Tekst do zadań

Zbigniew Herbert Pan Cogito rozmyśla o cierpieniu

Pan Cogito rozmyśla o cierpieniu
Wszystkie próby oddalenia
tak zwanego kielicha goryczy –
przez refleksję
opętańczą akcję na rzecz bezdomnych kotów
głęboki oddech
religię –
zawiodły

należy zgodzić się
pochylić łagodnie głowę
nie załamywać rąk
posługiwać się cierpieniem w miarę łagodnie
jak protezą
bez fałszywego wstydu
ale także bez pychy

nie wywijać kikutem
nad głowami innych
nie stukać białą laską
w okna sytych

pić wyciąg gorzkich ziół
ale nie do dna
zostawić przezornie
parę łyków na przyszłość

przyjąć
ale równocześnie
wyodrębnić w sobie
i jeśli to jest możliwe
stworzyć z materii cierpienia
rzecz albo osobę

grać
z nim
oczywiście
grać

bawić się z nim
bardzo ostrożnie
jak z chorym dzieckiem
wymuszając w końcu
głupimi sztuczkami
nikły
uśmiech

herb1 Źródło: Zbigniew Herbert, Pan Cogito rozmyśla o cierpieniu, [w:] tegoż, Wiersze zebrane, oprac. R. Krynicki, Kraków, s. 376–377.
RS7C7C9HELX6B
Ćwiczenie 1
Dobierz do postaci poetyckiej nazwanej przez Zbigniewa Herberta Pan Cogito odpowiadające jej określenia spośród podanych. Dokończ zdanie:

Pan Cogito to człowiek myślący, ponieważ… Możliwe odpowiedzi: 1. ma głębokie poczucie moralności i etycznej odpowiedzialności., 2. reprezentuje świat wartości przestarzałych., 3. ma zawsze rację., 4. intelektualista, który komentuje rzeczywistość., 5. wątpiący, zadaje pytania i szuka odpowiedzi.
1
Ćwiczenie 2

Rozważ na podstawie wiersza, jakie działania i postawy ludzkie stanowią namiastkę walki z cierpieniem.

RXWxSSBJXc8rt
(Uzupełnij).
R62VDEPZN67DH
Ćwiczenie 3
Przyporządkuj opracowane na podstawie wiersza wnioski do pytań. Jakie refleksje o cierpieniu wynikają z wiersza? Możliwe odpowiedzi: 1. Przed cierpieniem nie ma ucieczki, dotyczy wszystkich ludzi i jest ponad czasem., 2. Cierpienie jest częścią naszego życia, trzeba się z nim oswoić, nauczyć się z nim trwać., 3. Częściowo w walce z cierpieniem pomagają religia, działalność filantropijna, medytacja., 4. O cierpieniu rozważa Pan Cogito, czyli Pan Myślę, jego mówienie jest refleksyjne. Kogo cierpienie dotyczy? Możliwe odpowiedzi: 1. Przed cierpieniem nie ma ucieczki, dotyczy wszystkich ludzi i jest ponad czasem., 2. Cierpienie jest częścią naszego życia, trzeba się z nim oswoić, nauczyć się z nim trwać., 3. Częściowo w walce z cierpieniem pomagają religia, działalność filantropijna, medytacja., 4. O cierpieniu rozważa Pan Cogito, czyli Pan Myślę, jego mówienie jest refleksyjne. Jak cierpienie postrzega poeta? Możliwe odpowiedzi: 1. Przed cierpieniem nie ma ucieczki, dotyczy wszystkich ludzi i jest ponad czasem., 2. Cierpienie jest częścią naszego życia, trzeba się z nim oswoić, nauczyć się z nim trwać., 3. Częściowo w walce z cierpieniem pomagają religia, działalność filantropijna, medytacja., 4. O cierpieniu rozważa Pan Cogito, czyli Pan Myślę, jego mówienie jest refleksyjne. Jak poeta mówi o cierpieniu? Możliwe odpowiedzi: 1. Przed cierpieniem nie ma ucieczki, dotyczy wszystkich ludzi i jest ponad czasem., 2. Cierpienie jest częścią naszego życia, trzeba się z nim oswoić, nauczyć się z nim trwać., 3. Częściowo w walce z cierpieniem pomagają religia, działalność filantropijna, medytacja., 4. O cierpieniu rozważa Pan Cogito, czyli Pan Myślę, jego mówienie jest refleksyjne.
1
Ćwiczenie 4

Na podstawie wiersza sformułuj rady, które mogłyby służyć człowiekowi w radzeniu sobie z cierpieniem.

RyQ6QsAxuwqYo
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 5

Strofy trzecia i czwarta to poetycka próba przedstawienia protez cierpienia – fizycznych sposobów jego oswajania. Porównaj obrazowanie poetyckie z dziełem Pietera Bruegla Kalecy lub z innym, przedstawiającym cierpienie.

Strofy trzecia i czwarta to poetycka próba przedstawienia protez cierpienia – fizycznych sposobów jego oswajania. Porównaj obrazowanie poetyckie z opisem dzieła Pietera Bruegla Kalecy lub z innym, przedstawiającym cierpienie.

RamgqHbGy4V0J
Pieter Bruegel Starszy, Kalecy, 1568
Źródło: Wikimedia Commons, domena publiczna.
REZhZKoU9RiuC
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 6

Rozszyfruj metaforę kielich goryczy. W jakim celu została ona zastosowana w wierszu Zbigniewa Herberta? Porównaj ją z fragmentem pić wyciąg z gorzkich ziół.

RrgX2KPJ4tfym
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 7

Ustal, jak w wierszu zostały ukazane dwie postawy wobec cierpienia: pokora i bunt?

RXnxkIZfVUy4m
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 8

Wybierz jeden z podanych tematów (od 1. do 4.) i napisz rozprawkę, która będzie liczyć minimum 300 słów. Odwołaj się lektury obowiązkowej, innego utworu literackiego i wybranych kontekstów.

  1. Pycha i wstyd to znaki bezradności, niezgody na to, kim się jest.

  2. Pycha pozornie nas wywyższa, wstyd pozornie poniża.

  3. Wobec cierpienia należy zachować cierpliwość.

  4. W życiu zwyciężają tylko cierpliwi.

RwQQ0qgNT2otP
(Uzupełnij).