W jaki sposób duch epoki wpływa na sposób artystycznego wyrazu? Czy wzorce piękna zmieniają się zależnie od tendencji filozoficznych i przemian politycznych? Jakie emocje wyrażała sztuka baroku i co było ich źródłem?

Przemiany polityczne, ekonomiczne, które miały miejsce w czasach baroku, spowodowały, że człowiek poczuł się zagubiony. Stracił wiarę w harmonię świata i możliwości poznawcze. Rzeczywistość okazywała się nieprzewidywalna i pełna sprzeczności. Zarysował się ogólny kryzys świadomości społecznej, wzrastało poczucie lęku, weryfikowano wartości i podstawowe pojęcia. To doświadczenie odbijało się w literaturze, filozofii, malarstwie, a nawet architekturze epoki.

Nie bez znaczenia jest fakt, iż na gruncie estetycznym barok odrzuca wynikajace z tendencji powrotu do wzorców antycznych klasyczne teorie piękna, głosząc ideę względności.

Barok to zatem głównie kontrasty i sprzeczności: racjonalizm i angażujący w poznanie świata wszystkie zmysły empiryzm, blask złota i ciemność, rozkosze hołdujące przyjemnościom ziemskim oraz asceza wynikająca z pamięci o kresie życia, a wreszcie sam triumf śmierci.

Pełen kontrastów styl w sztuce, przez jednych odrzucany z powodów estetycznych, przez innych chwalony za bogactwo stylu i treści, nieustannie fascynuje przedstawicieli świata literackiego.