RP57SFPQH6CPE
Zdjęcie przedstawia wnętrze dużego pomieszczenia. Na środku stoi czerwony fotel z podłokietnikami. Z tyłu na ścianie wisi przekrzywiona, duża, zdobiona rama obrazu.

Jak czytać dramaty? William Szekspir, Makbet 

Źródło: Raphael Panhuber, Tron, dostępny w internecie: flickr.com, licencja: CC BY-SA 2.0.

Tron we krwi Akira Kurosawa

Makbet Wiliama Szekspira jest jednym z najbardziej uniwersalnych dzieł ukazujących naturę ludzką opętaną żądzą władzy. To jedno z najbardziej europejskich dzieł mistrza ze Stratfordu, a jednocześnie jest ono zrozumiałe pod każdą szerokością geograficzną. Dzieje się tak dlatego, że natura ludzka wszędzie jest... taka sama. Oczywiście nie bez znaczenia są czynniki kulturowe, kształtujące mieszkańców różnych państw i kontynentów, jednakże potrzeby, pragnienia i ludzkie namiętności są wszędzie identyczne. I nie ma znaczenia, czy dotyczą średniowiecznego tana, czy japońskiego samuraja. Udowodnił to Akira Kurosawa w filmie Tron we krwi.

O reżyserze

R43KART9VCRFF1
Akira Kurosawa
Źródło: domena publiczna.

Akira Kurosawa był japońskim reżyserem, scenarzystą i producentem filmowym. Urodził się w 1910 w Tokio. Zadebiutował w 1943 Sagą o judo. Akcja najbardziej znanych filmów Kurosawy toczy się w feudalnej Japonii. Fabułę ponad połowy jego obrazów stanowią adaptacjeadaptacjaadaptacje dzieł Szekspira, np.: Tron we krwi został oparty na Makbecie, Zły śpi spokojnie na Hamlecie, Ran na Królu Learze. Wyreżyserował również adaptacje kilku rosyjskich powieści, m.in. Idioty Dostojewskiego i Na dnie Gorkiego. Inne znane filmy Kurosawy to: Rashōmon, Siedmiu samurajów (na podstawie którego nakręcono później western Siedmiu wspaniałych), Madadayo, Sobowtór, Rudobrody, Niebo i piekło, Sanjūrō: samuraj znikąd, Ukryta forteca, Pojedynek w ciszy. Akira Kurosawa był laureatem wielu najważniejszych nagród w świecie filmu, m.in. dwóch Oscarów dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego, honorowego Oscara za całokształt twórczości. Zmarł w 1998 roku w Tokio.

Twórcza zdrada – adaptacja Makbeta

RHK35PLT1UKM91
Utagawa Kunisada, całopostaciowy portret młodego samuraja, ok. 1843–1845
Źródło: Ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, domena publiczna.

Tron we krwi Akiry Kurosawy to ta forma adaptacji Makbeta Wiliama Szekspira, którą za Alicją HelmanAlicja HelmanAlicją Helman można nazwać twórczą zdradą. Japoński reżyser wykorzystuje fabułę i główną myśl Szekspira, ale przenosi akcję do średniowiecznej Japonii. Bohaterami filmu nie są średniowieczni rycerze, a samurajowiesamurajsamurajowie. Kurosawa, dokonując adaptacji dzieła Szekspira, nadał nowe imiona bohaterom literackim, wyeliminował postaci drugoplanowe, skrócił tekst oraz zmienił wymowę niektórych fragmentów, w tym zakończenia.

Alicja Helman
Krzysztof Loska Akira Kurosawa – współczucie i moralność

Tron we krwi, to alegoryczna opowieść o żądzy władzy, zazdrości i rywalizacji. Kurosawa stworzył epos historyczny wzorowany na przedstawieniach teatru  , nie zrezygnował całkowicie z realizmu nawet w scenach stylizowanych na średniowieczne malarstwo tuszowe, wyróżniających się sugestywnością i pięknem wizualnym. Przeszłość jest dla Kurosawy kluczem do rozumienia współczesności, punktem wyjścia do refleksji nad naturą ludzką oraz problemem dobra i zła.

R1CJXE54K7DTP
Grupa samurajów (XIX wiek).
Źródło: domena publiczna.

Scenariusz Tronu we krwi jest wierny duchowi dramatu, choć nie padają w nim żadne kwestie napisane przez angielskiego dramaturga. Reżyser skrócił niektóre wątki poboczne. Pierwsze sceny służą wprowadzeniu zasadniczych tematów i głównych postaci dramatu; pokazują jednocześnie, w jaki sposób Kurosawa zamierza czytać Szekspira, przekonują o jego oryginalnym podejściu do pierwowzoru. Kurosawa przetważa tekst dramatu, wchodzi w dialog z tekstem, wypracowując własny język wizualny.

loska Źródło: Krzysztof Loska, Akira Kurosawa – współczucie i moralność, dostępny w internecie: www.academia.edu.

Audiobook

R8KTMVSK3VBAR
Nagranie dźwiękowe lekcji dotyczące Makbeta i jego japońskiej ekranizacji.
Polecenie 1

Wysłuchaj tekstów o teatrze japońskim i napisz, które z cech charakterystycznych teatru można odnaleźć w Tronie we krwi.

Zapoznaj się z treścią tekstów o teatrze japońskim i napisz, które z cech charakterystycznych teatru  można odnaleźć w Tronie we krwi.

R1JE1N4SOS7U6
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Akira Kurosawa w Tronie we krwi inspirował się elementami tradycyjnego, japońskiego teatru . Wskaż, które sceny filmowe wskazują na te inspiracje.

RSF5ARM3XS8GG
(Uzupełnij).
R1KA5Q7TANSOS
Kwitnące drzewa wiśni sakura – japoński symbol nadejścia wiosny.
Źródło: licencja: CC BY-SA 4.0.
1
Ćwiczenie 1

Tronie we krwi pojawia się motyw błądzenia, który symbolicznie odzwierciedlać ma człowieczy los. Wskaż scenę, w której błądzenie staje się istotnym elementem świata przedstawionego.

R8HOFSSBL8999
(Uzupełnij).
RCECVBL98VO6V
Ćwiczenie 2
Ważną przestrzenią symboliczną, która w Tronie we krwi odgrywa olbrzymią rolę, jest las. To właśnie w nim już na początku filmu Washizu i Miki gubią się i spotykają prządkę. Czego symbolem może być filmowy las? Zaznacz prawidłowe odpowiedzi. Możliwe odpowiedzi: 1. Ekosystemu Japonii, 2. Źródła zła, 3. Śmierci, 4. Zagubienia człowieka
shintoizm
okres Edo
androginia/androgynia
1
Ćwiczenie 3

Zgodnie z tekstem Szekspira wiedźmy mają wygląd androgynicznyandroginia/androgyniaandrogyniczny i przepowiadają Makbetowi przyszłość. Jednak od samego bohatera zależy, czy ich przepowiednie sprawdzą się. Makbet ma więc wybór. Prządka‑starzec w filmie Tron we krwi przypomina antyczną wyrocznię, która na kołowrotku tka symboliczną nić życia. Jest interpretowana jako uosobienie poznania, wiedzy i ukrytej przed żywymi prawdy. Zastanów się i zanotuj, jaki element antycznej tragedii obalił Szekspir, a przywrócił Kurosawa.

R48LNFCBBV4M3
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 4

Wypisz sceny z filmu Tron we krwi, w których dominuje uporczywa cisza, i określ, jaką pełnią funkcję.

R1JFP821QE5U2
(Uzupełnij).
maligna
Polecenie 3

Po obejrzeniu filmu Tron we krwi napisz jego recenzję. Weź pod uwagę wszystkie informacje i wnioski z wykonanych poleceń i ćwiczeń.

Po zapoznaniu się z filmem Tron we krwi napisz jego recenzję. Weź pod uwagę wszystkie informacje i wnioski z wykonanych poleceń i ćwiczeń.

R1LSU66GKJU19
(Uzupełnij).
Dla zainteresowanych

Więcej materiałów o tekstach kultury nawiązujących do Makbeta W. Szekspira znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/

Tematy lekcji:

Tron we krwi. Japońska wersja Makbeta.
Makbet – europejski czy japoński? Tron we krwi, reż. A. Kurosawa.
Ponadczasowość tekstów Szekspira. Szekspir Forever! w reżyserii Andrzeja Seweryna.
Dramaty Szekspira inspiracją dla kompozytorów.
Szekspir na ekranie. Krótki przegląd filmowych adaptacji.

Słownik

adaptacja
adaptacja

(łac. adaptatio – przystosowanie) – przystosowanie utworu literackiego do wystawienia na scenie lub do sfilmowania; również utwór literacki w ten sposób przystosowany

Bushidō
Bushidō

(jap. bushi – feudalny rycerz japoński) niepisany zbiór zasad etycznych samurajów

psychoanaliza
psychoanaliza

(gr. psyche - dusza, analuein - rozwiązywać, rozplatać) – nurt w psychologii dwudziestowiecznej zapoczątkowany przez austriackiego psychiatrę Zygmunta Freuda; główne założenie psychoanalizy głosi, że psychiczne i społeczne funkcjonowanie człowieka jest zdeterminowane przez treści zgromadzone w jego nieświadomości, pozostające poza kontrolą rozumu: wyparte traumy, nagromadzone wskutek przeszłych doświadczeń wzorce reagowania, mechanizmy obronne i kompleksy, a także wrodzone popędy

samuraj
samuraj

(jap. samuraj) nazwa feudalnego rycerza japońskiego, w Japonii nazywanego bushi

sutra
sutra

(sanskr. sūtra – nić, sznur) nazwa religijnych ksiąg buddyjskich, zawierających nauki Buddy

teatr
teatr

(jap.  – umiejętność, talent, sztuka) jest jednym z głównych gatunków klasycznego teatru japońskiego, który skrystalizował się na przełomie XIV i XV wieku. Cechą charakterystyczną tej formy teatralnej jest występowanie aktorów w maskach, które symbolizują określony typ postaci, a także bogato zdobione stroje i peruki