RLRGQ9PZZ23N2
Zdjęcie przedstawia wnętrze teatru. Na pierwszym planie znajdują się fotele dla widzów ustawione w rzędach. Na drugim planie znajduje się scena teatralna, zasłonięta kotarą. Zdjęcie zrobiono przy przyciemnionych światłach, w teatrze panuje półmrok.

Jak czytać dramaty? William Szekspir, Makbet 

Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Tragedia szekspirowska

RMR63N8MQ873S
The Globe, Londyn, Anglia
Źródło: Diego Delso, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.

Jest to stworzona przez Williama Szekspira, wyróżniająca się walorami artystycznymi odmiana dramatu elżbietańskiegodramat elżbietańskidramatu elżbietańskiego, który wywodzi się z tradycji średniowiecznych misteriówmisteriummisteriówmoralitetówmoralitetmoralitetów.

REQNDEUXOHXO21
William Szekspir
Źródło: BatyrAshirbayev98, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.

Źródłem inspiracji, szczególnie we wczesnym okresie twórczości, były dla Szekspira także tragedie Seneki, osnute wokół motywu zemsty i zdrady. Od klasycznej tragedii greckiej tragedia szekspirowska różni się zarówno poetyką, jak i zawartą w niej wizją świata. Szekspir, podobnie jak inni twórcy epoki elżbietańskiej, nie przestrzegał w swoich utworach klasycznych zasad trzech jedności. Wydarzenia mogły rozgrywać się w wielu, nierzadko odległych miejscach, a czas akcji, zazwyczaj przekraczający jedną dobę, był traktowany dość swobodnie. Na akcję często składało się wiele luźno ze sobą powiązanych wątków, które łączył główny bohater. Postacie pojawiające się w tragedii szekspirowskiej to przede wszystkim królowie i ludzie szlachetnie urodzeni, jednak obok nich często pojawiają się, zazwyczaj na drugim planie, przedstawiciele niższych warstw społecznych. W tragedii szekspirowskiej nie obowiązywała zasada decorumdecorumdecorum, pojmowana tak jak w tragedii antycznej. Na scenie pojawiały postacie i zjawiska nadprzyrodzone (np. duchy), nie unikano również pokazywania drastycznych wydarzeń, morderstw. Tragedia szekspirowska była również zróżnicowana pod względem stylistycznym. Nie obowiązywał tu jednolity, podniosły ton, wzniosłość i groza przeplatały się z komizmem i groteską, a wyszukany poetycki styl występował obok języka kolokwialnego, a nawet wulgarnego. Inaczej niż w tragedii greckiej wygląda też problem tragizmutragizmtragizmu. Konflikt tragiczny rozgrywał się zazwyczaj w duszy bohatera i miał charakter psychologiczny, tragizmtragizmtragizm nie był też wynikiem fatumfatumfatum, ale miał swe źródło w konflikcie bohaterów dążących do realizacji swych celów. Bohater tragedii szekspirowskiej stanowił połączenie klasycznego bohatera tragicznego z „czarnym charakterem”. Prekursorami Szekspira byli reprezentujący starsze pokolenie dramaturgów elżbietańskich Thomas Kyd (Tragedia hiszpańska) i Christopher Marlow (Faust, Tamerlan Wielki). Pierwsze tragedie Szekspira to Titus AndronicusRomeo i Julia, napisane w latach 1590‑1599 obok wielu komedii, w tzw. okresie optymistycznym, kiedy Szekspir tworzył głównie komedie. Makbet obok innych wybitnych tragedii (m.in. Hamleta, OtellaKróla Leara) powstał w latach 1600‑1608, czyli w tzw. okresie tragicznym.

Polecenie 1
Zapoznaj się z treścią nagrania. Następnie na przykładzie Makbeta opisz różnice pomiędzy tragedią grecką a szekspirowską. Odwołaj się do fragmentów utworu.
Zapoznaj się z treścią nagrania. Następnie na przykładzie Makbeta opisz różnice pomiędzy tragedią grecką a szekspirowską. Odwołaj się do fragmentów utworu.
R94OV4KPO96U5
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Spośród wydarzeń składających się na akcję Makbeta podaj te, które a) rozgrywają się na płaszczyźnie realnej; b) te, które rozgrywają się na płaszczyźnie fantastycznej.

RFHG742QB8F4L
(Uzupełnij).
R1TLEZH7GHAAC
Nagranie dźwiękowe Streszczenie utworu, Akt I.

Słownik

decorum
decorum

(łac. stosownieprzyzwoicie) – zasada stosowności, wyznaczająca normy właściwego zharmonizowania poszczególnych elementów dzieła literackiego: odpowiedniość jego stylu (słownictwa, składni, wiersza) wobec treści, wobec sytuacji podmiotu mówiącego, społecznej pozycji odbiorcy oraz realizowanego gatunku literackiego

dramat elżbietański
dramat elżbietański

(gr. dráma - czynność, akcja) określenie dramatu z czasów panowania angielskiej królowej Elżbiety I, jego najważniejszym twórcą był William Szekspir. Dramat elżbietański cechowały: złamanie antycznej zasady jedności czasu i miejsca akcji, synkretyzm stylistyczny i gatunkowy, współistnienie światów realnego i fantastycznego, pogłębiony rysunek psychologiczny postaci, które nie są zdane na fatum, lecz same decydują o sobie

fatum
fatum

(łac. fatum – słowo, powiedzenie boga;  gr. Ananke) – przeznaczenie, nieodwołalna wola bogów, ściśle określony i niezmienny los człowieka, na który nikt nie ma wpływu

misterium
misterium

(łac. mysterium – tajemnica, kult religijny) – średniowieczny dramat religijny o tematyce zaczerpniętej z Biblii lub z życia świętych i męczenników

moralitet
moralitet

(łac. moralitas - moralność) średniowieczny utwór sceniczny z alegorycznymi postaciami personifikującymi walkę dobra ze złem

tragizm
tragizm

(gr. tragikós – tragiczny) – niemożliwy do uniknięcia konflikt pomiędzy równorzędnymi wartościami, prowadzący bohatera do katastrofy, najczęściej śmierci. Bohater nieświadomie swoim działaniem sprowadza na siebie klęskę. Jego los jest zdeterminowany przez działania sił niezależnych (np. przeznaczenie, decyzje boskie, naturę) lub sprzeczności między różnymi racjami, np. jednostką a społeczeństwem, miłością a obowiązkiem itp.