1. Adaptacja jako proces
Okres przedszkolny stanowi niezwykle intensywny czas rozwoju psychoruchowego dziecka. Jednym z wyzwań, jakie doświadcza ono w wieku przedszkolnym, jest separacja z rodzicem oraz adaptacja do środowiska przedszkolnego. Termin adaptacja utożsamiany jest z pojęciem przystosowania się do nowego środowiska oraz dostosowania zachowania do wymogów sytuacji oraz warunków w nim panujących. Adaptacja stanowi proces, w którym dziecko osiąga gotowość do rozstania się z rodzicami i pobytu w placówce, a także dojrzałość przedszkolną niezbędną do wejścia w rolę społeczną przedszkolaka (Jankowska i Watoła, 2012). Jest to zatem nie tylko dynamiczne i rozłożone w czasie zjawisko, lecz także efekt przebiegu przystosowania się w rozwoju dziecka.
Warto zatem wskazać dwa rodzaje adaptacji opisywane w literaturze przedmiotu, tj. adaptację pasywną i aktywną. Za adaptację aktywną uznaje się sytuację, gdy przystosowanie się człowieka do warunków zewnętrznych przebiega tak, by odpowiadało ono jego potrzebom, zapewniając poczucie satysfakcji i bezpieczeństwa. Pasywna forma adaptacji polega natomiast na przystosowaniu się jednostki do warunków zewnętrznych, których z jakichś przyczyn nie może zmienić (Jankowska i Watoła, 2012). Z powyższymi rodzajami adaptacji związane są strategie adaptacyjne podejmowane przez dziecko, aby poradzić sobie z nową rolą społeczną i nową sytuacją życiową. Zastosowanie strategii pozytywnych w formie twórczej adaptacji lub „powolnego rozgrzewania się” oznacza w efekcie przyjęcie nowej roli przedszkolaka, natomiast skrajne strategie negatywne realizowane przez dziecko, z elementami lęku i uległości lub buntu i rozżalenia, mogą w konsekwencji skutkować odrzuceniem tej nowej roli społecznej (Leżańska i Płóciennik, 2021).