1. To co już powinieneś wiedzieć a być może nie pamiętasz - Ścieżki prawa

R1Ks8kv0gZXWB

To co już powinieneś wiedzieć a być może nie pamiętasz

bg‑gray2

Zamieszczone poniżej ćwiczenia i informacje pozwolą Ci przypomnieć sobie wiadomości i umiejętności, które powinieneś posiadać po ukończeniu szkoły podstawowej.

R1U6X3J8CNNJ1

Ilustracja przedstawia żółty znak zapytania. Znak posiada oczy, których wzrok skierowany jest ku górze. — Najsłynniejszym powiedzeniem Sokratesa było „Wiem, że nic nie wiem”. Filozof autentycznie w to wierzył. Uważał, że uświadomienie sobie własnej niewiedzy jest pierwszym krokiem do poznania prawdy.
Źródło: domena publiczna.

bg‑gray2

Sytuacja prawna osób niepełnoletnich jest regulowana w różnych obszarach prawa. Najbardziej restrykcyjne regulacje występują w prawie karnym, według którego już po ukończeniu 15. roku życia można ponosić odpowiedzialność karną w przypadku popełnienia szczególnie ciężkich przestępstw.

Polecenie 1

Zastanów się czy limit 13 roku życia, do którego za czyny dzieci odpowiadają ich rodzice jest odpowiedni?

Podaj argumenty za lub przeciw jego zmianie.

R1FtXDkCJ0n1B

RuUt9fPuW9Yve

Ćwiczenie 1

R1GDw8P6KCMjF

Ćwiczenie 2

Dopasuj do poszczególnych osób właściwe opisy ich ról w postępowaniu przygotowawczym i sądowym. podejrzany Możliwe odpowiedzi: 1. osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, 2. osoba, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której postawiono już zarzut w związku z rozpoczęciem przesłuchania, 3. każda osoba, która – w ocenie organu prowadzącego postępowanie – może mieć informacje przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy i została wezwana do postępowania w celu złożenia zeznań, 4. osoba, przeciwko której wniesiono do sądu akt oskarżenia oskarżony Możliwe odpowiedzi: 1. osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, 2. osoba, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której postawiono już zarzut w związku z rozpoczęciem przesłuchania, 3. każda osoba, która – w ocenie organu prowadzącego postępowanie – może mieć informacje przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy i została wezwana do postępowania w celu złożenia zeznań, 4. osoba, przeciwko której wniesiono do sądu akt oskarżenia pokrzywdzony Możliwe odpowiedzi: 1. osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, 2. osoba, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której postawiono już zarzut w związku z rozpoczęciem przesłuchania, 3. każda osoba, która – w ocenie organu prowadzącego postępowanie – może mieć informacje przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy i została wezwana do postępowania w celu złożenia zeznań, 4. osoba, przeciwko której wniesiono do sądu akt oskarżenia świadek Możliwe odpowiedzi: 1. osoba fizyczna lub prawna, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, 2. osoba, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów albo której postawiono już zarzut w związku z rozpoczęciem przesłuchania, 3. każda osoba, która – w ocenie organu prowadzącego postępowanie – może mieć informacje przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy i została wezwana do postępowania w celu złożenia zeznań, 4. osoba, przeciwko której wniesiono do sądu akt oskarżenia

Ćwiczenie 3

Wyjaśnij dlaczego wobec nieletnich, którzy popełnili czyn zabroniony stosuje się środki wychowawcze lub poprawcze.

R3CBTokNH4uho

Ćwiczenie 4

ROn1DPWedLoU31

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

bg‑olive

Zamieszczony poniżej film przypomni Ci na jakich zasadach funkcjonuje polski system prawny.

R1Z3j87zubJ2B

System prawny w Polsce
Źródło: LEARNETIC SA, licencja: CC BY 4.0.

bg‑gray2

Przemoc towarzyszy człowiekowi od momentu jego pojawienia się na Ziemi. Agresywność i wynikające z niej postawy oraz zachowania są wpisane w zachowanie naszego gatunku. Należy jednak nazwać ułomnością fakt, że człowiek stosuje przemoc pomimo swoich zdolności do opanowywania emocji, a także tworzenia norm prawnych, obyczajowych i moralnych zakazujących jej stosowania.

R1UGn84qPzdoI

Ćwiczenie 5

ĆWICZENIE: Krzyżówka

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

RemOMzjVNM55r

Ćwiczenie 6

ĆWICZENIE: Połącz w pary

Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.

Ćwiczenie 7

Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.

Prawo nie działa wstecz – co to oznacza w praktyce?
Uznając, że przemoc w rodzinie narusza podstawowe prawa człowieka, w tym prawo do życia i zdrowia oraz poszanowania godności osobistej, a władze publiczne mają obowiązek zapewnić wszystkim obywatelom równe traktowanie i poszanowanie ich praw i wolności, a także w celu zwiększania skuteczności przeciwdziałania przemocy w rodzinie stanowi się, co następuje:
Art. 1. Ustawa określa:
1) zadania w zakresie przeciwdziałania przemocy w rodzinie;
2) zasady postępowania wobec osób dotkniętych przemocą w rodzinie;
3) zasady postępowania wobec osób stosujących przemoc w rodzinie.
(…)
Art. 9d. 1. Podejmowanie interwencji w środowisku wobec rodziny dotkniętej przemocą odbywa się w oparciu o procedurę „Niebieskie Karty” i nie wymaga zgody osoby dotkniętej przemocą w rodzinie.
(…)
Art. 12. 1. Osoby, które w związku z wykonywaniem swoich obowiązków służbowych lub zawodowych powzięły podejrzenie o popełnieniu ściganego z urzędu przestępstwa z użyciem przemocy w rodzinie, niezwłocznie zawiadamiają o tym Policję lub prokuratora.
2. Osoby będące świadkami przemocy w rodzinie powinny zawiadomić o tym Policję, prokuratora lub inny podmiot działający na rzecz przeciwdziałania przemocy w rodzinie.
Art. 12a. 1. W razie bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia dziecka w związku z przemocą w rodzinie pracownik socjalny wykonujący obowiązki służbowe ma prawo odebrać dziecko z rodziny i umieścić je u innej niezamieszkującej wspólnie osoby najbliższej, w rozumieniu art. 115 § 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, w rodzinie zastępczej lub w placówce opiekuńczo‑wychowawczej.
CART3 Źródło: Prawo nie działa wstecz – co to oznacza w praktyce?, 13.12.2018, dostępny w internecie: kancelaria-prawna-poznan.pl [dostęp 4.11.2019].

Rzp6Ufz8rQfHj

R1AyXX73qsgYE

Ćwiczenie 8

bg‑olive

Na straży przestrzegania prawa nie stoją tylko organy powołane przez państwo. Jest to też tzw. kontrola społeczna. Na czym ona polega przypomni Ci zamieszczona poniżej animacja.

R5RzWmwNaJ1Db

Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

bg‑gray2

Głównym celem działania organów ścigania jest wykrywanie przestępstw oraz ściganie ich sprawców. W tym celu prowadzą one śledztwa i dochodzenia. Najważniejsze organy ścigania w Polsce to prokuratura i policja. Oprócz nich do organów ścigania zaliczamy także Żandarmerię Wojskową, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Agencję Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Straż Graniczną oraz Służbę Celno‑Skarbową.

Ćwiczenie 9

Rc3cUUwHP0rWr

Ćwiczenie 10

R1MHagIvQH80z1

Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.

Ćwiczenie 11

RfrH9hNxH7wrS

bg‑olive

Środków przymusu bezpośredniego używa się w sposób niezbędny do osiągnięcia celów tego użycia, proporcjonalnie do stopnia zagrożenia, wybierając środek o możliwie jak najmniejszej dolegliwości. Zamieszczona poniżej ilustracja interaktywna przypomni Ci wiadomości dotyczące tego zagadnienia.

R2fcRSfoPLPp31

Ilustracja zatytułowana jest Środki przymusu bezpośredniego, do których stosowania uprawniony jest kwalifikowany pracownik ochrony fizycznej. Przedstawia zdjęcie pracownika ochrony od przodu. Ochroniarz ubrany jest w czarny mundur złożony z koszuli, spodni bojówek, butów i czapki z daszkiem. Przy pasie ma pałkę typu tonfa, kajdanki, chemiczny środek obezwładniający oraz paralizator. Obok pracownika siedzi pies - owczarek niemiecki w specjalnej uprzęży. Sierść ma krótką, w odcieniach brązu i czerni. Ma otwarty pysk i wyciągnięty język. Na ilustracji znajdują się punkty interaktywne, po kliknięciu których pojawia się ramka z ilustracją i z tekstem oraz z tożsamym z nim nagraniem audio.

Środek przymusu bezpośredniego – siła fizyczna
Tekst
Pierwszym ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest siła fizyczna.
Siła fizyczna może być używana lub wykorzystywana w postaci technik:
- transportowych,
- obrony,
- obezwładniania.
Pracownik ochrony fizycznej może użyć siły fizycznej lub wykorzystać ją w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki, lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Używając siły fizycznej lub wykorzystując ją, nie wolno zadawać uderzeń, chyba że pracownik ochrony fizycznej działa w celu odparcia zamachu na życie lub zdrowie własne lub innych osób albo na mienie lub przeciwdziała ucieczce.
Środek przymusu bezpośredniego – pałka służbowa
Ilustracja
Zdjęcia przedstawiają trzy rodzaje pałek służbowych. Pierwsza jest pałka typu tonfa z tworzywa sztucznego. Jest czarna. Posiada dodatkową, poprzeczną rękojeść. Druga to pałka prosta z białego tworzywa sztucznego. Trzecia jest pałka teleskopowa, złożona z rękojeści oraz metalowej, rozkładanej części.
Tekst
Drugim ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest pałka służbowa.
Najczęściej stosowane pałki służbowe to:
- Pałka wielofunkcyjna typu tonfa
Ta unowocześniona forma pałki, wywodząca się z Dalekiego Wschodu, to prosty i wyjątkowo skuteczny środek przymusu bezpośredniego. Wykonana jest z twardego polipropylenu. Tym, co wyróżnia pałki typu tonfa od innych pałek, jest dodatkowa, poprzeczna rękojeść, pozwalająca wykonywać bardzo mocne pchnięcia i wiele innych technik, których wykonanie zwykłą pałką nie byłoby możliwe. Wariant z gardą w kształcie serca u nasady poprzeczki daje lepszą ochronę dłoni przy blokowaniu uderzeń.
- Pałka prosta
Wykonana jest zazwyczaj z gumy lub mieszanek polimerów. Posiada część chwytną i część służącą do zadawania uderzeń lub blokowania ataków. Może być wyposażona w pasek zakładany na nadgarstek, aby zapobiec wypadnięciu jej z dłoni.
- Pałka teleskopowa
Jest to rodzaj składanej broni, wykonanej ze stalowej rury, z antypoślizgowym chwytem. Może być ona przenoszona w kieszeni munduru, w specjalnym uchwycie montowanym do pasa lub do kamizelki taktycznej. Produkowane są wersje wzmocnione przez hartowanie.
Pałki służbowej można użyć lub wykorzystać ją w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki, lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Pałki służbowej nie stosuje się wobec osób, w stosunku do których użyto kajdanek lub przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej. Wyjątkiem są dźwignie transportowe stosowane przy użyciu pałki służbowej (dotyczy paralizatorów a nie kajdanek).
Pałki służbowej używa się do obezwładnienia osoby przez zadanie bólu fizycznego lub zablokowania kończyn albo wykorzystuje się ją w celu obezwładnienia zwierzęcia.
Pałką służbową nie wolno zadawać uderzeń i pchnięć w głowę, szyję, brzuch i nieumięśnione oraz szczególnie wrażliwe części ciała, z wyjątkiem sytuacji, gdy zachodzi konieczność odparcia zamachu stwarzającego bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby.
Środek przymusu bezpośredniego – przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej
Ilustracja
Zdjęcia przedstawiają trzy paralizatory. Pierwszy i drugi składa się z czarnej rękojeści z tworzywa sztucznego. Na końcu są umieszczone metalowe elektrody. Trzecie urządzenie ma formę pistoletu złożonego z rękojeści, lufy i spustu.
Tekst
Trzecim ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej.
Aby wyposażyć pracownika ochrony fizycznej w przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej o średniej wartości prądu w obwodzie przekraczającej dziesięciu miliamperów, wymagane jest, aby pracownik ten był dopuszczony do posiadania broni. Przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej może być wykonany z aluminium i tworzywa sztucznego. Może działać kontaktowo lub poprzez wystrzeliwanie z kartridża dwóch elektrod w formie małych harpunów, połączonych cienkim przewodem z przedmiotem przeznaczonym do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej. Haczyki na końcach elektrod utrudniają ich usunięcie przez agresora. Po trafieniu w napastnika wbijają się one w jego ubranie lub ciało. Napastnik po porażeniu prądem nie jest zdolny do ataku. Przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej razi napastnika prądem przez kilkanaście sekund bez przerwy po pojedynczym ściągnięciu spustu i całkowicie pozbawia go kontroli nad mięśniami, a co za tym idzie – nad ciałem. Urządzenie może być zasilane wymiennym akumulatorem o dużej pojemności
Przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej mogą być użyte lub wykorzystane w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty i urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej używa się w celu krótkotrwałego obezwładnienia osoby lub wykorzystuje się je w celu krótkotrwałego obezwładnienia zwierzęcia, jeżeli użycie innych środków przymusu bezpośredniego jest niemożliwe albo może okazać się bezskuteczne.
Używając przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej, nie celuje się w głowę.
Przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej nie używa się wobec osób, w stosunku do których zastosowano kajdanki.
Środek przymusu bezpośredniego – chemiczny środek obezwładniający
Ilustracja
Przedstawia czarny zbiornik ze środkiem chemicznym do obezwładniania wraz z głowicą do jego rozpylania.
Tekst
Czwartym ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest chemiczny środek obezwładniający.
Pracownik ochrony fizycznej stosuje chemiczny środek obezwładniający w postaci ręcznego miotacza substancji obezwładniających. Jest to pojemnik zawierający środek obezwładniający, który wyrzucany jest pod ciśnieniem z dyszy kierunkowej po naciśnięciu przycisku. Aerozol, strumień cieczy lub pianki należy skierować w stronę napastnika z bezpośredniej odległości. Ręczne miotacze gazu zawierają preparaty obezwładniające pochodzenia naturalnego na bazie pieprzu, papryki lub olejku musztardowego lub lakrymatory – gazy powodujące łzawienie, zaciskanie powiek, ślinotok, kichanie, kaszel i tym podobne reakcje, w zależności od preparatu zawartego w miotaczu.
Użycie lub wykorzystanie przez pracownika ochrony fizycznej substancji obezwładniających jest możliwe w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki, lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Chemicznych środków obezwładniających używa się lub wykorzystuje się je w celu krótkotrwałego zakłócenia orientacji przestrzennej lub obezwładnienia.
Chemicznych środków obezwładniających nie używa się w stosunku do osób, wobec których zastosowano kajdanki lub przedmioty służące do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej.
Nie zaleca się stosowania ręcznych miotaczy substancji obezwładniających w pomieszczeniach zamkniętych o małej kubaturze.
Środek przymusu bezpośredniego – kajdanki
Tekst
Piątym ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej są kajdanki.
Kajdanki wykonane są ze stali niklowanej lub oksydowanej. Składają się z dwóch bransolet, połączonych zazwyczaj podwójnym łańcuszkiem oczkowym, zaspawanym w celu jego wzmocnienia. Posiadają blokadę w postaci podwójnej lub pojedynczej zapadki, uniemożliwiającą ciaśniejsze zaciśnięcie bransolet. W komplecie zazwyczaj znajdują się dwa lub trzy kluczyki. Wzmocniona konstrukcja kajdanek zdecydowanie zmniejsza ryzyko ich rozkucia.
Kajdanek używa się w celu częściowego unieruchomienia kończyn.
Pracownik ochrony fizycznej stosuje kajdanki, zakładając je na ręce z tyłu tułowia.
Gdy w ocenie pracownika ochrony fizycznej prawdopodobieństwo podjęcia próby ucieczki, stawiania czynnego oporu lub wystąpienia zachowania mogącego zagrażać życiu, zdrowiu lub mieniu jest nieznaczne, kajdanki można założyć na ręce trzymane z przodu.
Kajdanek można użyć lub wykorzystać je w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki, lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Środek przymusu bezpośredniego – pies służbowy
Ilustracja
Zdjęcie przedstawia psa - owczarka belgijskiego w specjalnej uprzęży. Sierść ma krótką, w odcieniach brązu i czerni. Ma otwarty pysk i wyciągnięty język. Obok stoi pracownik ochrony i trzyma w ręku smycz. W tle widoczne są zielone rośliny.
Tekst
Szóstym ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest pies służbowy. Pracownik ochrony fizycznej może użyć psa służbowego w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Pracownik ochrony fizycznej używa psa służbowego, gdy ma on założony kaganiec, chyba że został wytresowany do działania bez kagańca.
Użycie psa służbowego bez kagańca jest możliwe również wtedy, gdy służy do:
- odparcia zamachu na życie lub zdrowie uprawnionego lub innej osoby,
- wykonywania czynności służbowych wobec osób, w stosunku do których użycie broni palnej jest dopuszczalne w przypadkach:
  - konieczność odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na:
    - życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,
    - ważne obiekty, urządzenia lub obszary albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,
    - mienie, który stwarza jednocześnie bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub wolności uprawnionego lub innej osoby, albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,
  - konieczność przeciwstawienia się osobie:
    - niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia broni, materiału wybuchowego lub innego niebezpiecznego przedmiotu, którego użycie może zagrozić życiu, zdrowiu lub wolności uprawnionego lub innej osoby,
    - która usiłuje bezprawnie odebrać broń palną uprawnionemu lub innej osobie uprawnionej do jej posiadania.
Pies służbowy jest to pies specjalnie wyszkolony do wykonywania zadań związanych z egzekwowaniem prawa lub zapewnieniem bezpieczeństwa fizycznego ludzi.
Każdy wyszkolony pies ma wykwalifikowanego opiekuna‑przewodnika, który współpracuje z psem w celu pomyślnego wykonania powierzonego im zadania, a także zapewnia psu opiekę i dba o jego wyszkolenie. W przypadku służb ochrony do służby patrolowej najczęściej wykorzystuje się belgijskie owczarki malinois i owczarki niemieckie.

Środek przymusu bezpośredniego – siła fizyczna
Tekst
Pierwszym ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest siła fizyczna.
Siła fizyczna może być używana lub wykorzystywana w postaci technik:
- transportowych,
- obrony,
- obezwładniania.
Pracownik ochrony fizycznej może użyć siły fizycznej lub wykorzystać ją w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki, lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Używając siły fizycznej lub wykorzystując ją, nie wolno zadawać uderzeń, chyba że pracownik ochrony fizycznej działa w celu odparcia zamachu na życie lub zdrowie własne lub innych osób albo na mienie lub przeciwdziała ucieczce.
Środek przymusu bezpośredniego – pałka służbowa
Ilustracja
Zdjęcia przedstawiają trzy rodzaje pałek służbowych. Pierwsza jest pałka typu tonfa z tworzywa sztucznego. Jest czarna. Posiada dodatkową, poprzeczną rękojeść. Druga to pałka prosta z białego tworzywa sztucznego. Trzecia jest pałka teleskopowa, złożona z rękojeści oraz metalowej, rozkładanej części.
Tekst
Drugim ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest pałka służbowa.
Najczęściej stosowane pałki służbowe to:
- Pałka wielofunkcyjna typu tonfa
Ta unowocześniona forma pałki, wywodząca się z Dalekiego Wschodu, to prosty i wyjątkowo skuteczny środek przymusu bezpośredniego. Wykonana jest z twardego polipropylenu. Tym, co wyróżnia pałki typu tonfa od innych pałek, jest dodatkowa, poprzeczna rękojeść, pozwalająca wykonywać bardzo mocne pchnięcia i wiele innych technik, których wykonanie zwykłą pałką nie byłoby możliwe. Wariant z gardą w kształcie serca u nasady poprzeczki daje lepszą ochronę dłoni przy blokowaniu uderzeń.
- Pałka prosta
Wykonana jest zazwyczaj z gumy lub mieszanek polimerów. Posiada część chwytną i część służącą do zadawania uderzeń lub blokowania ataków. Może być wyposażona w pasek zakładany na nadgarstek, aby zapobiec wypadnięciu jej z dłoni.
- Pałka teleskopowa
Jest to rodzaj składanej broni, wykonanej ze stalowej rury, z antypoślizgowym chwytem. Może być ona przenoszona w kieszeni munduru, w specjalnym uchwycie montowanym do pasa lub do kamizelki taktycznej. Produkowane są wersje wzmocnione przez hartowanie.
Pałki służbowej można użyć lub wykorzystać ją w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki, lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Pałki służbowej nie stosuje się wobec osób, w stosunku do których użyto kajdanek lub przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej. Wyjątkiem są dźwignie transportowe stosowane przy użyciu pałki służbowej (dotyczy paralizatorów a nie kajdanek).
Pałki służbowej używa się do obezwładnienia osoby przez zadanie bólu fizycznego lub zablokowania kończyn albo wykorzystuje się ją w celu obezwładnienia zwierzęcia.
Pałką służbową nie wolno zadawać uderzeń i pchnięć w głowę, szyję, brzuch i nieumięśnione oraz szczególnie wrażliwe części ciała, z wyjątkiem sytuacji, gdy zachodzi konieczność odparcia zamachu stwarzającego bezpośrednie zagrożenie zdrowia lub życia pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby.
Środek przymusu bezpośredniego – przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej
Ilustracja
Zdjęcia przedstawiają trzy paralizatory. Pierwszy i drugi składa się z czarnej rękojeści z tworzywa sztucznego. Na końcu są umieszczone metalowe elektrody. Trzecie urządzenie ma formę pistoletu złożonego z rękojeści, lufy i spustu.
Tekst
Trzecim ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej.
Aby wyposażyć pracownika ochrony fizycznej w przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej o średniej wartości prądu w obwodzie przekraczającej dziesięciu miliamperów, wymagane jest, aby pracownik ten był dopuszczony do posiadania broni. Przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej może być wykonany z aluminium i tworzywa sztucznego. Może działać kontaktowo lub poprzez wystrzeliwanie z kartridża dwóch elektrod w formie małych harpunów, połączonych cienkim przewodem z przedmiotem przeznaczonym do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej. Haczyki na końcach elektrod utrudniają ich usunięcie przez agresora. Po trafieniu w napastnika wbijają się one w jego ubranie lub ciało. Napastnik po porażeniu prądem nie jest zdolny do ataku. Przedmiot przeznaczony do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej razi napastnika prądem przez kilkanaście sekund bez przerwy po pojedynczym ściągnięciu spustu i całkowicie pozbawia go kontroli nad mięśniami, a co za tym idzie – nad ciałem. Urządzenie może być zasilane wymiennym akumulatorem o dużej pojemności
Przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej mogą być użyte lub wykorzystane w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty i urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej używa się w celu krótkotrwałego obezwładnienia osoby lub wykorzystuje się je w celu krótkotrwałego obezwładnienia zwierzęcia, jeżeli użycie innych środków przymusu bezpośredniego jest niemożliwe albo może okazać się bezskuteczne.
Używając przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej, nie celuje się w głowę.
Przedmiotów przeznaczonych do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej nie używa się wobec osób, w stosunku do których zastosowano kajdanki.
Środek przymusu bezpośredniego – chemiczny środek obezwładniający
Ilustracja
Przedstawia czarny zbiornik ze środkiem chemicznym do obezwładniania wraz z głowicą do jego rozpylania.
Tekst
Czwartym ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest chemiczny środek obezwładniający.
Pracownik ochrony fizycznej stosuje chemiczny środek obezwładniający w postaci ręcznego miotacza substancji obezwładniających. Jest to pojemnik zawierający środek obezwładniający, który wyrzucany jest pod ciśnieniem z dyszy kierunkowej po naciśnięciu przycisku. Aerozol, strumień cieczy lub pianki należy skierować w stronę napastnika z bezpośredniej odległości. Ręczne miotacze gazu zawierają preparaty obezwładniające pochodzenia naturalnego na bazie pieprzu, papryki lub olejku musztardowego lub lakrymatory – gazy powodujące łzawienie, zaciskanie powiek, ślinotok, kichanie, kaszel i tym podobne reakcje, w zależności od preparatu zawartego w miotaczu.
Użycie lub wykorzystanie przez pracownika ochrony fizycznej substancji obezwładniających jest możliwe w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki, lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Chemicznych środków obezwładniających używa się lub wykorzystuje się je w celu krótkotrwałego zakłócenia orientacji przestrzennej lub obezwładnienia.
Chemicznych środków obezwładniających nie używa się w stosunku do osób, wobec których zastosowano kajdanki lub przedmioty służące do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej.
Nie zaleca się stosowania ręcznych miotaczy substancji obezwładniających w pomieszczeniach zamkniętych o małej kubaturze.
Środek przymusu bezpośredniego – kajdanki
Tekst
Piątym ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej są kajdanki.
Kajdanki wykonane są ze stali niklowanej lub oksydowanej. Składają się z dwóch bransolet, połączonych zazwyczaj podwójnym łańcuszkiem oczkowym, zaspawanym w celu jego wzmocnienia. Posiadają blokadę w postaci podwójnej lub pojedynczej zapadki, uniemożliwiającą ciaśniejsze zaciśnięcie bransolet. W komplecie zazwyczaj znajdują się dwa lub trzy kluczyki. Wzmocniona konstrukcja kajdanek zdecydowanie zmniejsza ryzyko ich rozkucia.
Kajdanek używa się w celu częściowego unieruchomienia kończyn.
Pracownik ochrony fizycznej stosuje kajdanki, zakładając je na ręce z tyłu tułowia.
Gdy w ocenie pracownika ochrony fizycznej prawdopodobieństwo podjęcia próby ucieczki, stawiania czynnego oporu lub wystąpienia zachowania mogącego zagrażać życiu, zdrowiu lub mieniu jest nieznaczne, kajdanki można założyć na ręce trzymane z przodu.
Kajdanek można użyć lub wykorzystać je w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- przeciwdziałania niszczeniu mienia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki, lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Środek przymusu bezpośredniego – pies służbowy
Ilustracja
Zdjęcie przedstawia psa - owczarka belgijskiego w specjalnej uprzęży. Sierść ma krótką, w odcieniach brązu i czerni. Ma otwarty pysk i wyciągnięty język. Obok stoi pracownik ochrony i trzyma w ręku smycz. W tle widoczne są zielone rośliny.
Tekst
Szóstym ze środków przymusu bezpośredniego używanym bądź wykorzystywanym przez pracowników ochrony fizycznej jest pies służbowy. Pracownik ochrony fizycznej może użyć psa służbowego w następujących przypadkach:
- odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na życie, zdrowie lub wolność pracownika ochrony fizycznej lub innej osoby,
- przeciwdziałania bezpośredniemu zamachowi na ochraniane przez pracownika ochrony fizycznej obszary, obiekty lub urządzenia,
- ujęcia osoby, udaremnienia jej ucieczki lub pościgu za tą osobą,
- pokonania czynnego oporu,
- zapewnienia bezpieczeństwa konwoju lub doprowadzenia.
Pracownik ochrony fizycznej używa psa służbowego, gdy ma on założony kaganiec, chyba że został wytresowany do działania bez kagańca.
Użycie psa służbowego bez kagańca jest możliwe również wtedy, gdy służy do:
- odparcia zamachu na życie lub zdrowie uprawnionego lub innej osoby,
- wykonywania czynności służbowych wobec osób, w stosunku do których użycie broni palnej jest dopuszczalne w przypadkach:
  - konieczność odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na:
    - życie, zdrowie lub wolność uprawnionego lub innej osoby albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,
    - ważne obiekty, urządzenia lub obszary albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,
    - mienie, który stwarza jednocześnie bezpośrednie zagrożenie życia, zdrowia lub wolności uprawnionego lub innej osoby, albo konieczność przeciwdziałania czynnościom zmierzającym bezpośrednio do takiego zamachu,
  - konieczność przeciwstawienia się osobie:
    - niepodporządkowującej się wezwaniu do natychmiastowego porzucenia broni, materiału wybuchowego lub innego niebezpiecznego przedmiotu, którego użycie może zagrozić życiu, zdrowiu lub wolności uprawnionego lub innej osoby,
    - która usiłuje bezprawnie odebrać broń palną uprawnionemu lub innej osobie uprawnionej do jej posiadania.
Pies służbowy jest to pies specjalnie wyszkolony do wykonywania zadań związanych z egzekwowaniem prawa lub zapewnieniem bezpieczeństwa fizycznego ludzi.
Każdy wyszkolony pies ma wykwalifikowanego opiekuna‑przewodnika, który współpracuje z psem w celu pomyślnego wykonania powierzonego im zadania, a także zapewnia psu opiekę i dba o jego wyszkolenie. W przypadku służb ochrony do służby patrolowej najczęściej wykorzystuje się belgijskie owczarki malinois i owczarki niemieckie.

Środki przymusu bezpośredniego, do których stosowania uprawniony jest kwalifikowany pracownik ochrony fizycznej

Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY-SA 3.0.

bg‑gold

Jeżeli potrzebujesz przypomnieć sobie więcej informacji i przećwiczyć opanowane w szkole podstawowej umiejętność zajrzyj do odpowiedniego modułu naszego e‑podręcznika dedykowanego dla szkoły podstawowej:

Nieletni wobec prawa, czyli o odpowiedzialności i reagowaniu na przemoc

RyvBYShHL1m6E

2. Systemy prawne we współczesnym świecie

Ścieżki prawa

To co już powinieneś wiedzieć a być może nie pamiętasz