Kiedy na czarnoleską arkadię pada złowrogi cień Tanatosa, Jan Kochanowski traci kolejno brata Kacpra oraz dwie córki - Hannę i Urszulę. Musi skonfrontować głoszone dotychczas idee z doświadczeniem realnego cierpienia po śmierci bliskich. Wydane w 1580 roku Treny stanowią liryczny dokument kryzysu światopoglądowego Kochanowskiego - humanisty i chrześcijanina oraz prób odzyskania niespodziewanie utraconej przez poetę równowagi wewnętrznej.

Wizja harmonijnego świata obecna w dziełach Jana Kochanowskiego podlega weryfikacji w zetknięciu z doświadczeniem śmierci. Rozum okazuje się bezradny wobec uczuć, które towarzyszą odejściu najbliższej osoby, zwłaszcza gdy jest nią małe dziecko.

Córeczce Urszuli, zmarłej w wieku trzech lat, poeta poświęcił jedno z najbardziej znanych swoich dzieł – cykl Trenów. Czytelnika dotychczasowej jego poezji wprowadzają one w zupełnie nowe obszary doświadczenia i emocji, wcześniej nieobecne w twórczości autora Pieśni.