Ćwiczenia
Tekst do zadań.
Autoportret odczuwanyPatrzą na mnie,
więc pewnie mam twarz.Ze wszystkich znajomych twarzy
najmniej pamiętam własną.Nieraz mi ręce
żyją zupełnie osobno.
Może ich wtedy nie doliczać do siebie?Gdzie są moje granice?
Porośnięty przecież jestem
ruchem albo półżyciem.Zawsze jednak
pełza we mnie
pełne czy też niepełne,
ale istnienie.Noszę sobą
jakieś swoje własne
miejsce.Kiedy je stracę,
to znaczy, że mnie nie ma.Nie ma mnie,
więc nie wątpię.
Określ problem ukazany w liryku Autoportret odczuwany.
Odwołaj się do swojej wiedzy na temat tego, czym charakteryzuje się forma autoportretu, i na tej podstawie wyjaśnij, czy autoportret może być 'odczuwany'.
Wyjaśnij, na czym polega dyskomfort podmiotu lirycznego w tym wierszu, co wywołuje jego niepokój.
Zinterpretuj cytat: 'Patrzą na mnie, / więc pewnie mam twarz'. Czy człowiek z wiersza Białoszewskiego nie miałby twarzy, gdyby nikt na niego nie spoglądał? Przedstaw i uzasadnij swoje stanowisko w tej sprawie.
Rozważ słowa wypowiedziane przez postać mówiącą i zinterpretuj ich znaczenie: 'Noszę sobą jakieś swoje własne / miejsce. / Kiedy je stracę, / to znaczy, że mnie nie ma'.
W liryku Białoszewskiego pojawia się aluzja do filozofii Kartezjusza, który twierdził, że tylko umysł (rozum) otwiera przed człowiekiem możliwość poznania świata i samego siebie. Warunkiem jest zachowanie wiary w myślenie. To ono jest gwarantem ludzkiej egzystencji ('Cogito ergo sum' – 'Myślę, więc jestem'). Białoszewski odpowiada: 'Nie ma mnie, więc nie wątpię'. Jak sądzisz, czy polski poeta zaprzecza francuskiemu filozofowi, czy mówi to samo, co on. Uzasadnij swoje zdanie.
Tekst do pracy domowej.
pretensjonalez torbą między blokami
do mnie (z półchałką półćwiartką masła)
ma informatensję
– gdzie tu biuro blokowe? –
za
– jest tu biuro meldunkowe –
moją jej odpowiedzialność
i podprowadzencję
– ee to biuro rejonowe
podprowadzał mię tu mąż
ale zapomniałam –
ma mi wypominale,
i do moich poczuć się
– może to biuro nie to –
ma do mnie z góry przypuszczencję
– na pewno nieczynne –
moje poczucie się obwinna
i mimo mych
– może by … nne –
pewna mojego się od niej nieodczepieństwa
torbą mię pominna
za sobą pętelctwaŹródło: Miron Białoszewski, pretensjonale, [w:] tegoż, Obroty rzeczy. Było i było. Mylne wzruszenia. Rachunek zachciankowy, Utwory zebrane, Warszawa 2016, s. 289.
Zapoznaj się z wierszem Mirona Białoszewskiego pretensjonale i odpowiedz na pytania:
Jaka sytuacja z życia codziennego została opisana w tekście?
Jakie emocje i nastawienie towarzyszą w tej sytuacji podmiotowi lirycznemu i bohaterce?
Jaką funkcję pełnią w wierszu neologizmy?