Dla przypomnienia zajrzyj do podręcznika teorii literatury lub słownika terminów literackich.

• metafora: „moja duszo”

• wyliczenie: „i w gębusię, i w oczko, i w rączki, i w nóżki, i w muszkę”

• zdrobnienie: „nóżka”, „gębuszka”, „oczko” itp.

• epitet: „śliczna dobrodziejko”

Zwróć uwagę na sposób, w jaki Jan III Sobieski zwraca się do Marysieńki. Przeanalizuj formy i zwroty pojawiające się w liście, weź pod uwagę także tematykę listu.

List Jana III Sobieskiego do Marysieńki każe widzieć polskiego króla jako człowieka zakochanego i oddanego swej żonie. Jan III Sobieski troszczy się o zdrowie Marysieńki, zwraca uwagę na fakt, że ta bardziej zajmuje się jego problemami zdrowotnymi niż własnymi. Najważniejsza dla króla jest możliwość kochania i wysławiania Marii. To ona stanowi centralny punkt w jego życiu.

Zwróć uwagę na nagromadzenie środków stylistycznych. Zastanów się, czy teksty te pełnią wyłącznie funkcję komunikacyjną, informującą. Pamiętaj, że styl kwiecisty jest przeciwieństwem jasnego i prostego wysławiania się. Stosowanie go ma zadziwić i olśnić czytelnika, stąd nagromadzenie środków stylistycznych.

W obu tekstach występuje nagromadzenie środków stylistycznych, w tym zdrobnień i wyliczeń, które eksponują emocje osoby piszącej. W tekście najważniejsza jest forma, nie treść - co jest podstawą kwiecistego stylu. Świadczą o tym takie fragmenty, jak: „uczyni szczęśliwym, czy najnieszczęśliwszym, „który całuje milion milionów”. Cechą charakterystyczną stylu kwiecistego są także wtrącenia z obcych języków (makaronizmy) i takie też pojawiają się w przywołanych fragmentach: „l'absence”, „eblouir”, „adio, adio”.

W analizie przytoczonego tekstu pomoże ci film, w którym profesor Marta Wojtkowska‑Maksymik mówi o listach Jana Sobieskiego do Marysieńki.

Przytoczony list Jana Sobieskiego ma charakter miłosny i informacyjny – nadawca wyznaje miłość swojej żonie, pisze o tęsknocie za nią, ale również informuje ją o swoich planach i prosi o wieści z domu.

Akapit I. – Wyznanie miłosne, opis tęsknoty, pochwała cnót Marysieńki.
Akapit II. – Informacja o planach dalszych podróży wojennych.
Akapit III. – Zapewnienie Marysieńki o powrocie i swojej miłości, prośba o zadbanie o zdrowie, aby ukochana szczęśliwie doczekała ponownego spotkania.
Akapit IV. – Pozdrowienia dla domowników i prośba o wysłanie posłańca z wiadomościami domowymi.

Zastanów się, czy Marysieńka została przedstawiona jako kobieta idealna.

Jan Sobieski przedstawił swoją żonę jako kobietę idealną, perfekcyjną, ziemskie uosobienie anioła. Zastosował zabieg idealizacji.

Zastanów się, które elementy, wymienione w przytoczonym haśle słownikowym, są obecne w liście Jana Sobieskiego, a których nie ma.

Jan III Sobieski trzymał się popularnych w XVIII w. zasad epistolografii – w jego liście znajdują się wtrącenia w języku łacińskim, odniesienia do francuskiego romansu, a także ozdobne figury i tropy. Odstępstwem od epistolograficznej normy jest natomiast niewyszukana erudycyjność - Jan Sobieski odwołuje się tylko do jednej książki w swojej korespondencji, brak odwołań do autorów łacińskich.