Kropliste, czyli o znaczeniu środków stylistycznych w utworze
Wyszukaj w dostępnych źródłach informacji, jak wygląda lilak (popularnie zwany bzem).
W formie mapy myśli zgromadź słownictwo potrzebne do opisu kwiatu bzu.
Korzystając z dostępnych źródeł, zgromadź słownictwo i informacje dotyczące kwiatu bzu. Weź pod uwagę: kolor, kształt, wielkość, zapach, okres kwitnienia.
Zapoznaj się z wierszem Juliana Tuwima i wykonaj ćwiczenia.
Rwanie bzuNarwali bzu, naszarpali,
Nadarli go, natargali,
Nanieśli świeżego, mokrego,
Białego i tego bzowego.Liści tam – rwetesrwetes, olśnienie,
Kwiecia – gąszcz, zatrzęsienie,
Pachnie kropliste po uszy
I ptak się gdzieś zawieruszyłzawieruszył.Jak rwali zacietrzewienizacietrzewieni
W rozgardiaszu zieleni,
To się narwany więzień
Wtrzepotał, wplątał w gałęzie.Śmiechem się bez zanosi:
A kto cię tutaj prosił?
A on, zieleń śpiewając,
Zarośla ćwierkiem zrosił.Głowę w bzy – na stracenie,
W szalejące więzienie,
W zapach, w perły i dreszcze!
Rwijcie, nieście mi jeszcze!Źródło: Julian Tuwim, Rwanie bzu, [w:] tegoż, Wiersze zebrane, t. 2, Warszawa 1975, s. 226.
Ustal, kto i o kim mówi w wierszu.
Określ nastrój wiersza. Zastanów się i odpowiedz, jakie uczucia w tobie wywołuje ten utwór.
Wymień głoski, które zostały nagromadzone w tym utworze i określ ich funkcję w tekście.
Wyjaśnij znaczenia słowa narwany. Porównaj wyrażenie narwany bez i narwany więzień.
Dopasuj podane tytuły do poszczególnych zwrotek wiersza „Rwanie bzu”.
1., 2., 3., 4., 5.
| Numery zwrotek | Tytuły |
|---|---|
| 1. | |
| 2. | |
| 3. | |
| 4. | |
| 5. |
Środki stylistyczne to zabiegi językowe, które pozwalają w plastyczny i oryginalny sposób wyrażać myśli i uczucia nadawcy. Mogą pełnić w utworze wiele funkcji, np. budować nastrój, wyrażać emocje, wpływać na uczucia i wyobraźnię odbiorcy itp.
Środki stylistyczne są zabiegami artystycznymi stosowanymi na różnych poziomach języka: brzmienia, tworzenia wyrazu, słownictwa, składni zdania, znaczeń wyrazów. Dlatego wszystkie środki stylistyczne dzieli się na środki fonetyczne (np. onomatopeja), słowotwórcze (np. zgrubienia, zdrobnienia), słownikowe (np. porównanie, epitet, przenośnia), składniowe (np. apostrofa, wykrzyknienie, powtórzenie).
Sprawdź, czy umiesz!
Wyjaśnij znaczenie wyrazu będącego rozwiązaniem krzyżówki z poprzedniego ćwiczenia. Utwórz z tym wyrazem epitet.
Napisz własny wiersz, w którym zastosujesz różnorodne środki stylistyczne.