Przypomnij sobie opisy likwidacji getta.

• w getcie krakowskim pielęgniarki i lekarze podają chorym truciznę tuż przed pojawieniem się żołnierzy niemieckich,

• w Płaszowie ślub bierze dwoje młodych ludzi, choć w każdej chwili mogą umrzeć,

• sceny likwidacji getta pokazują przytłaczającą siłę Niemców.

Zwróć uwagę na temat i bohaterów kadrów oraz sposoby ich prezentacji.

Reżyser działa na emocje widza poprzez obraz, muzykę (dźwięki) i konstrukcję narracji filmowej. Całości przejmujących obrazów dopełnia światło lub sposób ustawienia kamery (np. podglądanie sytuacji z jadącego pojazdu, przeplatanie planów ogólnych z detalami, zbliżenia na twarze bohaterów, zastosowanie kontrastu).

Zastanów się, dla jakiego gatunku filmowego charakterystyczne jest stosowanie czerni i bieli, jaki nastrój panuje w filmie za sprawą monochromatycznej kolorystyki, pamiętaj, co jest tematem filmu.

• w taki właśnie sposób większość ludzi kojarzy wojenną rzeczywistość,

• film ma nawiązywać do konwencji dokumentu,

• czarno‑biała tonacja oddaje powagę sytuacji i tragizm czasów wojny.

Zwróć uwagę na dźwięki, które pojawiają się w tej scenie.

Dziewczynka ukrywa się w opuszczonym domu pod łóżkiem i zasłania uszy. Tu następuje montaż skoncentrowany na dźwięku – słychać coraz wyraźniejszy odgłos biegnących żołnierzy. Po chwili pojawia się grupa uzbrojonych Niemców. Jest noc, sylwetki rytmicznie przemieszczających się żołnierzy spowija czerń. Bardzo dobitny kontrast między niewinnością dziecka i złem, które szerzy się pod wpływem działań dorosłych – oprawców.

Zwróć uwagę na stosunek postaci do otoczenia, zastanów się nad ich intencjami i światopoglądem.

1. Schindler: pije alkohol, ale zawsze zachowuje trzeźwy umysł i kontroluje swoje zachowania. Gӧth: pije alkohol nieustannie; nawet badający go lekarz zwraca uwagę, że powinien przestać; kiedy się upija, traci rozum.

2. Schindler: nigdy nie zabija, choć ma władzę nad podległymi mu pracownikami. Gӧth: zabijanie jest dla niego formą rozrywki i odprężenia; robi to także, gdy jest po prostu wściekły.

3. Schindler: teoria o wyższości ras w ogóle go nie interesuje, na wojnie chce początkowo zarobić, bo marzy mu się wygodne życie. Gӧth: wierzy Hitlerowi do samego końca, powtarza slogany o wyższości rasy aryjskiej, choć tak naprawdę ich nie rozumie.

4. Schindler: nie ma zamiaru robić kariery wojskowej. Gӧth: awans sprawiłby mu dużą satysfakcję.

Zwróć uwagę na stosunek Amona Gӧtha do: samego siebie, kobiet, ideologii faszystowskiej, ofiar, któych życie zależy od Gӧtha.

Poszukaj scen, które mają charakter ironiczny.

Narracja w filmie Spielberga jest obiektywna, jednak wiele scen prowadzonych jest z punktu widzenia drugoplanowego bohatera - Itzhaka Sterna, księgowego. To ciekawy zabieg filmowy, który pozwala reżyserowi uwiarygodnić opowiadaną historię, spojrzeć na Oskara Schindlera oczami świadka, a jednocześnie odheroizować jego postać.

Przykładowa odpowiedź:

1. Scena poznania, kiedy Schindler proponuje Sternowi otwarcie fabryki i pracę.

2. Scena, w której po raz pierwszy Schindlerproponuje Sternowi alkohol, a ten go nie wypija. Stern nie ufa Schindlerowi, nie dowierza mu, choć ten mu dziękuje za pracę.

3. Scena, w której Schindlerinformuje Sterna o planach ewakuacji obozu w Płaszowie. Zaznacza, że Stern będzie „specjalnie” traktowany. Księgowy z ironią i wyrzutem odpowiada: Rozkazy z Berlina wciąż mówią o szczególnym traktowaniu. Czy to ma Pan na myśli?.

Zwróć uwagę na użyte w cytatach przymiotniki.

Getto było miejscem nieprzyjaznym, kojarzącym się z chłodem i niebezpieczeństwem ( „W getcie jest zawsze zimno, lodowato zimno”.). Było to więzienie, w którym nikt nie był szczęśliwy, a życie było szare, monotonne i smutne („Wszystko jest zawsze ciemne i szare”.). Więźniowie żyli w ciągłym strachu przed strażnikami, którzy odbierali życie za nieprzestrzeganie ich rozkazów („Ten, kto ich nie słucha, zostaje zabity”.).

Wyróżniamy narrację pierwszo– i trzecioosobową. Zastanów się nad różnicą w odbiorze tekstu przez czytelnika, gdy ma on do czynienia z różnym typem narracji.

Narracja we fragmencie jest pierwszoosobowa. Jest ona oszczędna, uproszczona i dominuje w niej czas teraźniejszy. Ten typ narracji pozwala czytelnikowi na lepsze zrozumienie utworu, gdyż opowiadana historia wydaje się bardziej autentyczna.

Zwróć uwagę na długość zdań i zastanów się, jak wpływają one na odbiór tekstu.

Autorka konstruuje głównie krótkie zdania, które oddają niepewność i przerażenie narratorki uczestniczącej w opisywanych przez nią wydarzeniach. Zastosowanie takiej konstrukcji pozwala czytelnikowi na większe zrozumienie historii.

Przypomnij sobie, co, oprócz wydarzeń, opisuje narratorka.

Napięcie opisywanych wydarzeń jest budowane poprzez ukazanie wydarzeń, w których uczestniczyła narratorka, a także towarzyszących jej emocji. W czytelniku, podobnie jak w bohaterce, wzrasta napięcie ze względu na niemożność przewidzenia tego, co stanie się z dziewczynką i jej babcią.

Przypomnij sobie, jakich przymiotników używa narratorka, aby opisać otaczający ją świat. Zastanów się, w jaki sposób nawiązują one do losu Żydów w czasie wojny.

Czerwony płaszczyk kontrastuje z otaczającą narratorkę szarością, ciemnością oraz chłodem. Ten zabieg został zastosowany, aby podkreślić barwność i energiczność ludzkiego życia w zderzeniu ze smutnym, beznadziejnym losem, na który zostali skazani Żydzi.

Zwróć uwagę na formy gramatyczne używane przez narratorkę. Zastanów się, jak może to wpłynąć na odbiór tekstu przez czytelnika.

Narratorka buduje atmosferę lęku, zagrożenia poprzez używanie czasu teraźniejszego. Dzięki takiemu zabiegowi, czytelnik odczuwa napięcie, ponieważ jest biernym obserwatorem wydarzeń. Zna również emocje, które towarzyszą bohaterce, dzięki czemu może poczuć się tak, jakby sam uczestniczył w opisywanych wydarzeniach.

Zastanów się, w jakich sytuacjach narratorka nosiła te ubrania i dlaczego ich opisy przytacza w trakcie opisu życia w getcie.

Dziewczynka opisuje szczegółowo elementy swojego ubioru. Ucieka do świata kolorów i faktur, aby odgrodzić się od otaczającej ponurej rzeczywistości. Ubrania są dla niej wspomnieniem czasów przed wojną – wolnych, spokojnych, bez getta, cierpienia, głodu, wszechobecnej śmierci. Kolory we wspomnieniach są intensywne i wyraziste, co kontrastuje z szarą i smutną rzeczywistością, która otacza bohaterkę.

Możesz wykorzystać np. motyw guzików z filmu „Katyń” Andrzeja Wajdy lub np. symbol słoika ogórków, czy fortepianu z filmu „Pianista” Stevena Spielberga.