Skorzystaj z materiału zawartego w sekcji Przeczytaj. Przypomnij sobie, jakie znasz religie. Weź pod uwagę zakres treściowy i czasowy Nowego Testamentu. Zastanów się, czy w literaturze, sztuce (malarstwie, rzeźbie), filmie itd. wykorzystuje się nawiązania do ksiąg biblijnych.

Zastanów się, jakie znaczenie mają księgi biblijne dla ludzi w wielu krajach (nie tylko chrześcijan i żydów).

Biblia jest uniwersalnym źródłem zasad moralnych. Ludzie reprezentujący wiele kultur traktują ją jako kompendium wiedzy na temat tego, jak powinno się postępować. W tekstach biblijnych – w sposób dosłowny lub symboliczny – pokazano różnicę pomiędzy dobrem a złem.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi znajdują się zdania, czyli wypowiedzenia z orzeczeniem.

„A potem Bóg rzekł” / „A potem Bóg rzekł”
„Bóg widząc, że były dobre, rzekł” / „A Bóg widział, że były dobre” / „A widział Bóg, że były dobre”
„A gdy tak się stało” / „I stało się tak” / „I stało się tak”
„I tak upłynął wieczór i poranek” / „I tak upłynął wieczór i poranek”
„ziemia wyda rośliny zielone” / „Ziemia wydała rośliny zielone”

Zastanów się, czemu służą powtórzenia w codziennych kontaktach między ludźmi oraz w literaturze. Jaki jest sens powtórzeń we fragmencie Księgi Rodzaju. Zwróć uwagę na rolę słowa w procesie powstawania świata oraz tę jedną cechę, która charakteryzuje stworzone dzieło Boga.

Powtórzenie ma za zadanie podkreślenie znaczenia danej treści. Poza tym – dzięki powtórzeniu unikamy niebezpieczeństwa, że jakaś informacja nie dotrze do odbiorcy. W Księdze Rodzaju powtarzają się zwroty: Bóg rzekł, były dobre. Podkreślają one sprawczość Boga.

Twoja odpowiedź powinna wskazywać na podobieństwo składniowe poszczególnych wersetów Księgi Koheleta.

Paralelizmy, czyli ciągi zdań o podobnej budowie, w przywołanym fragmencie służą podkreśleniu cykliczności życia ludzkiego, np.: „jest czas rodzenia i czas umierania”. Rolą kaznodziei jest nauczanie, przekazywanie prawd życiowych. Czyni to poprzez zastosowanie takich paralelnych konstrukcji, dzięki czemu może łatwiej dotrzeć do odbiorcy, wpłynąć na niego.

Porównaj wersety: 24. z 26. oraz 25. z 27., zwróć uwagę na przeciwieństwa w zestawieniu typów ludzkich jak również podobieństwa w zapisie zdań złożonych.

Paralelizm w tej przypowieści polega na zestawieniu dwóch typów ludzi na zasadzie przeciwieństw. Werset: „Spadł deszcz, wezbrały potoki, zerwały się wichry i uderzyły w ten dom” – składa się ze zdania poczwórnie złożonego, przy czym każde ze zdań składowych ma tę samą konstrukcję, tzn. najpierw pojawia się orzeczenie, a później – podmiot. Dwa typy ludzkie zostały rozróżnione przez opis postaw wobec poleceń boskich: „kto tych słów moich słucha i wypełnia je” / „kto tych słów moich słucha, a nie wypełnia ich”. Jak wynika z tekstu, każda z tych postaw wobec poleceń boskich ma swoje skutki.

Na początek sprawdź definicje podanych środków stylistycznych w słowniku terminów literackich.

Powtórzenie: spójniki „i”; „wszelkiego”, „nieczystego”;
Inwersja (czyli szyk przestawny): „wszelkiego ducha nieczystego”, „wszelkiego ptaka nieczystego”, „winem zapalczywości swojego nierządu”;
Metafora: „i kryjówką wszelkiego ptaka nieczystego”, „winem zapalczywości swojego nierządu”;
Zdanie rozpoczynające się spójnikiem: „I głosem potężnym tak zawołał”, „I stała się siedliskiem demonów”.

Zwróć uwagę na:
– elementy biblijnego obrazu świata,
– sposób opisania scenerii,
– reakcję Boga na zachowanie człowieka.

Środki stylistyczne zastosowane we fragmentach budują nastrój grozy, lęku i niepewności. Sceny opisane w wizji są konsekwencją Boskiej krytyki („i głosem potężnym tak zawołał”) wobec ludzkiego zachowania („winem zapalczywości swojego nierządu”).

Zastanów się nad wpływem Biblii na historię, filozofię i literaturę.

Biblia miała ogromny wpływ na wiele dziedzin życia. Inspirowana wątkami biblijnymi pieśń Bogurodzica pełniła niegdyś funkcję polskiego hymnu państwowego i była śpiewana w najważniejszych momentach polskiej historii. W odniesieniu do Biblii ukształtowało się wiele kierunków myśli filozoficznej, np. egzystencjalizm chrześcijański, będący rozwinięciem myśli Sørena Kierkegaarda. Do Biblii nawiązuje też wiele dzieł literackich, o czym wspomina w Książce nad książkami Anna Kamieńska.