Nawiązanie
Nowomowa w użyciu propagandy PRL
Nowomowa (ang. new‑speak) wywodzi się z antyutopijnej powieści angielskiego publicysty, dziennikarza i filozofa – George’a Orwella. To metaforyczna nazwa języka propagandy totalitarnej. Językoznawcy określeniem nowomowa nazywają propagandę polityczną czasów PRL‑u, czyli oficjalny język polityki i mediów okresu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, czyli PRL‑u (1945‑1989).
W tej epoce sposób komunikowania się władzy (rządzących) z obywatelami (rządzonymi) podlegał cenzurze, a teksty podporządkowane były doktrynie partyjnej (KC PZPR – Komitetu Centralnego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej). W świadomości społecznej język polityki okresu 1945‑1989 jest postrzegany jako zbiór utartych haseł, propagujących doktrynę socjalistyczną. Wybrzmiewały w nich apele nacechowane emocjonalnie, chwalące m.in. dokonania władzy, sojusz państw tzw. Bloku Wschodniego (a więc krajów politycznie podporządkowanych ZSRR), a przy tym szerzące kult władzy (szczególnie w latach 40. i 50. XX wieku wychwalano czołowych dygnitarzy komunistycznych, w tym przede wszystkim Józefa Stalina, a w Polsce - Bolesława Bieruta, Władysława Gomułkę).
Teksty tej propagandy różnią się od współczesnej komunikacji politycznej z kilku powodów.
1) Po pierwsze, były reglamentowane, czyli ustalane przez rządzących i zgodnie z partyjnymi okólnikami trafiały do gazet (również podległych władzy – jak czołowa gazeta 'Trybuna Ludu'), a potem do telewizji (serwis wieczorny 'Dziennik Telewizyjny'). Podlegały więc cenzurze.
2) Po drugie, w oficjalnych przekazach ujawniał się 'jednogłos władzy', a więc zbiór haseł, postulatów i informacji powtarzanych przez jedyne ugrupowanie polityczne – Polską Zjednoczoną Partię Robotniczą.
3) Po trzecie, język jawił się jako skostniały w swej formie – istniały utarte połączenia sloganów politycznych, a z drugiej strony jako napastliwy – dość często w różnych przekazach pojawiała się kategoria 'wroga' (zwykle kogoś, kto zagrażał wizji świata społecznego zaproponowanej przez rządzących).
4) Po czwarte, komunikacji politycznej towarzyszyły rytuały życia publicznego (np. akademie, pochody pierwszomajowe, obchody świąt państwowych upamiętniających wydarzenia związane z historią władzy ludowej), które były demonstracją władzy, kultu jednostki. Nawiązywały do kanonów tzw. sztuki socrealistycznej (chwalącej np. obowiązek pracy, poświęcenie 'ludowej' ojczyźnie czy 'sojusz bratnich krajów' – państw pod dominacją polityczną ZSRR).
Opisz plakat propagandowy epoki PRL‑u.
W opisie uwzględnij odpowiedzi na następujące pytania:
Jaki świat został przedstawiony na plakacie? Jaki obraz człowieka się z niego wyłania?
Jakich słów kluczowych (charakterystycznych dla 'nowomowy') użyto
na plakacie?
Podaj hasła, które mogą pojawiać się na plakatach propagadanowych.