Ideał kobiecego piękna w literaturze i sztuce baroku. J. A. Morsztyn Do tejże, O swej pannie
Wisława Szymborska w wierszu Kobiety Rubensa nawiązała do barokowego kanonu piękna. Pokazała ulotność ludzkich przekonań na temat ideału piękna, wpływającą na zmienność mody, i niebezpieczeństwo niedostrzegania tego, co dzieje się „po nie zamalowanej stronie płótna”. Kobiety Rubensamożna interpretować jako głos o uwolnienie kobiet z jarzma mody, zwłaszcza dotyczącej wyglądu własnego ciała.
Podmiot liryczny zwraca uwagę na zmieniające się kanony piękna kobiecego ciała na przestrzeni wieków.
Kobiety RubensaWaligórzanki, żeńska fauna,
jak łoskot beczek nagie.
Gnieżdżą się w stratowanych łożach,
śpią z otwartymi do piania ustami.
Źrenice ich uciekły w głąb
i penetrują do wnętrza gruczołów,
z których się drożdże sączą w krew.Córy baroku. Tyje ciasto w dzieżydzieży,
parują łąźnie, rumienią się wina,
cwałują niebem prosięta obłoków,
rżą trąby na fizyczny alarm.O rozdynione, o nadmierne
i podwojone odrzuceniem szaty,
i portojone gwałtownością pozy
tłuste dania miłosne!Ich chude siostry wstały wcześniej,
zanim się rozwidniło na obrazie.
I nikt nie widział, jak gęsiego szły
po nie zamalowanej stronie płótna.Wygnanki stylu. Żebra przeliczone
ptasia natura stóp i dłoni.
Na sterczących łopatkach próbują ulecieć.Trzynasty wiek dałby im złote tło,
Dwudziesty – dałby ekran srebrny.
Ten siedemnasty nic dla płaskich nie ma.Albowiem nawet niebo jest wypukłe,
wypukli aniołowie i wypukły bóg –
FebusFebus wąsaty, który na spoconym
rumaku wjeżdża do wrzącej alkowy.Źródło: Wisława Szymborska, Kobiety Rubensa, [w:] tejże, Widok z ziarnkiem piasku, Poznań 1996, s. 21–22.
Zapoznaj się z wierszem Wisławy Szymborskiej i określ główną refleksję podmiotu lirycznego.
Zastanów się i napisz, jaka jest różnica między barokowym a współczesnym kanonem urody kobiecej.
Do PaniLubię z blachy twego kubka
Pić herbatę gorzką, pani –
Lubię głaskać twego szczura,
Gdy się do mych nóg przyczołga –Albo gadam z pogrzebaczem,
Albo łajam karbidówkękarbidówkę:
Ordynarna to jest dama,
Nie zdobiąca twego dworu.A wszak piękne masz niechlujstwo
Z astronomią złych pająków,
Z ciemną kaźnią twej piwnicy,
Kędy boczki mrą na hakach.O feudalnafeudalna moja pani,
Chwalę sobie twe domostwo
Wieczny lenniklennik na twych włosach,
Trwały wasalwasal twego żebra...Źródło: Stanisław Grochowiak, Do Pani, [w:] Stanisław Grochowiak, Menuet z pogrzebaczem, 1958.
Wypisz z tytułu wiersza oraz tytułu tomiku, z którego pochodzi utwór, nawiązania do barokowej twórczości dworskiej.
Wynotuj z utworu wszystkie konstrukcje naśladujące elegancję dworskiej wypowiedzi barokowej. Określ relacje między typem konstrukcji składniowych a treścią zdań.
Wyjaśnij, czym charakteryzuje się świat przedstawiony w wierszu. Jak zostały ukazane przedmioty i zwierzęta?
Kim są podmiot liryczny i adresatka wiersza? Jakie relacje ich łączą? Uzasadnij swoją odpowiedź, przywołując odpowiednie cytaty.
Wyjaśnij, jaki efekt artystyczny uzyskał poeta, przedstawiając za pomocą wyszukanego języka świat odległy od dworskiego piękna.
Napisz wiersz, w którym opiszesz swój zwykły dzień. Zastosuj chwyty typowe dla dworskiej poezji barokowej.