R1ShaUN2gAajN
Zdjęcie przedstawia żarówki, w których cyfry zostały podświetlone na kolor czerwony. Zaczynając od żarówki z lewej strony są kolejno: 0, 0, 8, 8 i 4.

M_R_W14_M2 Działania na wielomianach

Źródło: Carlos Irineu da Costa, dostępny w internecie: www.unsplash.com.

6. Dzielenie wielomianu przez dwumian. Schemat Hornera

Wielomian przez wielomian możemy dzielić sposobem sposobem pisemnym – za pomocą algorytmu przypominającego metodę pisemnego dzielenia liczb naturalnych. W wyniku takiego dzielenia możemy otrzymać iloraz i resztę, przy czym reszta jest zawsze wielomianem stopnia mniejszego, niż stopień wielomianu, przez który dzielimy, bądź też jest wielomianem zerowym.

Korzystając z twierdzenie o reszcie umiemy szybko wyznaczać resztę z dzielenia przez wielomiany postaci x-a.

Dzielenie przez wielomiany tej postaci okaże się szczególnie ważne przy szukaniu pierwiastków wielomianów. Dlatego warto poznać metodę umożliwiające sprawne dzielenie dowolnego wielomianu przez wielomian postaci x-a.

Ciekawostka

William George Horner był brytyjskim matematykiem żyjącym w latach 1786 - 1837. W 1819 roku opisał metodę (znaną już wcześniej np. Newtonowi), na której bazuje szybki szkolny sposób dzielenia wielomianu przez dwumian x-a.

Twoje cele
  • Poznasz algorytm zwany schematem Hornera, pozwalający na szybkie i wygodne obliczanie ilorazu wielomianu Wx przez dwumian postaci x-a.

  • Porównasz trzy metody obliczania tego ilorazu i ocenisz, którą najlepiej zastosować w konkretnych przykładach.

  • Udowodnisz algorytm schematu Hornera

Prezentacja pokazuje na przykładzie, jak podzielić wielomian Wx przez dwumian postaci x-a za pomocą tzw. schematu Hornera.

RqG1meEs3zvOn
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.

Na początku przedstawiony został przykład ilorazu dwóch wielomianów: 5x413x2+2x14:x2pod przykładem tym jest napis: Wyznaczymy iloraz powyższych wielomianów, jeszcze niżej znajduje się tabela składająca się z dwóch wierszy i pięciu kolumn. Następnie pokazano sposób wykorzystania tabeli do wykonania obliczeń. Wpisujemy w tabelkę współczynniki przy kolejnych wyrazach dzielonego wielomianu, pamiętany również o wyrazach, przy których współczynnik wynosi zero. Przypomnijmy sobie nasz dzielony wielomian: 5x413x2+2x14. Wszystkie współczynniki wielomianu zostały połączone strzałkami z odpowiednim miejscem w tabeli. Zatem w pierwszym wierszu, kolejno w każdej kolumnie znalazły się cyfry: 5, 0, minus 13, 2, minus czternaście. Kolejnym krokiem jest wpisanie współczynnik a z wielomianu postaci: xa,przez który dzielimy. W naszym przykładzie wielomian, przez który dzielimy to: x-2. Na wysokości drugiego wiersza przed tabelą została zapisana cyfra dwa. Kolejno przepisujemy współczynnik przy najwyższej potędze do kolejnego wiersza, zatem w drugim wierszu w pierwszej kolumnie pojawiła się liczba pięć. Teraz przystępujemy do mnożenia. Mnożymy wpisany ostatnio współczynnik przez zapisaną przed tabelą liczbę i dodajemy do kolejnego współczynnika wielomianu. W drugim wierszu i drugiej kolumnie pojawiła się liczba 10, gdyż mnożymy dwójkę znajdującą się przed tabelą przez 5, które jest w pierwszej kolumnie drugiego wiersza i następnie dodajemy 0, które znajduje się w drugiej kolumnie pierwszego wiersza, zatem 25+0=10. Następnie powtarzamy algorytm do wypełnienia dolnego wiersza tabeli. został algorytm dla kolejnego elementu. W trzeciej kolumnie drugiego wiersza pojawiła się liczba 7, 210-13=7. Powtarzamy algorytm do wypełnienia dolnego wiersza tabeli. W czwartej kolumnie drugiego wiersza pojawiła się liczba 16, gdyż 2·7+2=16. W piątej kolumnie drugiego wiersza jest liczba 18, gdyż 2·16-14=18. Następnie w komórkach drugiego wiersza, poza ostatnią, otrzymaliśmy współczynniki wielomianu będącego ilorazem oraz w ostatniej komórce resztą z dzielenia tych wielomianów. Pod całkowicie uzupełnioną tabelą umieszczone zostało równanie: 5x413x2+2x14=5x3+10x2+7x+16x2+18. Pamiętamy, że iloraz jest wielomianem stopnia o 1 mniejszego niż wyjściowy wielomian. Ostatecznie rozwiązanie działania: 5x413x2+2x14:x2 możemy przedstawić w następujący sposób: 5x413x2+2x14=5x3+10x2+7x+16x2+18

Wiemy już jak stosować schemat Hornera. Prześledźmy dowód tego algorytmu dla wielomianu czwartego stopnia.

Podzielimy wielomian

Wx=a4x4+a3x3+a2x2+a1x+a0

przez dwumian x-c. Wiadomo, że wynikiem takiego dzielenia jest wielomian stopnia trzeciego

Qx=b3x3+b2x2+b1x+b0

oraz reszta r. Mamy więc, że

a4x4+a3x3+a2x2+a1x+a0=b3x3+b2x2+b1x+b0x-c+r=

=b3x4+b2x3+b1x2+b0x-cb3x3-cb2x2-cb1x-cb0+r=

=b3x4+b2-cb3x3+b1-cb2x2+b0-cb1x+r-cb0.

Z twierdzenia o równości wielomianów otrzymujemy układ pięciu równań z pięcioma niewiadomymi

a4=b3a3=b2-cb3a2=b1-cb2a1=b0-cb1a0=r-cb0.

Chcemy wyznaczyć współczynniki b3, b2, b1, b0 oraz resztę r . Dlatego przekształcamy powyższy układ

b3=a4b2=a3+cb3b1=a2+cb2b0=a1+cb1r=a0+cb0.

Tym samym od razu możemy wskazać wartość b3. Zauważmy, że w kolejnych wierszach pojawia się suma znanych nam współczynników an i niewiadomej wyliczona w poprzednim wierszu pomnożonej przez c . Na tej obserwacji bazuje algorytm działania w schemacie Hornera.

Przykład 1

Wykonajmy dzielenie wielomianudzielenie wielomianów z resztądzielenie wielomianu 3x4-17x3+5x2+26x-5 przez x-5 za pomocą schematu Hornera.

R1Y6LnoCMcUAh
, , , , ,

Grafika przedstawia przykład dzielenia wielomianu: nawias, trzy x indeks górny, cztery, minus, siedemnaście x indeks górny, trzy, plus, pięć x indeks górny, dwa, plus, dwadzieścia sześć x, minus, pięć, zamknięcie nawiasu, podzielić na, nawias, x, minus, pięć, zamknięcie nawiasu. Rozwiązanie znajduje się w tabeli składającej się z dwóch wierszy i pięciu kolumn. W pierwszym wierszu w kolejnych kolumnach znajdują się liczby, kolejno: 3, minus 17, 5, 26, minus pięć. Przed tabelą na wysokości drugiego wiersza zapisana została liczba pięć. W drugim wierszu, kolejno w każdej kolumnie znajdują się liczby: 3, minus 2, minus 5, 1 oraz 0. Przy czym liczba trzy zaznaczona została na kolor niebieski, liczba minus 2 na kolor różowy, liczba minus 5 na kolor zielony, a liczba 1 na kolor fioletowy. Pod tabelą znajduje się równanie będące rozwiązaniem zadania, ma ono postać: trzy x indeks górny, cztery, minus, siedemnaście x indeks górny, trzy, plus, pięć x indeks górny, dwa, plus, dwadzieścia sześć x, minus, pięć, równa się, nawias, trzy x indeks górny, trzy, minus, dwa x indeks górny, dwa, minus, pięć x, plus, jeden, zamknięcie nawiasu, nawias, x, minus, pięć, zamknięcie nawiasu. Przy czym trzy x indeks górny, trzy ma kolor niebieski, minus dwa x indeks górny, dwa ma kolor różowy, minus pięć x ma kolor zielony, a jeden ma kolor fioletowy.Ilustracja przedstawia żarówki ze święcącymi się cyframi.

Przykład 2

Wykonajmy dzielenie wielomianu 3x4-5x3+7x2-9x-3 przez x+13 za pomocą schematu Hornera.

RmY1QUvU9GePE
, , , , ,

Grafika przedstawia przykład dzielenia wielomianu: nawias, trzy x indeks górny, cztery, minus, pięć x indeks górny, trzy, plus, siedem x indeks górny, dwa, minus, dziewięć x, minus, trzy, zamknięcie nawiasu, podzielić na, nawias, x, plus, początek ułamka, jeden, mianownik, trzy, koniec ułamka, zamknięcie nawiasu. Rozwiązanie znajduje się w tabeli składającej się z dwóch wierszy i pięciu kolumn. W pierwszym wierszu w kolejnych kolumnach znajdują się liczby, kolejno: 3, minus 5, 7, minus 9, minus trzy. Przed tabelą na wysokości drugiego wiersza zapisana została liczba minus jedna trzecia. W drugim wierszu, kolejno w każdej kolumnie znajdują się liczby: 3, minus 6, 9, minus 12 oraz 1. Przy czym liczba trzy zaznaczona została na kolor niebieski, liczba minus 6 na kolor różowy, liczba 9 na kolor zielony, a liczba minus12 na kolor fioletowy. Pod tabelą znajduje się równanie będące rozwiązaniem zadania, ma ono postać: trzy x indeks górny, cztery, minus, pięć x indeks górny, trzy, plus, siedem x indeks górny, dwa, minus, dziewięć x, minus, cztery, równa się, nawias, trzy x indeks górny, trzy, minus, sześć x indeks górny, dwa, plus, dziewięć x, minus, dwanaście, zamknięcie nawiasu, nawias, x, plus, początek ułamka, jeden, mianownik, trzy, koniec ułamka, zamknięcie nawiasu, plus, jeden. Przy czym trzy x indeks górny, trzy ma kolor niebieski, minus, sześć x indeks górny, dwa ma kolor różowy, dziewięć x ma kolor zielony, a minus, dwanaściema kolor fioletowy.

Przykład 3

Wiadomo, że wielomian Wx=x4+4x3-7x2-22x+24 jest podzielnypodzielność wielomianówpodzielny przez dwumiany x+3 oraz x-2. Zapiszmy wielomian Wx w postaci iloczynu wielomianów nierozkładalnychwielomian nierozkładalnywielomianów nierozkładalnych.

  • Użyjmy dwukrotnie schematu Hornera obliczając iloraz wielomianu Wx przez x+3, a następnie iloraz uzyskanego wyniku przez x-2.

R18At05JJPz2K

Grafika przedstawia tabelę składającą się z trzech wierszy i pięciu kolumn. W pierwszym wierszu kolejno w każdej kolumnie zapisane są liczb: 1, 4 minus 7, minus 22 i dwadzieścia cztery. Przed drugim wierszem znajduje się liczba minus 3, a w kolejnych kolumnach drugiego wiersza znajdują się następujące liczby: 1, 1, minus 10, 8 i zero. Przed trzecim wierszem znajduje się liczba 2, natomiast w kolejnych kolumnach trzeciego wiersza są liczby: 1, 3, minus 4, i 0, w ostatniej kolumnie trzeciego wiersza zapisany został myślnik. Liczby z ostatniego wiersza zostały zaznaczone kolorami w następujący sposób: 1 zaznaczono kolorem niebieskim, trzy kolorem różowym, minus cztery kolorem zielonym, zero kolorem fioletowym a myślnik ma kolor pomarańczowy. Pod tabelą jest równanie: x indeks górny, cztery, plus, cztery x indeks górny, trzy, minus, siedem x indeks górny, dwa, minus, dwadzieścia dwa x, plus, dwadzieścia cztery, równa się, nawias x indeks górny, dwa, plus, trzy x, minus, cztery zamknięcie nawiasu nawias x, plus, trzy zamknięcie nawiasu nawias x, minus, dwa zamknięcie nawiasu macierz, przy czym x indeks górny, dwa zaznaczono na kolor niebieski, trzy x na kolor różowy, a minus, cztery na kolor zielony.

  • Wielomian drugiego stopnia x2+3x-4 możemy sprowadzić do postaci iloczynowej posługując się wiadomościami z zakresu funkcji kwadratowej: Δ=25, x1=-4, x2=1, więc x2+3x-4=x+4x-1.

  • Zatem Wx=x-2x-1x+3x+4.

Przykład 4

Wielomian Wx=6x4+36x3+55x2+6x+9 jest podzielny przez wielomian Px=x2+6x+9. Zapiszmy wielomian Wx w postaci iloczynu wielomianów nierozkładalnych.

  • Zauważmy, że Px=x+32. Możemy więc zastosować dwukrotne dzielenie schematem Hornera przez dwumian x+3.

R1TvEwyJyIB7y
  • Uzyskany wielomian jest nierozkładalny.

  • Zatem Wx=x+326x2+1.

Polecenie 1

Zapoznaj się z animacją, w której zaprezentowane są trzy metody dzielenia wielomianu przez dwumian postaci x-a. Zwróć szczególną uwagę na dzielenie z pomocą schematu Hornera. Jeśli opanowałeś już algorytm dzielenia pisemnego, możesz pominąć pierwszą część animacji. Opis dzielenia schematem Hornera zaczyna się w minucie 3:23.

R1ZIHETslos8A
Film nawiązujący do treści lekcji dotyczącej dzielenia wielomianów przez dwumian.
Polecenie 2

Porównaj zapis dzielenia schematem Hornera w powyższej animacji z zapisem zaprezentowanym w prezentacji i przykładach na początku lekcji.

Wybierz ten sposób zapisu, który jest dla Ciebie wygodniejszy. Następnie oblicz iloraz i resztę z dzielenia wielomianu Wx przez dwumian postaci Px w następujących przykładach:

  1. Wx=x5+2x4-15x3+x2+7x+10, Px=x+5;

  2. Wx=2x4+7x3-14x2-x-2, Px=x-12;

  3. Wx=2x3+52x2+6-6x+1-23, Px=x+2.

Polecenie 3

Rozważmy wielomian Wx=100x100+99x99+98x98++3x3+2x2+x. W wyniku dzielenia tego wielomianu przez dwumian x+1 otrzymujemy wielomian Qx=b99x99++b1x+b0 oraz resztę r. Oblicz współczynnik b0.

R49PRIamwh7nG1
Ćwiczenie 1
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
RebVEJIpYa5YO1
Ćwiczenie 2
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
RQGs48pLhzX8Q1
Ćwiczenie 3
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
R1JtH0Ls8594K2
Ćwiczenie 4
Wskaż iloraz wielomianu trzy x indeks górny, cztery, koniec indeksu górnego, plus, x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, dziesięć x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, siedem x, plus, czternaście przez x, plus, dwa: Możliwe odpowiedzi: 1. trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, pięć x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, siedem, 2. trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, pięć x, plus, siedem, 3. trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, pięć x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, siedem x, 4. 3x2-5x+7, 5. trzy x indeks górny, cztery, koniec indeksu górnego, minus, pięć x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, siedem x
R1HMZwPQBCotE2
Ćwiczenie 5
Dany jest wielomian W nawias x zamknięcie nawiasu, równa się trzy x indeks górny, cztery, koniec indeksu górnego, minus, piętnaście x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, czterdzieści pięć x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, piętnaście x, plus, czterdzieści dwa. Dobierz w pary wielomiany P nawias x zamknięcie nawiasu i Q nawias x zamknięcie nawiasu wiedząc, że Q nawias x zamknięcie nawiasu jest ilorazem W nawias x zamknięcie nawiasu przez P nawias x zamknięcie nawiasu. P nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x, plus, dwa Możliwe odpowiedzi: 1. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, dwanaście x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, pięćdziesiąt siedem x, minus, czterdzieści dwa, 2. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, dwadzieścia jeden x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, trzy x, plus, dwadzieścia jeden, 3. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, sześć x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, trzy x, minus, sześć, 4. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, osiemnaście x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, dwadzieścia siedem x, plus, czterdzieści dwa P nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x, minus, siedem Możliwe odpowiedzi: 1. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, dwanaście x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, pięćdziesiąt siedem x, minus, czterdzieści dwa, 2. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, dwadzieścia jeden x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, trzy x, plus, dwadzieścia jeden, 3. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, sześć x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, trzy x, minus, sześć, 4. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, osiemnaście x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, dwadzieścia siedem x, plus, czterdzieści dwa P nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x, minus, jeden Możliwe odpowiedzi: 1. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, dwanaście x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, pięćdziesiąt siedem x, minus, czterdzieści dwa, 2. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, dwadzieścia jeden x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, trzy x, plus, dwadzieścia jeden, 3. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, sześć x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, trzy x, minus, sześć, 4. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, osiemnaście x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, dwadzieścia siedem x, plus, czterdzieści dwa P nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x, plus, jeden Możliwe odpowiedzi: 1. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, dwanaście x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, pięćdziesiąt siedem x, minus, czterdzieści dwa, 2. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, dwadzieścia jeden x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, trzy x, plus, dwadzieścia jeden, 3. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, sześć x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, trzy x, minus, sześć, 4. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, trzy x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, minus, osiemnaście x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, dwadzieścia siedem x, plus, czterdzieści dwa
R16h2t2t0jGC62
Ćwiczenie 6
Wyznacz iloraz Q nawias x zamknięcie nawiasu oraz resztę R z dzielenia wielomianu W nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x indeks górny, trzy, koniec indeksu górnego, plus, p x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, dwa przez dwumian V nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x, minus, jeden. Możliwe odpowiedzi: 1. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, nawias p, plus, jeden zamknięcie nawiasu x, plus, p, plus, jeden, 2. R, równa się, p, plus, trzy, 3. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, nawias p, plus, jeden zamknięcie nawiasu x, plus, p, 4. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, plus, nawias p, minus, jeden zamknięcie nawiasu x, plus, p, minus, jeden, 5. Q nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, minus, p x, plus, p, plus, trzy, 6. R, równa się, p, plus, cztery, 7. R, równa się, dwa, 8. R, równa się, zero, 9. R, równa się, minus, trzy
R1IUopwTIVkOb3
Ćwiczenie 7
Wiadomo, że wielomian W nawias, x, zamknięcie nawiasu, równa się, x indeks górny, siedemdziesiąt jeden, koniec indeksu górnego, plus, a x indeks górny, dwadzieścia jeden, koniec indeksu górnego jest podzielny przez dwumian nawias, x, minus, dwa, zamknięcie nawiasu. Wyznacz wartość parametru a. Możliwe odpowiedzi: 1. a, równa się, minus, dwa indeks górny, pięćdziesiąt, koniec indeksu górnego, 2. a, równa się, dwa indeks górny, pięćdziesiąt, koniec indeksu górnego, 3. a, równa się, dwa indeks górny, minus, pięćdziesiąt, koniec indeksu górnego, 4. a, równa się, minus, dwa indeks górny, minus, pięćdziesiąt, koniec indeksu górnego
RURhgX3j6vGok3
Ćwiczenie 8
Wiadomo, że wielomian W nawias x zamknięcie nawiasu, równa się, x indeks górny, siedemdziesiąt jeden, koniec indeksu górnego, plus, a x indeks górny, dwadzieścia jeden, koniec indeksu górnego jest podzielny przez dwumian nawias x, minus, dwa zamknięcie nawiasu, a ilorazem jest wielomian Q nawias x zamknięcie nawiasu. Wyznacz współczynnik a indeks dolny, sześćdziesiąt, koniec indeksu dolnego przy x indeks górny, sześćdziesiąt, koniec indeksu górnego w wielomianie Q nawias x zamknięcie nawiasu. Możliwe odpowiedzi: 1. a indeks dolny, sześćdziesiąt, koniec indeksu dolnego, równa się, dwa indeks górny, jedenaście, koniec indeksu górnego, 2. a indeks dolny, sześćdziesiąt, koniec indeksu dolnego, równa się, zero, 3. a indeks dolny, sześćdziesiąt, koniec indeksu dolnego, równa się, jeden, 4. a indeks dolny, sześćdziesiąt, koniec indeksu dolnego, równa się, dwa, 5. a indeks dolny, sześćdziesiąt, koniec indeksu dolnego, równa się, tysiąc dwadzieścia cztery, 6. a indeks dolny, sześćdziesiąt, koniec indeksu dolnego, równa się, dwadzieścia dwa

Słownik

dzielenie wielomianów z resztą
dzielenie wielomianów z resztą

dla każdego wielomianu Wx i niezerowego wielomianu Px istnieją wielomiany QxRx takie, że Wx=Px·Qx+Rx, przy czym wielomian Rx nazywany resztą z dzielenia jest stopnia mniejszego niż stopień wielomianu Px lub jest wielomianem zerowym

podzielność wielomianów
podzielność wielomianów

wielomian Wx jest podzielny przez niezerowy wielomian Px wtedy i tylko wtedy, gdy istnieje wielomian Qx taki, że Wx=Px·Qx

wielomian nierozkładalny
wielomian nierozkładalny

wielomian stopnia dodatniego, którego nie można przedstawić w postaci iloczynu co najmniej dwóch wielomianów stopnia dodatniego