Jak zachować siebie w grozie wojny? Jak poradzić sobie z poczuciem winy, że przetrwało się czas, którego nie przetrwali inni?

Zofia Nałkowska w opowiadaniach Medaliony wprowadziła do polskiej literatury postać „świadka wydarzeń”. Ukazała sytuacje krytyczne, w których niejednokrotnie zwycięża w człowieku instynkt samozachowawczy. Opisała świat totalitarny, w którym nie ma miejsca na dokonywanie wyborów. Postawiła dramatyczne pytanie: Jak można żyć, patrząc na śmierć innych? Bohaterka opowiadania Kobieta cmentarna mówi wprost: Mieszkania mamy wszyscy zaraz koło muru, to u nas wszystko słychać, co się u tamtych dzieje. Już teraz każdy wie, co to jest.