Ćwiczenia
Tekst do ćwiczeń.
Pan Cogito rozmyśla o cierpieniuPan Cogito rozmyśla o cierpieniu
Wszystkie próby oddalenia
tak zwanego kielicha goryczy –
przez refleksję
opętańczą akcję na rzecz bezdomnych kotów
głęboki oddech
religię –
zawiodłynależy zgodzić się
pochylić łagodnie głowę
nie załamywać rąk
posługiwać się cierpieniem w miarę łagodnie
jak protezą
bez fałszywego wstydu
ale także bez pychynie wywijać kikutem
nad głowami innych
nie stukać białą laską
w okna sytychpić wyciąg gorzkich ziół
ale nie do dna
zostawić przezornie
parę łyków na przyszłośćprzyjąć
ale równocześnie
wyodrębnić w sobie
i jeśli to jest możliwe
stworzyć z materii cierpienia
rzecz albo osobęgrać
z nim
oczywiście
graćbawić się z nim
bardzo ostrożnie
jak z chorym dzieckiem
wymuszając w końcu
głupimi sztuczkami
nikły
uśmiechŹródło: Zbigniew Herbert, Pan Cogito rozmyśla o cierpieniu, [w:] tegoż, Wiersze zebrane, oprac. R. Krynicki, Kraków, s. 376–377.
Pan Cogito to człowiek myślący, ponieważ… Możliwe odpowiedzi: 1. ma głębokie poczucie moralności i etycznej odpowiedzialności., 2. reprezentuje świat wartości przestarzałych., 3. ma zawsze rację., 4. intelektualista, który komentuje rzeczywistość., 5. wątpiący, zadaje pytania i szuka odpowiedzi.
Rozważ na podstawie wiersza, jakie działania i postawy ludzkie stanowią namiastkę walki z cierpieniem.
Na podstawie wiersza sformułuj rady, które mogłyby służyć człowiekowi w radzeniu sobie z cierpieniem.
Strofy trzecia i czwarta to poetycka próba przedstawienia protez cierpienia – fizycznych sposobów jego oswajania. Porównaj obrazowanie poetyckie z dziełem Pietera Bruegla Kalecy lub z innym, przedstawiającym cierpienie.
Strofy trzecia i czwarta to poetycka próba przedstawienia protez cierpienia – fizycznych sposobów jego oswajania. Porównaj obrazowanie poetyckie z opisem dzieła Pietera Bruegla Kalecy lub z innym, przedstawiającym cierpienie.

Rozszyfruj metaforę kielich goryczy
. W jakim celu została ona zastosowana w wierszu Zbigniewa Herberta? Porównaj ją z fragmentem pić wyciąg z gorzkich ziół.
Ustal, jak w wierszu zostały ukazane dwie postawy wobec cierpienia: pokora i bunt?
Zapoznaj się z wierszem Modlitwa Pana Cogito podróżnika. W wypowiedzi argumentacyjnej porównaj postawę poety wobec rzeczywistości w tym utworze oraz w wierszu Pan Cogito rozmyśla o cierpieniu.
Modlitwa Pana Cogito podróżnikaPanie
dziękuję Ci że stworzyłeś świat piękny i bardzo różnya także za to że pozwoliłeś mi w niewyczerpanej
dobroci Twojej być w miejscach które nie były
miejscami mojej codziennej udręki– że nocą w Tarquinii leżałem na placu przy studni
i spiż rozkołysany obwieszczał z wieży Twój gniew
lub wybaczeniea mały osioł na wyspie Korkyra śpiewał mi ze swoich
niepojętych miechów płuc melancholię
krajobrazui w brzydkim mieście Manchester odkryłem ludzi
dobrych i rozumnychnatura powtarzała swoje mądre tautologie: las był
lasem morze morzem skała skałągwiazdy krążyły i było jak być powinno – Iovis
omnia plena– wybacz – że myślałem tylko o sobie gdy życie
innych okrutnie nieodwracalne krążyło wokół
mnie jak wielki astrologiczny zegar u świętego
Piotra w Beauvaisże byłem leniwy roztargniony zbyt ostrożny
w labiryntach i grotacha także wybacz że nie walczyłem jak lord Byron
o szczęście ludów podbitych i oglądałem tylko
wschody księżyca i muzea– dziękuję Ci że dzieła stworzone ku chwale Twojej
udzieliły mi cząstki swojej tajemnicy i w wielkiej
zarozumiałości pomyślałem że Ducio van Eyck
Bellini malowali także dla mniea także Akropol którego nigdy nie zrozumiałem do
końca cierpliwie odrywał przede mną okaleczone
ciało– proszę Cię żebyś wynagrodził siwego staruszka
który nie proszony przyniósł mi owoce ze swego
ogrodu na spalonej słońcem ojczystej wyspie syna
Laertesaa także Miss Helen z mglistej wysepki Mull na
Hebrydach za to że przyjęła mnie po grecku i prosiła
żeby w nocy zostawić w oknie wychodzącym na
Holy Iona zapaloną lampę aby światła ziemi
pozdrawiały sięa także tych wszystkich którzy wskazywali mi drogę
i mówili kato kyrie katoi żebyś miał w swej opiece Mamę ze Spoleto
Spiridiona z Paxos dobrego studenta z Berlina który
wybawił mnie z opresji a potem nieoczekiwanie
spotkany w Arizonie wiózł mnie do Wielkiego
Kanionu który jest jak sto tysięcy katedr zwróconych
głową w dół– pozwól o Panie abym nie myślał o moich
wodnistookich szarych niemądrych prześladowcach
kiedy słońce schodzi w Morze Jońskie prawdziwie
nieopisaneżebym rozumiał innych ludzi inne języki inne
cierpieniaa nade wszystko żebym był pokorny to znaczy ten
który pragnie źródładziękuję Ci Panie że stworzyłeś świat piękny i różny
a jeśli jest to Twoje uwodzenie jestem uwiedziony na
zawsze i bez wybaczeniaŹródło: Zbigniew Herbert, Modlitwa Pana Cogito podróżnika, [w:] tegoż, Wiersze wybrane, oprac. R. Krynicki, wybór R. Krynicki, Kraków 2017, s. 201–202.
Wybierz jeden z podanych tematów (od 1. do 4.) i napisz rozprawkę, która będzie liczyć minimum 300 słów. Odwołaj się lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego i wybranych kontekstów.
Pycha i wstyd to znaki bezradności, niezgody na to, kim się jest.
Pycha pozornie nas wywyższa, wstyd pozornie poniża.
Wobec cierpienia należy zachować cierpliwość.
W życiu zwyciężają tylko cierpliwi.