z udziałem obu stron równocześnie. Mediator ma stworzyć bezpieczną przestrzeń do rozmów oraz być bezstronny, a nie podawać gotowe rozwiązanie.
Strony muszą zgodzić się dobrowolnie na mediacje i mogą wycofać się na każdym ich etapie.
Efektem mediacji może być zarówno wypracowana przez obie strony ugoda, jak i protokół lub sprawozdanie z przebiegu mediacji bez ugody., 2. Arbitraż Arbitraż jest polubownym i pozasądowym sposobem rozstrzygania sporów.
W Polsce dotyczy głównie spraw gospodarczych. W polskim prawie nie występuje termin „arbitraż” – zastępuje go pojęcie „sąd polubowny”.
Sądy polubowne mogą być powołane albo przez strony (strony ad hoc), albo działać jako stałe przy izbach przemysłowo‑handlowych.
Na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd polubowny muszą zgodzić się obie strony. Ponadto, jeżeli w umowie między stronami nie ma innego zapisu, to postępowanie jest jednoinstancyjne i nie ma możliwości odwołania się do izby wyższej.
Do zalet arbitrażu należy:
– szybkość postępowania z racji jednoinstancyjności,
– możliwość wykonania orzeczenia w ponad 140 krajach świata,
– poufność postępowania,
– taka sama moc prawna orzeczenia sądu polubownego jak sądu powszechnego.
Wadą arbitrażu jest natomiast konieczność sporządzenia pisemnej umowy, zanim dojdzie do postępowania, w której zostaną zawarte wszystkie warunki arbitrażu., 3. Sądowe rozwiązywanie konfliktów Ta metoda rozwiązywania konfliktów jest stosowana wtedy, gdy obie strony nie są w stanie dojść do porozumienia w żaden inny sposób.
Sąd jako instytucja neutralna przy rozstrzyganiu spraw bierze pod uwagę zarówno przepisy prawa obowiązujące w danym kraju, jak i dowody przedstawione przez strony.
Strony nie mają wpływu na wyrok i jest on dla nich wiążący.
Wyobraź sobie, że stoisz w kolejce, a twój kolega próbuje wejść przed Ciebie. Sformułuj asertywną wypowiedź, w której zwrócisz mu uwagę.
Podsumowanie
Konflikty są nieodłączną częścią naszego życia i pojawiają się zarówno w rodzinie, grupie rówieśniczej, jak i w szkole. Nierozwiązane mogą prowadzić do pogorszenia relacji i utrudniać współpracę. Dlatego tak ważne jest poznanie skutecznych sposobów ich rozwiązywania. Jednym z nich jest mediacja, która - poprzez uporządkowanie komunikacji i stworzenie przestrzeni do rozmowy - pozwala stronom lepiej się zrozumieć i wspólnie znaleźć rozwiązanie. W sytuacjach, gdy emocje utrudniają porozumienie, wsparcie bezstronnej osoby, może okazać się kluczowe dla osiągnięcia trwałego porozumienia.
Na podstawie ikonografii dopasuj sposób rozwiązania konfliktu do przedstawionej sytuacji.
Podaj jak nazywa się proces, gdzie rozwiązanie jest narzucone przez arbitra.
Projekt edukacyjny
Na poniższym plakacie przedstawiono dwie sytuacje konfliktowe. Wybierz jedną z nich i przeprowadź w grupie symulację mediacji rówieśniczej. Ustal, czy strony są w stanie osiągnąć porozumienie przy wsparciu mediatora oraz jakie rozwiązanie zostanie przez nie wypracowane.
Słownik
metoda rozwiązywania konfliktów, w której osoba trzecia, zwana mediatorem, pomaga w dojściu do porozumienia akceptowanego przez strony konfliktu
mediatorem powinna być osoba ciesząca się zaufaniem zwaśnionych stron. Może nim być zarówno ktoś zupełnie stronom obcy, jak i osoba im bliska (np. brat, siostra, koleżanka); Celem mediacji jest stworzenie stronom warunków umożliwiających wzajemne zrozumienie, osiągnięcie dobrowolnego porozumienia, nie zaś narzucenie im rozwiązania przez mediatora
to różnorodne działania komunikacyjne, np. prowadzenie rozmów, które mają doprowadzić do porozumienia między różniącymi się w swoich stanowiskach stronami
Zastanów się, jakie czynniki mogą zaburzyć prawidłową komunikację. Zapisz odpowiedź.