Multimedia
Zapoznaj się z mapą myśli. Wpisz w puste pomarańczowe pola cytaty z Trenu XI Jana Kochanowskiego obrazujące podane na mapie myśli informacje.
Mapa myśli.
Elementy należące do kategorii Jan Kochanowski „Tren XI”
Nazwa kategorii: Porównanie koncepcji świata, Boga i człowieka z wizją renesansową:
Nazwa kategorii: Charakterystyka osoby mówiącej w wierszu:
Nazwa kategorii: Koncepcja świata i człowieka przedstawiona w utworze:
Nazwa kategorii: Określenie sytuacji lirycznej w utworze:
Koniec elementów należących do kategorii Jan Kochanowski „Tren XI”
Elementy należące do kategorii Porównanie koncepcji świata, Boga i człowieka z wizją renesansową:
Nazwa kategorii: koncepcja człowieka:
Nazwa kategorii: koncepcja Boga:
Koniec elementów należących do kategorii Porównanie koncepcji świata, Boga i człowieka z wizją renesansową:
Elementy należące do kategorii Charakterystyka osoby mówiącej w wierszu:
Nazwa kategorii: nieszczęśliwy ojciec, przeżywający stratę córeczki Urszulki
Koniec elementów należących do kategorii Charakterystyka osoby mówiącej w wierszu:
Elementy należące do kategorii Koncepcja świata i człowieka przedstawiona w utworze:
Nazwa kategorii: zachowanie wartości etycznych i religijnych nie jest gwarancją powodzenia w życiu, nie chroni przed nieszczęściem
Nazwa kategorii: zanegowanie najważniejszej dla człowieka renesansu cnoty – virtus
Nazwa kategorii: brak oparcia w Bogu, człowiek pozostawiony samemu sobie, bezradny
Nazwa kategorii: kierowanie się złudzeniami na temat rzeczywistości
Nazwa kategorii: człowiek udaje mędrca, choć niczego nie rozumie:
Nazwa kategorii: wszystko jest błahostką, pozbawioną wartości
Nazwa kategorii: śmierć dziecka wywołuje bunt, który prowadzi do zanegowania wszystkich wartości
Nazwa kategorii: człowiek poddany losowi, ślepej Fortunie
Koniec elementów należących do kategorii Koncepcja świata i człowieka przedstawiona w utworze:
Elementy należące do kategorii Określenie sytuacji lirycznej w utworze:
Nazwa kategorii: zanegowanie boskiej sprawiedliwości
Nazwa kategorii: zwątpienie (podkreślone przez pytania retoryczne):
Nazwa kategorii: kryzys światopoglądowy powstały pod wpływem osobistej tragedii
Koniec elementów należących do kategorii Określenie sytuacji lirycznej w utworze:
Elementy należące do kategorii zanegowanie boskiej sprawiedliwości
Nazwa kategorii: „Kogo kiedy pobożność jego ratowała?”
Koniec elementów należących do kategorii zanegowanie boskiej sprawiedliwości
Elementy należące do kategorii zwątpienie (podkreślone przez pytania retoryczne):
Nazwa kategorii: w opiekę boską nad światem i człowiekiem
Nazwa kategorii: w wartości moralne
Nazwa kategorii: w możliwość poznania praw rządzących ludzkim losem, odkrycia tajemnicy życia i śmierci
Koniec elementów należących do kategorii zwątpienie (podkreślone przez pytania retoryczne):
Elementy należące do kategorii zachowanie wartości etycznych i religijnych nie jest gwarancją powodzenia w życiu, nie chroni przed nieszczęściem
Nazwa kategorii: Do uzupełnienia
Koniec elementów należących do kategorii zachowanie wartości etycznych i religijnych nie jest gwarancją powodzenia w życiu, nie chroni przed nieszczęściem
Elementy należące do kategorii zanegowanie najważniejszej dla człowieka renesansu cnoty – virtus
Nazwa kategorii: Do uzupełnienia
Koniec elementów należących do kategorii zanegowanie najważniejszej dla człowieka renesansu cnoty – virtus
Elementy należące do kategorii brak oparcia w Bogu, człowiek pozostawiony samemu sobie, bezradny
Nazwa kategorii: Koncepcja świata i człowieka przedstawiona w utworze:
Koniec elementów należących do kategorii brak oparcia w Bogu, człowiek pozostawiony samemu sobie, bezradny
Elementy należące do kategorii kierowanie się złudzeniami na temat rzeczywistości
Nazwa kategorii: Do uzupełnienia
Koniec elementów należących do kategorii kierowanie się złudzeniami na temat rzeczywistości
Elementy należące do kategorii człowiek udaje mędrca, choć niczego nie rozumie:
Nazwa kategorii: zanegowanie możliwości poznania, zdobycia mądrości
Koniec elementów należących do kategorii człowiek udaje mędrca, choć niczego nie rozumie:
Elementy należące do kategorii wszystko jest błahostką, pozbawioną wartości
Nazwa kategorii: „Fraszka, kto się przypatrzy, fraszka z każdej strony!”
Koniec elementów należących do kategorii wszystko jest błahostką, pozbawioną wartości
Elementy należące do kategorii śmierć dziecka wywołuje bunt, który prowadzi do zanegowania wszystkich wartości
Nazwa kategorii: tego typu doświadczenie odbiera rozsądek, prowadzi do rozpaczy
Koniec elementów należących do kategorii śmierć dziecka wywołuje bunt, który prowadzi do zanegowania wszystkich wartości
Elementy należące do kategorii człowiek poddany losowi, ślepej Fortunie
Nazwa kategorii: Do uzupełnienia
Koniec elementów należących do kategorii człowiek poddany losowi, ślepej Fortunie
Elementy należące do kategorii tego typu doświadczenie odbiera rozsądek, prowadzi do rozpaczy
Nazwa kategorii: Do uzupełnienia
Koniec elementów należących do kategorii tego typu doświadczenie odbiera rozsądek, prowadzi do rozpaczy
Elementy należące do kategorii koncepcja człowieka:
Nazwa kategorii: Tren XI – nie ma oparcia w żadnych wartościach, neguje sens zachowania cnoty, przeżywa rozpacz w obliczu cierpienia
Nazwa kategorii: renesansowa wizja – akceptuje prawa świata, m.in. prawo przemijania, kieruje się cnotą jako najwyższą wartością, zachowuje równowagę duchową w każdej sytuacji
Nazwa kategorii: dostrzeżenie, że koncepcja świata i człowieka przedstawiona w Trenie XI jest opozycyjna wobec renesansowego przekonania o harmonijności i porządku świata
Koniec elementów należących do kategorii koncepcja człowieka:
Elementy należące do kategorii koncepcja Boga:
Nazwa kategorii: renesansowa wizja – dobry, twórca pięknego i logicznego świata
Nazwa kategorii: Tren XI – niemożliwy do poznania, jest fraszką, błahostką,
Nazwa kategorii: renesansowa wizja – harmonijny i pełen ładu
Nazwa kategorii: Tren XI – Bóg nieprzewidywalny, niesprawiedliwy, koncepcja świata
Koniec elementów należących do kategorii koncepcja Boga:
Elementy należące do kategorii w opiekę boską nad światem i człowiekiem
Nazwa kategorii: „Nieznajomy wróg jakiś miesza ludzkie rzeczy”
Koniec elementów należących do kategorii w opiekę boską nad światem i człowiekiem
Elementy należące do kategorii w wartości moralne
Nazwa kategorii: „Kogo dobroć przypadku złego uchowała?”
Koniec elementów należących do kategorii w wartości moralne
Elementy należące do kategorii w możliwość poznania praw rządzących ludzkim losem, odkrycia tajemnicy życia i śmierci
Nazwa kategorii: „Wspinamy się do nieba, Boże tajemnice/Upatrując; ale wzrok śmiertelnej źrzenice/ Tępy na to!”
Koniec elementów należących do kategorii w możliwość poznania praw rządzących ludzkim losem, odkrycia tajemnicy życia i śmierci
Elementy należące do kategorii zanegowanie możliwości poznania, zdobycia mądrości
Nazwa kategorii: Do uzupełnienia
Koniec elementów należących do kategorii zanegowanie możliwości poznania, zdobycia mądrości
Elementy należące do kategorii „Fraszka, kto się przypatrzy, fraszka z każdej strony!”
Nazwa kategorii: Do uzupełnienia
Koniec elementów należących do kategorii „Fraszka, kto się przypatrzy, fraszka z każdej strony!”
Bazując na informacjach na mapie myśli, opisz koncepcję świata i człowieka w Trenie XI.
Przed rozwiązaniem gry edukacyjnej zapoznaj się uważnie z Trenem XI Jana Kochanowskiego i z informacjami zawartymi w przypisach do tego tekstu.
Opowiedz współczesnym językiem o swoich refleksjach dotyczących Trenu XI Jana Kochanowskiego w kontekście dołączonych do tekstu objaśnień. Nie streszczaj. Możesz cytować.
Tren XI„Fraszka cnota”, powiedział Brutus porażony.
Fraszka, kto sie przypatrzy, fraszka z każdej strony.
Kogo kiedy pobożność jego ratowała?
Kogo dobroć przypadku złego uchowała?
Nieznajomy wróg jakiś miesza ludzkie rzeczy,
Nie mając ani dobrych, ani złych na pieczy.
Kędy jego duch więnie, żaden nie ulęże:
Praw li, krzyw li, bez braku każdego dosięże.
A my rozumy swoje przedsię udać chcemy,
Hardzi miedzy prostaki, że nic nie umiemy.
Wspinamy sie do nieba, Boże tajemnice
Upatrując, ale wzrok śmiertelnej źrzenice
Tępy na to; sny lekkie, sny płoche nas bawią,
Które sie nam podobno nigdy nie wyjawią.
Żałości, co mi czynisz? Owa już oboje
Mam stracić – i pociechę, i baczenie swoje?Źródło: Tren XI, [w:] Jan Kochanowski, Treny, Wrocław 2019, s. 51.
PRZYPISY W OPRACOWANIU JANUSZA PELCA
Brutus porażony – Brutus pokonany. Zabójca Juliusza Cezara, tyranobójca Marcus Junius Brutus (85 – 42 p. n. e. ) pokonany został pod Filippi (Macedonia) przez mściciela Cezara, Oktawiana Augusta (późniejszego cesarza), po klęsce popełnił samobójstwo, a rzucając się na miecz miał zawołać jak Eurypidesowy Herakles: „O nędzna cnoto, byłaś tedy tylko [czczym] słowem, a ja cię czciłem jako coś rzeczywistego, ty zaś byłaś niewolnicą Losu”.
Fraszka cnota – cnota nic nie znaczy.
Kogo dobroć przypadku złego uchowała – sens: kogo dobroć uchowała od złego przypadku.
Nieznajomy wróg – nieprzewidziany los, fatum.
Nie ulęże – nie skryje się, nie uchowa się.
Krzyw li – czy też winny, nieprawy.
Bez braku – bez wyjątku.
A my rozumy swoje przed się udać chcemy – A my przecież chcemy udawać rozsądnych.
Hardzi miedzy prostaki, że nic nie umiemy – Wynosimy się między prostaczkami rozumem, a w istocie nic nie wiemy.
Miedzy – między.
Boże tajemnice /Upatrując – pragnąc przejrzeć, poznać tajemnice boskie.
Sny lekkie, sny płoche nas bawią, Które się nam podobno nigdy nie wyjawią – rozum ludzki bada pozory rzeczy, ale wbrew własnemu mniemaniu ludzi nie przenika istoty rzeczy.
Jan Kochanowski, Treny, opracował Janusz Pelc, Wrocław 1969, s. 20 – 21.
Rozwiąż interaktywny quiz i sprawdź, czy dobrze intepretujesz Tren XI Jana Kochanowskiego. Przed tobą 9 pytań o rosnącym poziomie trudności. Na każdą odpowiedź masz 30 sekund.
Rozwiąż interaktywny quiz i sprawdź, czy dobrze intepretujesz Tren XI Jana Kochanowskiego. Przed tobą 9 pytań o rosnącym poziomie trudności.
Zagraj i sprawdź, czy dobrze intepretujesz "Tren XI" Jana Kochanowskiego
Zanim przystąpisz do analizy i interpretacji Trenu XI Jana Kochanowskiego ustal i uporządkuj niezbędne informacje. Zapisz je w punktach.
Umieść Tren XI Jana Kochanowskiego na schemacie ilustrującym fazy przeżywania żałoby z powodu utraty ważnej osoby.
