Współczesny neobarok

Sztuka baroku dzięki swojemu bogactwu i zdolności wzbudzania skrajnych emocji inspirowała wielu późniejszych artystów. Salvador Dali w swoim słynnym Ukrzyżowaniu nawiązał do mistycznych wizji św. Jana od Krzyża.

Z kolei Tamara Łempicka w dekoracyjnej stylistyce art décoart déco art déco stworzyła własną malarską wersję portretu św. Teresy z Àvila. 

RTFPF7FTFLXAH

Obraz przedstawia twarz młodej kobiety namalowany w stylu art deco. Kobieta ma na głowie zakonny welon. Udrapowana tkanina okala jej twarz. Ma zamknięte oczy i półotwarte usta.

Neobarok to pojęcie zarezerwowane dziś dla designudesigndesignu i mody, która kocha przepych, bogate hafty, kryształowe aplikacje oraz złoto w połączeniu z głęboką czernią. Paradoksalnie także minimalizm czerpie z tego stylu – przykładem jest kultowy już projekt krzesła Louis Ghost (2002) Philippe’a Starcka. 

R31GBQOPFOU6Q

Zdjęcie przedstawia krzesło zrobione z przezroczystego materiału. Ma cztery nogi, podokietniki i owalne oparcie. Stoi na tle białej ściany i ciemnej podłogi.

Nowoczesny mebel, wykonany z przezroczystego poliwęglanu, odtwarza i reinterpretuje barokową formę. Tego rodzaju inspiracje widoczne są również w sztuce najnowszej.

Javier Pérez1968

R14N2BO6RGGO2

Czarno‑biała fotografia przedstawiająca półpostaciowy portret młodego mężczyzny. Został on ukazany frontem do widza. Ma on pochyloną głowę na bok w lewo i w dół, tak że widać tylko prawą stronę twarzy: prawe ucho, prawe oko, prawą brew, prawą część nosa i ust. Ma on wysokie, jasne czoło i głowę niemal pozbawioną włosów. Mężczyzna jest ubrany w garnitur, białą koszulę, a pod szyją ma zawiązany krawat. Dłonie są zwrócone zewnętrzną stroną do widza, na nich białe rękawiczki mocno przylegające do ciała, które wydłużyły palce tak, że palce jednej ręki stykają się z palcami drugiej. Na twarzy mężczyzny maluje się powaga i skupienie. Tło jest czarne.

Javier Pérez

ur. 1968

[czyt.: havier perez] – kataloński rzeźbiarz i artysta multimedialny. Wykorzystuje różnorodne materiały, zarówno organiczne (skóra, włosy, kokony jedwabników, chleb), jak i mineralne czy syntetyczne (szkło, porcelana, żywica i lateks). Tworzy niezwykłe, perfekcyjne warsztatowo i wysoce estetyczne instalacje o bogatej barokowej formie oraz intrygującej symbolice. Interesują go opozycje: ducha i ciała, piękna i grozy, trwałości i kruchości form. Wyrażeniu tych relacji służą zaskakujące aranżacje łączące elementy sacrum i profanum.

R1HKUP2J89ASO

Na zdjęciu znajduje się instalacja artystyczna przedstawiająca duży, czerwony żyrandol, leżący na podłodze, na którym przysiadły kruki. Został położony na boku, wygląda tak, jakby spadł z sufitu i część elementów potłukła się . Przed nim leży czerwony miał z drobno potłuczonego szkła. Na miale leżą elementy żyrandola, który składa się ze szklanych rurek, wygiętych jak litera S, motywów roślinnych, drobnych kwiatków i liści. Na końcach wygiętych rurek znajdują się miejsca na żarówki lub świece, ozdobione imitacją koronki. Żyrandol obsiadło dziewięć czarnych wron. Dwie z nich na podłodze, a pozostałe w różnych miejscach żyrandola, skubią jego części jak pokarm. Niektóre z nich mają rozłożone skrzydła jak do lotu. Cienie ptaków odbijają się na szarej podłodze. Praca została wyeksponowana w rogu pomieszczenia, na tle szarej podłogi i oświetlona.

R1EJ9HVUDX4FF

Zdjęcie przedstawia czerwoną, aksamitną poduszkę, bogato zdobioną złotymi nićmi, na której leży korona cierniowa wykonana ze szkła. Poduszka ma w rogach wyhaftowane złote lilie. Jej brzegi obszyte są złotym sznurem zawiązanym na rogach w pętelki. Po lewej stronie, na drugim planie widać metalowe czaszki, leżące w nierównym rzędzie na podświetlonej podłodze. Są one powiązane łańcuchem. Tło jest czarne.

Zaprezentowane dzieła osadzone są w tradycji barokowej sztuki hiszpańskiej,
z jej zamiłowaniem do wizji, ascezy, pokuty i dewocji, fascynacją obrazami rozkładu oraz skłonnościami do sensualizmu.

Instalacja La Carroña (Padlina) nawiązuje do motywu vanitas. Na roztrzaskanym drogocennym żyrandolu ze szkła z Murano 'żerują' czarne wypchane ptaki. Całość tworzy piękną i ekspresyjną martwą naturę.

Kolejne obiekty (Memento mori) reinterpretują iberyjską żarliwość religijną. Olbrzymi różaniec wykonany z naturalnej wielkości ludzkich czaszek to autorska wizja memento mori, natomiast korona ze szkła weneckiego odtwarza kształt korony cierniowej. Pérez ceremonialnie eksponuje ją na szkarłatnej poduszce i wysokim stoliku o stalowych, ostro zakończonych nogach. Lśnienie czystego i kruchego kryształu oraz czerwień poduszki ze złotym szamerunkiemszamerunekszamerunkiem są wydobywane z mroku sal ekspozycyjnych przez punktowe światło.

Barokowe inspiracjie w poezji współczesnej

Barokowa stylistyka inspiruje także współczesnych poetów. Bogactwo formy, bujne kształty postaci kobiecych w dynamicznych ujęciach, a przede wszystkim zmysłowość obecna na obrazach Rubensa stała się tematem jednego z wierszy Wisławy Szymborskiej:

Opisowy charakter wiersza Wisławy Szymborskiej dopełnia obecna w utworze ironia. Próba oddania barokowego stylu za pomocą słów staje się w Kobietach Rubensa przewrotną oceną przedmiotowego sposobu traktowania postaci portretowanych przez flamandzkiego mistrza.

Do słynnego obrazu Rembrandta, Lekcji anatomii doktora Tulpa, nawiązuje w swoim utworze współczesny poeta Stanisław Grochowiak:

Poeta w szczególny sposób starał się oddać właściwy stylowi Rembrandta światłocień. Świecenie wnętrza koresponduje z wyeksponowanym na obrazie ciałem poddawanym badaniu. Z kolei obecny w dziele flamandzkiego malarza mrok Grochowiak utożsamia z porą dnia i roku.

Obrazy twórców niderlandzkich stały się tematem wiersza Adama Zagajewskiego pt. Malarze Holandii. Nawiązuje on do czterech popularnych gatunków malarstwa tego okresu, rekonstruując codzienne życie mieszczan uwiecznionych na XVII‑wiecznych obrazach niderlandzkich mistrzów.

Adam Zagajewski w swoich utworach niejednokrotnie przywołuje mistrzów różnych dziedzin: poetów, filozofów, kompozytorów, a także malarzy. W wierszu Mistrzowie Holandii miniony świat namalowany przez niderlandzkich artystów postrzegany jest jako niedościgniony wzór dla przyszłych pokoleń twórców, ale też jako niezwykła tajemnica piękna życia skrywana w relacjach międzyludzkich, najprostszych sprzętach, mijających chwilach codzienności.

Słownik