Ćwiczenia
Petrarka jeden z najważniejszych dni w swoim życiu opisał następująco:
Sonet 3Był to dzień, w którym przez mękę Chrystusa
słońce ściemniło swój blask z żalu za Nim,
gdy, niebacznego mnie zwiodła pokusa,
gdy mnie twe oczy spętały, o pani.Czas mi się groźny nie wydawał wcale
dla niebezpieczeństw miłości, dla klęski,
więc szedłem pewnie, śmiało i zuchwale.
Tak się rozpoczął mój żywot męczeński.Miłość mnie całkiem bezbronnym zastała,
wtargnęła w serce drogą poprzez oczy,
odtąd ta droga bramą łez się stała.Prawo miłosne dla mnie niełaskawe:
mnie – bezbronnego – tak we krwi ubroczyć,
a ciebie – zbrojnej – nie zadrasnąć nawet.Źródło: Francesco Petrarca, Sonet 3, [w:] tegoż, Poezje wybrane, tłum. Jalu Kurek, wybór Jalu Kurek, Warszawa 1969, s. 17.
Na podstawie Sonetu 3 przedstaw kobietę, którą poznał podmiot liryczny.
Wyjaśnij, dlaczego podmiot liryczny nazywa siebie męczennikiem.
Na czym – według podmiotu lirycznego – polega prawo miłosne? Uzasadnij odpowiedź.
Wyjaśnij, dlaczego adresatka Sonetu 3 została określona jako 'zbrojna'.
Na podstawie Sonetu 90 opisz, jakie wspomnienie Laury pojawia się w umyśle zakochanego mężczyzny.
Sonet 90Były to włosy złote, rozpuszczone
W tysiącu słodkich loków, krętych, jasnych,
Światło wspaniałe drgało rozelśnione
W oczach przepięknych, które dziś przygasły.Twarz była pełna współczucia; czy szczera?
Twarz się zmieniła w barwie; czy być może?
Cóż więc dziwnego w tym, że gdy otwieram
Powieki, czuję nagle w piersiach pożar?Stąpanie jej nie było rzeczą ziemską,
Lecz anielskiego ducha, a jej słowa
Brzmiały inaczej niźli ludzka mowa.To blask niebiański, to słońce zwycięskie –
Tak ją widziałem. I choć tak dziś nie jest,
Gdy łuk oddalą, rana nie zdrowieje.Źródło: Francesco Petrarca, Sonet 90, [w:] tegoż, Wybór pism , tłum. J. Kurek, wybór W. Morawski, Wrocław 1982, s. 10.
Sonet 157Ten dzień, jak zawsze gorzki, lecz szczęśliwy,
W sercu wycisnął jej żywe oblicze,
Którego nigdy nie oddam prawdziwie;
Jak często dzień ten wspominam, nie zliczę.Mogła iść w parze z najszlachetniejszymi.
Gdy raz westchnienie z ust jej usłyszałem,
Czy śmiertelniczka – pytam – czy bogini
Wypogodziła niebo w kręgu całym?Twarz – śnieg gorący, włosy – czyste złoto,
Rzęsy jak heban, oczy zaś – dwie gwiazdy,
Skąd miłość wszystkich celnie rani oto.Perły – zęby, a róże purpurowe –
Wargi, w których brzmiał bólem wyraz każdy;
westchnienie – płomień, łzy – kryształ u powiek.Źródło: Francesco Petrarca, Sonet 157, [w:] tegoż, Poezje wybrane, tłum. Jalu Kurek, wybór Jalu Kurek, Warszawa 1969.
Na podstawie Sonetu 90 i Sonetu 157 opisz własnymi słowami Laurę.
Wyjaśnij, dlaczego poeta ogranicza opis Laury tylko do kilku elementów wyglądu.
Wyjaśnij, czemu służy podkreślanie nieziemskości Laury.
Laura stała się wzorem pani anielskiej (wł. donna angelicata), która przywodziła na myśl istotę nie z tego świata. Obejrzyj galerię obrazów i wskaż ten, który mógłby być ilustracją Sonetu 90. Uzasadnij swój wybór, przytaczając odpowiednie cytaty z wiersza.
Laura stała się wzorem pani anielskiej (wł. donna angelicata), która przywodziła na myśl istotę nie z tego świata. Zapoznaj się z opisami obrazów w galerii i wskaż ten, który mógłby być ilustracją Sonetu 90. Uzasadnij swój wybór, przytaczając odpowiednie cytaty z wiersza.
Mapa myśli
Policz i zapisz liczbę strof w przywołanych wcześniej utworach Petrarki.
Podaj i zapisz liczbę wersów w poszczególnych strofach.
Sprawdź, ile jest wszystkich wersów w sonecie.
Sprawdź, czy sonet to wiersz rymowy, czy - biały.
Ustal, jaki jest układ rymów.
Petrarka przedstawił w swym zbiorze ideał piękna kobiecego. Scharakteryzuj współczesny ideał kobiecości.