Czesław Miłosz Podróż

Daleka była droga i przeciwne czasy,
Tak iść przez tego miasta rozdarte ulice,
W serce zbierając chmury albo błyskawice,
Jak nocą przez uschnięte i drapieżne lasy,
A zanim ktoś pomyślał nad spraw tych przyczyną,
Żal było, że i ludzie, i dzieła ich giną.

Więc najpierw złorzeczyłem niemądrze losowi,
Że małe moje życie wplątał w takie dziwa,
Potem rad byłem, że tak nagle odkrywa
To, co dotychczas leżało ukryte.
Że burza, choć zabija jednych, innych uczy,
Jak szukać miar właściwych i właściwych kluczy,
Jak życie ludzkie myślami otwierać
I co żyć znaczy, co znaczy umierać.

I wtedy zapytałem, czy są rzeczywiste
Te rozpostarte dokoła obrazy,
Czy też jest źródło jakieś bardziej czyste,
Które przesącza blask jak kryształ ciemny.
[...]

Stanęły pod Warszawą roziskrzone morza,
Ciepły ocean piaski mazowieckie perlił
I w chmur winogradowych otwartej draperii
Słońca powstającego prześwitywał pożar.

Szedłem w blasku łagodnym. Słychać, jak kołyszą
Wierzchołkami ogrody, jak w brzasku się mienią,
I wszystko było echem, wszystko było ciszą.
Nowy, czysty poranek wschodził ponad ziemią.

Szedłem w blasku łagodnym. Białe były place,
Różowe od płynnego promieni marmuru.
Tylko gołębie chodząc gruchały do wtóru
Wietrzykowi, gdy liściem o liść zakołacze.

[...]
Stary był rzeźbiarz. W tym wieku ironii,
Która ziemię i niebo zwątpieniem przetrawia
I to tylko nietkniętym i czystym zostawia,
Co trudowi rąk ludzkich przydaje zachwytu.
Kiedy dłuto kołysał z głową przechyloną,
Myślę, że mógł posłyszeć głosy ludzi dawnych,
Jak wołali: O mądry, silny, dzierżawny,
Pracuj - bo nazbyt wiele już było milczenia.
Zbyt wiele zim lodami na groby nam legło,
Zbyt wiele dębów nowych zielenią okrzepło,
A nam odjęło usta. Za wiele milczenia.
Więc kuł - i warstwy nowe otwierał jak wrota
Złotawe - zanim płomień form nie zamigota.

Dalej szumiało miasto. Już dymią mięsiwa,
Tysiące półmisków jedzie na obfite stoły,
Tryskają chłodnym sokiem rozcięte owoce,
Rumianymi chlebami spiętrzają się kosze,
[...]
Alkohole! Koniaki jak jesienne sady,
Pachnące z cierpkich jagód wyciągi jałowca,
[...]
Gody, gody goreją w galilejskiej Kanie!

[...]
Czyjeś usta szeptały wiersze. Znałem słowa.
O Boże, przecie ten wiersz ja sam napisałem.
Może małe są słowa i niewiele znaczą,
Ale ja stół pamiętam, deszcz i tamten dzień
I to zwycięstwo moje - wtedy - nad rozpaczą…

Tak dawno. Teraz niebem nowe wiatry wieją,
Młode wiosny kochankom lazurem jaśnieją,
Kwiaty buchają z ziemi, poezje się rodzą,
Pary w gaje wiślańskie na słowiki chodzą,
I święcą tutaj święta jakieś apollińskie.
[...]

Czyste, głębokie niebo. Obłoków trącanie
O wieże, do złamanych pocisków podobne.
[...]
Teraz idzie pora,
Kiedy na stołach leżą nowych świątyń plany
I świat chwieje się jeszcze, mądrością dźwigany
Pomiędzy tym czym będzie i tym czym był wczoraj.
Jej twarz, przez której bruzdy ból dawny prześwieca,
Że zdaje się płonącym na miedzi symbolem,
[...]
Żałobna matka, śmiercią synów doświadczona,
Władzę nad rozplenionym ogrodem sprawująca,
Patrzy w noc, gdzie błyskają ludzkich domostw ognie
I gwiazdy ponad głową: „Czym są ludzkie dzieje,
Nie wiem. Ale nam tutaj jedno tylko dano -
Pragnąć, czynić i minąć - a dalej jest noc”.

cytat 3 Źródło: Czesław Miłosz, Podróż, [w:] Wiersze wszystkie, red. A. Szulczyńska, Kraków 2011, s. 173–178.