Jak czytać dramaty? William Szekspir, Makbet
Tragedia szekspirowska

Jest to stworzona przez Williama Szekspira, wyróżniająca się walorami artystycznymi odmiana dramatu elżbietańskiegodramatu elżbietańskiego, który wywodzi się z tradycji średniowiecznych misteriówmisteriów i moralitetówmoralitetów.

Źródłem inspiracji, szczególnie we wczesnym okresie twórczości, były dla Szekspira także tragedie Seneki, osnute wokół motywu zemsty i zdrady. Od klasycznej tragedii greckiej tragedia szekspirowska różni się zarówno poetyką, jak i zawartą w niej wizją świata. Szekspir, podobnie jak inni twórcy epoki elżbietańskiej, nie przestrzegał w swoich utworach klasycznych zasad trzech jedności. Wydarzenia mogły rozgrywać się w wielu, nierzadko odległych miejscach, a czas akcji, zazwyczaj przekraczający jedną dobę, był traktowany dość swobodnie. Na akcję często składało się wiele luźno ze sobą powiązanych wątków, które łączył główny bohater. Postacie pojawiające się w tragedii szekspirowskiej to przede wszystkim królowie i ludzie szlachetnie urodzeni, jednak obok nich często pojawiają się, zazwyczaj na drugim planie, przedstawiciele niższych warstw społecznych. W tragedii szekspirowskiej nie obowiązywała zasada decorumdecorum, pojmowana tak jak w tragedii antycznej. Na scenie pojawiały postacie i zjawiska nadprzyrodzone (np. duchy), nie unikano również pokazywania drastycznych wydarzeń, morderstw. Tragedia szekspirowska była również zróżnicowana pod względem stylistycznym. Nie obowiązywał tu jednolity, podniosły ton, wzniosłość i groza przeplatały się z komizmem i groteską, a wyszukany poetycki styl występował obok języka kolokwialnego, a nawet wulgarnego. Inaczej niż w tragedii greckiej wygląda też problem tragizmutragizmu. Konflikt tragiczny rozgrywał się zazwyczaj w duszy bohatera i miał charakter psychologiczny, tragizmtragizm nie był też wynikiem fatumfatum, ale miał swe źródło w konflikcie bohaterów dążących do realizacji swych celów. Bohater tragedii szekspirowskiej stanowił połączenie klasycznego bohatera tragicznego z „czarnym charakterem”. Prekursorami Szekspira byli reprezentujący starsze pokolenie dramaturgów elżbietańskich Thomas Kyd (Tragedia hiszpańska) i Christopher Marlow (Faust, Tamerlan Wielki). Pierwsze tragedie Szekspira to Titus Andronicus i Romeo i Julia, napisane w latach 1590‑1599 obok wielu komedii, w tzw. okresie optymistycznym, kiedy Szekspir tworzył głównie komedie. Makbet obok innych wybitnych tragedii (m.in. Hamleta, Otella i Króla Leara) powstał w latach 1600‑1608, czyli w tzw. okresie tragicznym.
Spośród wydarzeń składających się na akcję Makbeta podaj te, które a) rozgrywają się na płaszczyźnie realnej; b) te, które rozgrywają się na płaszczyźnie fantastycznej.
Słownik
(łac. stosownie, przyzwoicie) – zasada stosowności, wyznaczająca normy właściwego zharmonizowania poszczególnych elementów dzieła literackiego: odpowiedniość jego stylu (słownictwa, składni, wiersza) wobec treści, wobec sytuacji podmiotu mówiącego, społecznej pozycji odbiorcy oraz realizowanego gatunku literackiego
(gr. dráma - czynność, akcja) określenie dramatu z czasów panowania angielskiej królowej Elżbiety I, jego najważniejszym twórcą był William Szekspir. Dramat elżbietański cechowały: złamanie antycznej zasady jedności czasu i miejsca akcji, synkretyzm stylistyczny i gatunkowy, współistnienie światów realnego i fantastycznego, pogłębiony rysunek psychologiczny postaci, które nie są zdane na fatum, lecz same decydują o sobie
(łac. fatum – słowo, powiedzenie boga; gr. Ananke) – przeznaczenie, nieodwołalna wola bogów, ściśle określony i niezmienny los człowieka, na który nikt nie ma wpływu
(łac. mysterium – tajemnica, kult religijny) – średniowieczny dramat religijny o tematyce zaczerpniętej z Biblii lub z życia świętych i męczenników
(łac. moralitas - moralność) średniowieczny utwór sceniczny z alegorycznymi postaciami personifikującymi walkę dobra ze złem
(gr. tragikós – tragiczny) – niemożliwy do uniknięcia konflikt pomiędzy równorzędnymi wartościami, prowadzący bohatera do katastrofy, najczęściej śmierci. Bohater nieświadomie swoim działaniem sprowadza na siebie klęskę. Jego los jest zdeterminowany przez działania sił niezależnych (np. przeznaczenie, decyzje boskie, naturę) lub sprzeczności między różnymi racjami, np. jednostką a społeczeństwem, miłością a obowiązkiem itp.