Ćwiczenia
Wskaż skutki II wojny światowej dla Polski. Przyporządkuj wybrane przykłady do odpowiedniej kategorii.
Ustal, które tereny po II wojnie światowej zostały przyłączone do Polski, a które tereny Polska utraciła. Uzupełnij mapę, przeciągając podane nazwy w odpowiednie miejsca.
Przeczytaj tekst źródłowy i wykonaj polecenie.
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj polecenie.
Komunikat władz radzieckich o uzgodnieniu sprawy reorganizacji Tymczasowego Rządu Polskiego, 13 czerwca 1945Komisarz ludowy spraw zagranicznych ZSRR W. Mołotow, amb. W. Brytanii sir Archibald Clark Kerr i amb. Stanów Zjednoczonych p. W. Harriman, działając na podstawie pełnomocnictwa Konferencji Krymskiej trzech mocarstw sojuszniczych do przeprowadzenia konsultacji z członkami Tymczasowego Rządu Polskiego na szerszej podstawie demokratycznej z włączeniem demokratycznych działaczy z samej Polski i z przedstawicieli Polaków za granicą oraz w sprawie stworzenia polskiego Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej, doszli do porozumienia co do tego, że dla wyżej wymienionych konsultacji, przewidzianych w układach krymskich w sprawie Polski, należy zaprosić następujące osoby:
Przedstawicieli Tymczasowego Rządu Polskiego. Według otrzymanego z Warszawy zawiadomienia jako przedstawiciele Tymczasowego Rządu Polskiego wyznaczeni zostali: Bolesław Bierut, Edward Osóbka‑Morawski, Władysław Kowalski i Władysław Gomułka.
Demokratycznych działaczy z Polski: Wincentego Witosa, Zygmunta Żuławskiego, Stanisława Kutrzebę, Adama Krzyżanowskiego i Henryka Kołodziejskiego.
Demokratycznych działaczy z zagranicy: Stanisława Mikołajczyka, Jana Stańczyka i Juliana Żarkowskiego
Wszystkie wyżej wymienione osoby zostały zaproszone do przybycia do Moskwy na dzień 15 czerwca.
Źródło: Komunikat władz radzieckich o uzgodnieniu sprawy reorganizacji Tymczasowego Rządu Polskiego, 13 czerwca 1945, [w:] Źródła do dziejów Polski w XIX i XX wieku, t. 5, Lata 1945–1956, oprac. A. Koseski, J.R. Szaflik, R. Turkowski, Pułtusk 2003, s. 10–11.
Na podstawie wykresu zaznacz w poniższej tabeli zdania prawdziwe i fałszywe.
Przeczytaj dwa fragmenty tekstów dotyczących polskiej gospodarki po 1945 r., a następnie zdecyduj, który z nich powstał w kręgu władzy komunistycznej, a który w obozie emigracyjnym. Uzasadnij swoje zdanie, w każdym przypadku podając po jednym argumencie.
Zapoznaj się z dwoma fragmentami tekstów dotyczących polskiej gospodarki po 1945 r., a następnie zdecyduj, który z nich powstał w kręgu władzy komunistycznej, a który w obozie emigracyjnym. Uzasadnij swoje zdanie, w każdym przypadku podając po jednym argumencie.
Tekst A
Wśród wielu problemów, jakie stanęły po wyzwoleniu kraju przed młodą władzą, jedno z naczelnych miejsc zajmował problem gospodarki narodowej. […] W samym zresztą przemyśle zniszczenia objęły prawie 66% ogólnej liczby zakładów, a na Ziemiach Odzyskanych 73% zakładów. […] Wprawdzie nowy kształt granic Polski na zachodzie i nad Bałtykiem zapewniał jej większe niż w latach II Rzeczypospolitej możliwości rozwoju gospodarczego, ale rzec można, że były to tylko możliwości potencjalne. […] Podstaw do optymizmu nie stwarzały także i inne zjawiska życia społecznego i politycznego Polski w pierwszych latach władzy ludowej. Dość tu wspomnieć o trudnościach występujących w toku polskiej rewolucji i utrwalania jej zdobyczy, o reperkusjach dezorganizacji całego życia gospodarczego czy też o olbrzymim braku kadr technicznych.
Źródło: Roman Wapiński, Historia dla klasy III liceum ogólnokształcącego, cz. 2, Od wybuchu II wojny światowej do roku 1964, Warszawa 1970, s. 160–162.
Tekst B
Sytuacja gospodarcza pogarsza się stale. Kraj został obrabowany ze wszystkiego. Ceny rosną stale. Sytuacja aprowizacyjna bardzo ciężka. Trwa intensywny wywóz maszyn, szczególnie przemysłu uzbrojenia. Prawie wszystkie huty na Śląsku ogołocono z obrabiarek i maszyn. […] Wbrew twierdzeniu rządu lubelskiego o wielkich zdobyczach w przemyśle, w rzeczywistości przemysł uległ ruinie. Kolej zmilitaryzowano, ulega ona dewastacji. W Ministerstwie Komunikacji rządzą rosyjski gen. Rumiancew i płk Płatonow, którzy wydają zarządzenia ministerialne w języku rosyjskim. Zarządzono przyspieszony wywóz zdobyczy. Wywożą wszystkie wagony o ile nie pochodzą z Polski sprzed roku 1939. […] Wydobycie węgla spadło 10‑krotnie w stosunku do norm z czasów okupacji niemieckiej. Połowę węgla wywozi się do Rosji.
Źródło: Źródła do dziejów Polski w XIX i XX wieku, t. 5, Lata 1945–1956 , oprac. A. Koseski, J.R. Szaflik, R. Turkowski, Pułtusk 2003, s. 8.
Wyobraź sobie, że należysz do powojennego rządu w Polsce. Ułóż poniższe działania w kolejności, w jakiej z punktu widzenia potrzeb społecznych należałoby się nimi zająć. Uzasadnij odpowiedź.
Zapoznaj się z danymi dotyczącymi zmian w liczbie ludności w 1946 r. w Polsce (dane w tysiącach), a następnie wykonaj polecenia.
Urodzenia żywe: 622, 5. Zgony: 241,8. Imigracja: 1181,1. Emigracja: 1835,9.
Przyrost naturalny (PN) określa, czy więcej było urodzeń, czy zgonów. Jeśli jest dodatni, więcej jest urodzeń, jeśli ujemny – więcej zgonów. Oblicza się go według wzoru:
PN = urodzenia żywe – zgony
Przyrost rzeczywisty określa, jak zmieniła się ogólnie liczba ludności kraju z uwzględnieniem migracji. Jeśli jest dodatni, mieszkańców kraju przybywa, jeśli ujemny – ubywa. Oblicza się go według wzoru:
PR = PN + imigracja – emigracja
Na podstawie powyższych informacji oblicz przyrost naturalny i przyrost rzeczywisty w 1946 r. i wpisz dane do tabeli.