R16hnFaxKKGGB
Zdjęcie przedstawia leżący na stole młotek sędziowski.

Ścieżki prawa

Źródło: Pixabay, domena publiczna.

Rodzaje prawa

Twoje cele
  • Zdefiniujesz normę prawną, opiszesz jej poszczególne części.

  • Odróżnisz normę prawną od przepisu prawnego.

  • Sklasyfikujesz normy prawne ze względu na ich funkcję, treść, źródła, sposób tworzenia oraz zakres stosowania.

Wyobraź sobie, że stoisz na skrzyżowaniu bez znaków. Każdy rusza, jak chce jedni z prawej, drudzy na czerwonym, a piesi biegną na oślep. Chaos? Właśnie dlatego istnieje prawo - jak dobrze ustawione drogowskazy - by wskazywać kierunek, porządkować relacje i unikać kolizji w życiu społecznym.                                                    Zanim przyjrzymy się „trasom prawnych regulacji”, warto zacząć od najmniejszych, ale fundamentalnych elementów.

Normy i przepisy prawne

Norma prawna to taka „instrukcja obsługi” dla naszego zachowania - mówi, co wolno, czego nie wolno i co się stanie, jesli ktoś zignoruje zasady. Przepis prawny to tylko zapis, jednostka redakcyjna tekstu prawnego - ale dopiero norma „tłumaczy”, kto, kiedy i jak am się zachować. To jak znak drogowy: sam w sobie nic nie robi, ale mówi, ci, że masz się zatrzymać - a jeśli nie, możesz dostać mandat. Dzięki normom prawnym wiadomo, jak bezpiecznie i sprawiedliwie poruszać się po „drodze życia społecznego”.

Polecenie 1

Zapoznaj się z interaktywnymi schematami przedstawiającymi budowę i podział norm prawnych. Zastanów się, czy znajomość budowy normy prawnej może pomóc człowiekowi w obronie swoich praw?

1
R1OQ1PGD2X2671
Schemat interaktywny. Schemat składa się z tytułowego prostokąta z napisem Norma prawna, od którego odchodzą w dół kolejne prostokąty. Lista elementów: Nazwa kategorii: Norma prawnaElementy należące do kategorii Norma prawnaNazwa kategorii: hipotezaElementy należące do kategorii hipotezaNazwa kategorii: adresatElementy należące do kategorii adresatNazwa kategorii: norma indywidualna. Jeżeli adresat normy prawnej określony jest w sposób jednoznaczny, np. wskazany z imienia i nazwiska, mówimy, że norma prawna ma charakter indywidualny. Normy indywidualne znajdziemy najczęściej wśród decyzji administracyjnych lub orzeczeń (postanowień, wyroków) sądowych, np. „Na podstawie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (Dz.U. Nr 142, poz. 702 z późn. zm.), w związku z dokonanym zgłoszeniem identyfikacyjnym Urząd Skarbowy nadaje zgłaszającemu: JAN KOWALSKI, ur. 20.05.1981, Suwałki, imiona rodziców: Grażyna, Janusz, Numer Identyfikacji Podatkowej 999‑999‑99‑99”.Nazwa kategorii: norma generalna. Norma generalna określa adresatów w sposób opisowy, ogólny, nie wskazując ich jednoznacznie, np. „Pracodawca jest obowiązany zawrzeć z młodocianym na piśmie umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, stosownie do przepisów art. 195 § 1 Kodeksu pracy” (Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie przygotowania zawodowego młodocianych i ich wynagradzania, § 3). Normy generalne zawarte są m.in. w ustawach, rozporządzeniach, uchwałach organów stanowiących czy zarządzeniach organów wykonawczych władz samorządowych.Koniec elementów należących do kategorii adresatNazwa kategorii: okolicznościElementy należące do kategorii okolicznościNazwa kategorii: norma abstrakcyjna. Kiedy okoliczności stosowania normy prawnej określone są opisowo, w taki sposób, że wiele sytuacji, które wydarzyć się mogą w rzeczywistości, będzie do tego opisu pasowało i norma znajdzie w nich zastosowanie, np. „Kto, prowadząc pojazd, nie stosuje się do ograniczenia prędkości określonego ustawą lub znakiem drogowym, podlega karze grzywny” (art. 92a. Kodeksu wykroczeń).Nazwa kategorii: norma konkretna. Norma konkretna to taka, w której określone jest jednoznacznie miejsce, czas lub treść czynności. Najczęściej występują w aktach stosowania prawa, czyli m.in. orzeczeniach sądów różnych instancji, np. „Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny na posiedzeniu w dniu 6 grudnia 2006 r., po rozpoznaniu zażalenia obrońcy Rafała T. na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 23 listopada 2006 r. (sygn. akt III K 209/06) w przedmiocie przedłużenia czasu trwania tymczasowego aresztowania zmienił zaskarżone postanowienie Sądu Okręgowego w W. z dnia 23 listopada 2006 r. (sygn. Akt III K 209/06) w ten sposób, że orzeczenie to uchylił i odstąpił od stosowania środków zapobiegawczych wobec podejrzanego Rafała T.” (Postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 6 grudnia 2006 r. II AKz 626/06).Koniec elementów dla kategorii okoliczności.Koniec elementów dla kategorii hipotezaNazwa kategorii: dyspozycjaElementy dla kategorii dyspozycjaNazwa kategorii: nakaz. Normy nakazujące wskazują zachowanie właściwe w określonych sytuacjach, np. „Kierujący pojazdem jest obowiązany jechać możliwie blisko prawej krawędzi jezdni” (art. 16.4. Ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym).Nazwa kategorii: zakaz. W normach zakazujących określone zachowanie jest zabronione, np. „Własność nieruchomości nie może być przeniesiona pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu” (art. 157. § 1. Kodeksu cywilnego).Nazwa kategorii: dozwolenie. Norma dozwalająca zawiera dopuszczenie możliwości określonego zachowania, np. „W wypadkach niecierpiących zwłoki można wzywać lub zawiadamiać osoby telefonicznie albo w inny sposób stosownie do okoliczności, pozostawiając w aktach odpis nadanego komunikatu z podpisem osoby nadającej” (art. 137. Kodeksu postępowania karnego).Koniec elementów dla kategorii dyspozycjaNazwa kategorii: sankcjaElementy dla kategorii sankcjaNazwa kategorii: karna. Sankcje karne to represje, jakie spotykają sprawcę czynu zabronionego, np. „Kto zabiera w celu przywłaszczenia cudzą rzecz ruchomą, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5” (art. 278. § 1. Kodeksu karnego).Nazwa kategorii: egzekucyjna. Celem sankcji egzekucyjnej jest przede wszystkim przymuszenie adresata do spełnienia obowiązku określonego w dyspozycji normy, jeśli sam tego obowiązku nie dopełnił, np. „Sąd Rejonowy Poznań Grunwald i Jeżyce w Poznaniu Wydział VIII Karny w składzie: Przewodnicząca SSR Agnieszka Borucka, po rozpoznaniu sprawy w sprawie z wniosku Straży Miejskiej Miasta Poznania o przymusowe doprowadzenie osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia – Jana Kowalskiego – na podstawie art. 53 kpsw postanawia zarządzić doprowadzenie przez Komisariat Policji w Murowanej Goślinie w charakterze osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia Jana Kowalskiego, ur. 10.05.1949 r., zam. 61‑386 Poznań, ul. Bohaterów II Wojny Światowej 32, do siedziby Straży Miejskiej w Poznaniu, Poznań, al. Wielkopolska 40a, pok. 08, w godz. 8:00–15:00 w terminie 21 dni od doręczenia niniejszego postanowienia Komisariatowi Policji Poznań – Nowe Miasto, albowiem Jan Kowalski był dwukrotnie wzywany przez organ prowadzący czynności wyjaśniające w niniejszej sprawie do stawiennictwa w celu złożenia wyjaśnień w związku z wykroczeniem z art. 92 §1 kw. Podejrzany nie odebrał skierowanych do niego wezwań, nie stawił się na termin przesłuchania, nie nadesłał także pisemnych wyjaśnień (…)”.Nazwa kategorii: nieważności. Sankcja nieważności polega na uznaniu za nieważną czynności prawnej lub czynności władczej podjętej przez organ administracji publicznej, dokonanej niezgodnie z obowiązującym prawem. Powoduje ona, że dana czynność nie wywołuje skutków prawnych, np. „Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny po rozpoznaniu 22 maja 2019 r. na rozprawie sprawy z powództwa Jana Kowalskiego przeciwko Bank XYZ SA w Warszawie o ustalenie nieważności umowy (…) ustala, że zawarta pomiędzy Janem Kowalskim a Bankiem XYZ Spółką Akcyjną z siedzibą w Warszawie umowa nr kredytu budowlanego w walucie wymienialnej jest nieważna”. W przypadku stwierdzenia nieważności czynności prawnej nie wywołuje ona skutków prawnych.Koniec elementów dla kategorii sankcjaKoniec elementów dla kategorii norma prawna.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Ćwiczenie 1
R7cDm1Azzhg7D
Dokończ zdanie.
Hipoteza w normie prawnej to… Możliwe odpowiedzi: 1. rodzaj zagrożenia karą danego czynu., 2. definicja czynu zabronionego zawarta w tym przepisie., 3. ustrukturyzowany opis właściwego zachowania., 4. informacja o adresacie i okolicznościach, w jakich przepis się stosuje.
Ćwiczenie 2
R1GOTY3mKB90i
Dokończ zdanie
Dyspozycja w normie prawnej to… Możliwe odpowiedzi: 1. opis pożądanego lub dopuszczalnego zachowania., 2. rozporządzenie woli., 3. informacja o adresacie i okolicznościach, w jakich przepis się stosuje.
Ćwiczenie 3
R1AG8e9H33Qy8
Dokończ zdanie.
Sankcja w normie prawnej to… Możliwe odpowiedzi: 1. konsekwencja naruszenia dyspozycji., 2. jeden z rodzajów kar., 3. potwierdzenie ważności normy.
Ćwiczenie 4
R9w3o2fYZRsNe
Art. 89 Kodeksu wykroczeń Kto, mając obowiązek opieki lub nadzoru nad małoletnim do lat 7, dopuszcza do przebywania małoletniego na drodze publicznej lub na torach pojazdu szynowego, podlega karze grzywny albo karze nagany. Art. 144 § 1 Kodeksu karnego Kto, będąc powołanym do pełnienia czynnej służby wojskowej, nie zgłasza się do odbywania tej służby w określonym terminie i miejscu, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
Źródło: Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń, Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny, online: isap.sejm.gov.pl [dostęp: 6.09.2021 r.].

Normy prawne mogą mieć charakter generalny lub indywidualny. Normy generalne to takie, w których rodzaj adresata jest określony ogólnie. W normach indywidualnych przeciwnie – adresat wskazany jest jednoznacznie, imiennie.

Normy abstrakcyjne odnoszą się do powtarzalnych zachowań określonego rodzaju, konkretne natomiast to takie normy, w których przedmiotem jest jeden czyn określony co do adresata lub okoliczności.

Normy generalno‑abstrakcyjne charakterystyczne są dla aktów normatywnych, które adresowane są do wielu podmiotów i odnoszą się do wielu ich powtarzalnych zachowań. Normy konkretno‑indywidualne najłatwiej znaleźć w aktach stosowania prawa, czyli np. wyrokach sądów czy decyzjach administracyjnych, w których dany organ stosuje generalno‑abstrakcyjną normę prawną do jednoznacznie określonej jednostkowej sytuacji i adresata.

Warto odróżniać normę prawną od przepisu prawa. Pojęcia te często używane są zamiennie i zwykle nie jest to błędem – bardzo często treść normy pokrywa się z treścią przepisu. Co do zasady jednak, przepis prawa -  jednostka redakcyjna, jaką możemy wyróżnić i wskazać w akcie prawnym, np. punkt, ustęp, paragraf. Norma prawna natomiast to abstrakcyjna reguła postępowania wynikająca z przepisów prawa.

RgW9tkTaZlU53
Źródło: Rzuwig, licencja: CC BY 3.0.

Zwróć uwagę, czy przedstawiony poniżej na wykresach kołowych podział norm jest dla ciebie zrozumiały. Można zauważyć, że ustawodawca tworzy normy kazuistyczne (szczegółowe) oraz generalne. Które z nich lepiej służą obywatelowi i dlaczego?

R1Ht7uOljalDn
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: podział norm Elementy należące do kategorii podział norm Nazwa kategorii: ze względu na adresata Elementy należące do kategorii ze względu na adresata Nazwa kategorii: generalne Nazwa kategorii: indywidualne Koniec elementów należących do kategorii ze względu na adresata Nazwa kategorii: ze względu na okoliczności Elementy należące do kategorii ze względu na okoliczności Nazwa kategorii: abstrakcyjne Nazwa kategorii: konkretne Koniec elementów należących do kategorii ze względu na okoliczności Koniec elementów należących do kategorii podział norm
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
RPAlyOZ3qINfX
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: podział norm ze względu na sposób sformułowania dyspozycji Elementy należące do kategorii podział norm ze względu na sposób sformułowania dyspozycji Nazwa kategorii: zakazujące Nazwa kategorii: nakazujące Nazwa kategorii: dozwalające Koniec elementów należących do kategorii podział norm ze względu na sposób sformułowania dyspozycji
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
R17S2dUNJzWlw
Mapa myśli. Lista elementów: Nazwa kategorii: sankcje występujące w normach prawnych Elementy należące do kategorii sankcje występujące w normach prawnych Nazwa kategorii: karne Nazwa kategorii: egzekucyjne Nazwa kategorii: nieważności Koniec elementów należących do kategorii sankcje występujące w normach prawnych.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Przyjmuje się również, że normy prawne mają charakter:

R87OE3K2je97o
heteronomiczny Co oznacza, że za ich przestrzeganiem stoi jakiś zewnętrzny autorytet, z którego opinią i ewentualną reakcją (w przypadku naruszenia normy) trzeba będzie się liczyć. Autorytetem takim współcześnie jest zawsze państwo, od którego te normy prawne pochodzą lub przez które zostały uznane., prospektywny Prospektywność norm prawnych obrazowana jest tradycyjną łacińską paremią lex retro non agit (prawo nie działa wstecz). Oznacza to, że normy prawne winny odnosić się do przyszłości, czyli regulować postępowanie adresatów w sytuacjach, które nastąpią po ustanowieniu tychże norm. Zakaz wstecznego działania prawa jest uznawany za jedną z cech demokratycznego państwa prawa.
21
Ćwiczenie 5

Zapoznaj się z tekstami i wykonaj ćwiczenie.

Źródło I

1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.

Art. 134.

Prezydent Rzeczypospolitej jest najwyższym zwierzchnikiem Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

CART26 Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., dostępny w internecie: sejm.gov.pl [dostęp 12.05.2020].

Źródło II

1
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział I Cywilny (…) po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2013 r. we Wrocławiu sprawy z powództwa Gminy Wrocław przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej Cichy Zakątek położonej przy ul. Zielonej we Wrocławiu o uchylenie uchwały uchyla (…) uchwałę właścicieli lokali nieruchomości (…) z dnia 09.10.2012r. nr (…) w zakresie (…) wprowadzonego tą uchwałą regulaminu porządku domowego.

CART27 Źródło: Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej, dostępny w internecie: orzeczenia.wroclaw.so.gov.pl [dostęp 12.05.2020].

Źródło III

1
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym

Kierujący pojazdem, włączając się do ruchu, jest obowiązany zachować szczególną ostrożność oraz ustąpić pierwszeństwa innemu pojazdowi lub uczestnikowi ruchu.

CART28 Źródło: Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, dostępny w internecie: prawo.sejm.gov.pl [dostęp 12.05.2020].
Rtwclv10DnkQs
I. (Uzupełnij) II. (Uzupełnij) III. (Uzupełnij).
RZIJV0fN2Kd0w
Ćwiczenie 6
Rozstrzygnij, które z przytoczonych poniżej norm mają charakter abstrakcyjny, a które konkretny. Kierujący pojazdem zaprzęgowym, rowerem, wózkiem rowerowym, motorowerem, wózkiem ręcznym oraz osoba prowadząca pojazd napędzany silnikiem są obowiązani poruszać się po poboczu, chyba że nie nadaje się ono do jazdy lub ruch pojazdu utrudniałby ruch pieszych.
Norma abstrakcyjna Norma konkretna

Rada Gminy Oświęcim (…) wyraża zgodę na rozłożenie na raty płatności trzech miesięcznych czynszów dzierżawnych należnych za kwiecień, maj i czerwiec 2020 r., z tytułu dzierżawy przez Zakład Komunalny Gminy Oświęcim Sp. z o.o. (…), części nieruchomości stanowiącej własność Gminy Oświęcim, położonej w Brzezince (…). Czynsz dzierżawny za kwiecień, maj i czerwiec, w łącznej wysokości 25 540,20 zł netto, będzie płatny w 3 ratach, w terminie nie dłuższym niż 12 miesięcy, licząc od dnia złożenia wniosku, czyli maksymalnie do 16.04.2021 r.
Norma abstrakcyjna Norma konkretna

Z tytułu urodzenia żywego dziecka, matce lub ojcu dziecka bądź opiekunowi faktycznemu, tj. osobie faktycznie opiekującej się dzieckiem, zamieszkałej wraz z dzieckiem na terenie miasta Poznania przyznaje się, niezależnie od dochodów, jednorazowe wsparcie rzeczowe o wartości nieprzekraczającej 100 zł, zwane dalej „Wyprawką dla gzubka”.
Norma abstrakcyjna Norma konkretna

Dobre prawo, czyli jakie?

Prawo, jak wynika z definicji, winno być zbiorem norm, który jest w jakiś sposób uporządkowany, stanowiąc pewien system. Dobre prawo to takie, które działa dla człowieka, a nie przeciwko niemu. Powinno być sprawiedliwe i budzące zaufanie - tylko wtedy ludzie będą chcieli go przestrzegać nie z obawy przed karą, ale z przekonania, że służy wspólnemu dobru.

Rodzaje prawa

Wyobraź sobie, że jesteś w małym miasteczku, gdzie życie płynie spokojnie - aż do momentu, gdy sąsiad postanawia wybudować ogromny garaż dokładnie na granicy z twoją działką. Co robisz? Idziesz do urzędu, wzywasz prawnika, wertujesz kodeksy.     I nagle okazuje się, że wcale nie chodzi tylko o jeden przepis. Właśnie wkraczasz w świat różnych rodzajów prawa, które  - choć brzmią sucho - codziennie decydują o tym, jak żyjemy.

Rodzaj prawa

Kryterium wyróżnienia

Obszar regulacji

materialne

treść

normy określające prawa i obowiązki oraz zachowania poszczególnych ludzi i instytucji w społeczeństwie (np. określają prawa i obowiązki stron umowy najmu); mają charakter pierwotny (np. Kodeks cywilny, Kodeks karny)

formalne

normy, które regulują postępowanie przed organami wymiaru sprawiedliwości i administracji publicznej; pozwalają egzekwować prawo materialne (np. wskazują, jak dochodzić ochrony praw osobistych przed sądem); mają charakter wtórny (np. Kodeks postępowania cywilnego, Kodeks postępowania karnego, Kodeks postępowania administracyjnego)

publiczne

korzyść

chroni interesy publiczne (np. państwa), a nie poszczególnych jednostek; jego charakterystyczną cechą jest nierównoprawne usytuowanie stron stosunku prawnego, ponieważ podmioty reprezentujące interesy publiczne mają do dyspozycji większe środki i uprawnienia niż jednostka; gałęzie prawa reprezentowane przez prawo publiczne to np. prawo konstytucyjne, prawo administracyjne

prywatne

odnosi się do jednostek, które są równouprawnione w stosunkach prawnych między sobą; obejmuje takie gałęzie prawa, jak np. prawo cywilne czy prawo pracy

międzynarodowe

zasięg

reguluje stosunki między państwami, organizacjami międzynarodowymi oraz innymi podmiotami (np. narodami)

krajowe

obowiązuje na terytorium danego państwa

miejscowe

odnosi się wyłącznie do mieszkańców określonego terenu (gminy, powiatu, województwa jako jednostek samorządu terytorialnego)

cywilne 

regulowana dziedzina 

zespół norm prawnych regulujących stosunki między podmiotami prawa prywatnego

karne 

zespół norm regulujących kwestie odpowiedzialności karnej za czyny zabronione pod groźbą kary kryminalnej

administracyjne

ogół norm regulujących organizację i działanie administracji publicznej oraz zachowanie się osób fizycznych i innych podmiotów w zakresie nieunormowanym przez przepisy należące do innych działów prawa

pisane

forma

ujęte w konkretnych aktach prawnych

niepisane

nieujęte w formie spisanej

Tak w uproszczeniu wygląda świat prawa - nie tyle zbiór przepisów, co system naczyń połączonych, które organizują nasze życie, nawet jeśli tego na co dzień nie zauważamy. Dobre prawo to nie tylko paragrafy - to sposób, w jaki państwo mówi swoim obywatelom: „wiemy, że nie zawsze będzie idealnie, ale mamy zasady, których będziemy się trzymać.                                                                                                      Warto pamiętać, że dziś żyjemy w rzeczywistości, gdzie prawo to nie tylko przepisy krajowe. Oprócz prawa stanowionego przez polskie organy, obowiązuje nas również prawo Unii Europejskiej, a także prawo międzynarodowe. Te trzy porządki prawne: krajowy, unijny, międzynarodowy - muszą  ze sobą współpracować i wzajemnie się uzupełniać.

Ćwiczenie 7
RyuOjZLIJsSzK3
Rozstrzygnij, jaki rodzaj prawa reprezentuje każdy z przytoczonych przepisów prawnych. Art. 3
W granicach określonych w ustawie postępowanie karne odbywa się z udziałem czynnika społecznego.
(tu wybierz) prawo formalne / prawo materialne

Art. 7
§ 1. Jeżeli małżeństwo jest zawierane przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, oświadczenia o wstąpieniu w związek małżeński powinny być złożone publicznie w obecności dwóch pełnoletnich świadków.
(tu wybierz) prawo publiczne / prawo prywatne

Art. 5
Ustawę karną polską stosuje się do sprawcy, który popełnił czyn zabroniony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak również na polskim statku wodnym lub powietrznym, chyba że umowa międzynarodowa, której Rzeczpospolita Polska jest stroną, stanowi inaczej.
(tu wybierz) prawo krajowe / prawo międzynarodowe
Źródła cytatów: Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego;
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy;
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny.
Źródło: dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 9.08.2021].
RZUsR5Ds4PPP9
Ćwiczenie 8
Dopasuj rodzaje prawa do odpowiednich kryteriów. zasięg terytorialny Możliwe odpowiedzi: 1. międzynarodowe, 2. administracyjne, 3. karne, 4. konstytucyjne, 5. prywatne, 6. krajowe, 7. publiczne, 8. cywilne gałęzie prawa Możliwe odpowiedzi: 1. międzynarodowe, 2. administracyjne, 3. karne, 4. konstytucyjne, 5. prywatne, 6. krajowe, 7. publiczne, 8. cywilne charakter podmiotów Możliwe odpowiedzi: 1. międzynarodowe, 2. administracyjne, 3. karne, 4. konstytucyjne, 5. prywatne, 6. krajowe, 7. publiczne, 8. cywilne
1
Ćwiczenie 9

Zapoznaj się z tekstem, a następnie wykonaj ćwiczenia.

1
Henryk Walczewski Tworzenie dobrego prawa zawsze jest możliwe

To praktyka ocenia jakość legislacji. Jeżeli dokonuje się zmiany prawa dla rozwiązania określonych problemów, a nowelizacja przynosi poprawę – to znaczy, że stworzono właściwy przepis. Takie ogólne stwierdzenie nie oddaje wysiłku, jaki trzeba włożyć w tworzenie dobrego prawa. Albowiem całe akty prawne i poszczególne przepisy poddawane są nieustannej presji, bo każdy chce, aby to właśnie jemu były na rękę.

Żyjemy dziś w czasie nieznanego dotychczas wzmożenia działalności prawotwórczej, ponieważ panuje przekonanie (…), że lekiem na różne problemy mają być kolejne nakazy i zakazy ustawodawcy. Tych jednak nigdy dosyć, a tymczasem wiele problemów nie znika, wręcz się nasila. Każdy, kto wykonuje zawód polegający na stosowaniu prawa, wie, jak wiele przepisów i innych norm trzeba uwzględnić nawet w prostej sprawie. Tymczasem z historii i wspomnień starych prawników dowiadujemy się, że jeszcze niedawno, bo kilkadziesiąt lat temu (…) przepisów było kilkadziesiąt razy mniej i prawnicy nie potrzebowali komputerów przeszukujących ogromne zasoby specjalistycznych programów typu lex omnia.

Ta niespotykana komplikacja ustawodawstwa w części da się usprawiedliwić. Gwałtowny rozwój technologii oraz dobrobytu doprowadził do zjawisk wcześniej nieznanych, jak powszechne używanie samochodów, komputerów, praca za granicą, korzystanie z internetu itd. W efekcie mamy odpowiednio: korki, wypadki, brak miejsc do parkowania, kradzież danych i RODO, majątki i podatki zagraniczne, internetowe oszustwa i tak dalej. Aby temu przeciwdziałać, nie da się uniknąć dodatkowych przepisów i regulacji. W niektórych dziedzinach jednak należy mieć wątpliwości, czy rządzenie prawem jest na pewno właściwym rozwiązaniem. Oprócz obywateli, których to zawsze dotyka, ofiarą nadaktywności legislacyjnej padają w pierwszej kolejności sądy. Jeżeli bowiem pojawia się dodatkowa norma prawna, to jest pewne, że będzie ona kiedyś powodem spraw sądowych. Zawsze przecież znajdzie się ktoś pokrzywdzony i sąd będzie musiał rozważyć, czy słusznie domaga się ochrony (…).

CART7 Źródło: Henryk Walczewski, Tworzenie dobrego prawa zawsze jest możliwe, 15.09.2018, dostępny w internecie: rp.pl [dostęp 9.08.2021].
R1511OYkVh7UX
1. Odnosząc się do tekstu, wyjaśnij, co przemawia za koniecznością tworzenia kolejnych przepisów prawnych. (Uzupełnij). 2. Wyjaśnij, dlaczego nadmiar przepisów prawnych, tzw. inflacja prawa, może być niekorzystnym zjawiskiem. (Uzupełnij).

Słownik

adresat normy prawnej
adresat normy prawnej

podmiot, któremu norma nakazuje lub zakazuje określone działanie

akt normatywny
akt normatywny

akt prawny zawierający normy o charakterze generalnym i abstrakcyjnym

norma społeczna
norma społeczna

reguła postępowania powszechnie akceptowana w danej społeczności

przymus państwowy
przymus państwowy

przymus łączy się z wymuszaniem posłuszeństwa jednostek ludzkich i grup społecznych wobec władzy publicznej

sankcja
sankcja

ujemne konsekwencje prawne, które powinny być zastosowane przez organy państwowe wobec adresata normy prawnej, którego zachowanie się było z nią niezgodne