„Czarna wiosna”:

1. Zastanów się, kto wypowiada te słowa – czy mówi jako poeta, obywatel, obserwator? Co się zmieniło w jego otoczeniu, że postanawia coś zakończyć lub odrzucić?

2. Pomyśl, z jakiej znanej postaci literackiej pochodzi „płaszcz Konrada”. Jaką postawę ta postać symbolizuje? Co oznacza zrzucenie tego „płaszcza” w wolnym kraju?, 3.Czy podmiot liryczny mówi o historii z dumą, żalem, a może z dystansem? Jakie emocje wywołuje w nim przeszłość narodu? Zwróć uwagę na słowa o „języku”, „ranach” i „kurhanach”.

„Z wierszy o państwie”:

1. Pomyśl, czy mówi do konkretnej osoby, narodu, pokolenia? Co chce im uświadomić lub przypomnieć?

2. Zwróć uwagę, czy mówi o niej z szacunkiem, czy krytycznie. Jakie emocje budzi w nim przeszłość – duma, przywiązanie, rozczarowanie?

3. Zastanów się, kim byli Konrad, Gustaw, Anhelli czy Wernyhora. Co symbolizują? Co Tuwim może chcieć powiedzieć, zestawiając ich z politykami współczesnymi?

4. Zastanów się, dlaczego codzienność w wolnym państwie może być trudna do zaakceptowania dla tych, którzy żyli w czasach walki i romantycznych idei.

„Czarna wiosna”:

1. Podmiotem lirycznym jest poeta, który przez lata pełnił rolę narodowego wieszcza, przemawiającego w imieniu zniewolonego narodu. Obecnie znajduje się w nowej sytuacji historycznej – Polska odzyskała niepodległość – i dlatego rezygnuje z dotychczasowej funkcji. Czuje, że jego buntownicza, martyrologiczna poezja nie jest już potrzebna, bo ojczyzna jest wolna.

2. Ten fragment nawiązuje do postaci Konrada z Dziadów Adama Mickiewicza – symbolu cierpiącego poety–patrioty, który walczył słowem o wolność ojczyzny. „Zrzucenie płaszcza Konrada” oznacza odrzucenie romantycznej roli wieszcza i rezygnację z poezji pełnej bólu i martyrologii. W wolnej Polsce nie ma już potrzeby takiej postawy – poeta chce pisać inaczej, swobodniej, bez cierpiętniczego tonu.

3. Osoba mówiąca ma do historii Polski stosunek pełen szacunku, ale jednocześnie dystansu. Dostrzega, że przeszłość była trudna i pełna cierpienia, jednak nie chce się do niej wciąż odwoływać. Uważa, że rozpamiętywanie dawnych krzywd nie służy przyszłości. Chce porzucić romantyczny sposób mówienia o Polsce i skupić się na teraźniejszości i nowym, wolnym życiu.

„Z wierszy o państwie”:

1. Podmiot liryczny zwraca się do współczesnych Polaków – szczególnie do tych, którzy wyrośli w romantycznej tradycji i mają trudność z zaakceptowaniem nowej, zwyczajnej rzeczywistości wolnej Polski. Chce im pokazać, że mit bohaterskiej walki już się zakończył, a prawdziwe państwo wymaga odpowiedzialności i codziennej pracy, nie tylko wielkich słów i gestów.

2. Osoba mówiąca z jednej strony odnosi się do historii z szacunkiem, wspomina walkę o wolność i cierpienia minionych pokoleń. Z drugiej strony dostrzega, że nadmierne idealizowanie przeszłości może utrudniać życie w teraźniejszości. Historia staje się zbiorem legend i mitów, które nie pasują do realiów współczesnego państwa.

3. W wierszu pojawiają się postacie romantyczne: Konrad, Gustaw, Anhelli i Wernyhora – symbolizujące cierpienie, poświęcenie i proroczą wizję narodu. Zostali wybrani, ponieważ uosabiają romantyczny sposób myślenia o Polsce. Tuwim zestawia ich z urzędnikami i politykami współczesnymi (np. Zawadzkim, Beckiem), aby pokazać, jak bardzo zmieniły się czasy i jak nieprzystający do realiów stał się dawny, wzniosły język patriotyzmu.

4. Te słowa oznaczają, że codzienność wolnej Polski – z jej urzędami, przepisami i obowiązkami – jest rozczarowująca dla tych, którzy przywykli do romantycznego, dramatycznego obrazu ojczyzny. Bohaterowie dawnych czasów walczyli, cierpieli i marzyli, a dzisiejsza wolność wymaga pracy, rozsądku i zwyczajności, co dla wielu jest trudne do przyjęcia.

Przypomnij sobie, jaki był stosunek skamandrytów do tradycji romantycznej. Zwróć również uwagę na ironiczny wydźwięk sformułowań pojawiających się w utworze Tuwima.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawiły się informacje o antyromantycznej postawie osoby wypowiadającej się w wierszu oraz ambiwalentnym stosunku do tradycji romantycznej.

Zwróć uwagę na zderzenie imion bohaterów romantycznych z nazwiskami urzędników państwowych II Rzeczypospolitej. Zastanów się, jaki efekt osiągnięto dzięki temu zabiegowi.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawiły się informacje o konfrontacji mitów tworzonych przez literaturę romantyczną a trudną rzeczywistością w Polsce po 1918 roku.

Zastanów się, jakim mitem romantycznym posługuje się władza, o której mowa w wierszu Tuwima.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawiły się odniesienia do roli, jaką w epoce romantyzmu przypisywano poecie i tworzonej przez niego poezji.