O tomiku wierszy Pan Cogito

Zbigniew Herbert zmagał się z wieloma chorobami, nie tylko fizycznymi (astma), ale także o podłożu psychicznym (choroba afektywna dwubiegunowa). Jego życie naznaczone było cierpieniem i desperackimi próbami poradzenia sobie z nim, zwłaszcza gdy odbierało mu ono zdolności twórcze.

R19RJCOZ7Z6ZL1

Zdjęcie przedstawia okładkę książki Zbigniewa Herberta Pan Cogito. Widoczny jest na niej mur, po którym wspina się pnącze.

W 1974 roku ukazał się tomik wierszy Herberta Pan Cogito.  Ta tytułowa postać pojawia się także w Raporcie z oblężonego miasta, Rovigo, Epilogu burzy - to erudyta i myśliciel. Przywiązany do tradycji kultury europejskiej jest czujnym obserwatorem rzeczywistości i odnajduje w niej ponadczasowe dylematy.  To człowiek „myślący” („Cogito”), a więc intelektualista, który komentuje rzeczywistość, wątpi, zadaje pytania i szuka na nie odpowiedzi. Czasem jest naiwny, popełnia błędy, ale ma głębokie poczucie moralności i etycznej odpowiedzialności. Reprezentuje świat wartości humanistycznych, etosu codziennego heroizmu oraz wierności swoim przekonaniom.

Pan Cogito – alter egoalter egoalter ego poety?

Nierzadko mówi się, że Pan Cogito to alter ego samego Zbigniewa Herberta. Cogito nie jest oczywiście Zbigniewem Herbertem, ale okazuje się postacią, która ma z nim wiele wspólnego. Tytułowy bohater tomu poetyckiego z 1974 roku wypowiada wiele myśli odpowiadających poetyckiemu widzeniu świata Herberta, dzieli z artystą opinie na temat tego, co istotne, ma też nierzadko zbliżone gusta estetyczne, a czasem – nawet podobne doświadczenia biograficzne. 

Pana Cogito, tę poetycką kreację, można interpretować wielorako, np. jako:

1. człowieka myślącego (aluzja do filozofii Kartezjusza),

2. tytułowego bohatera zbioru wierszy Herberta,

3. komentatora i obserwatora współczesności,

4. symbol człowieka współczesnego.

Słownik