M_R_W23_M3 Pole powierzchni i objętość brył
6. Ostrosłupy - zadania różne
Gdzie, w życiu codziennym, spotykamy ostrosłupy?
Czy umiejętności obliczania ich pól i objętości są przydatne?
W jaki sposób wykorzystamy wiedzę o kątach nachylenia krawędzi i ścian bocznych ostrosłupów?
W tym materiale odpowiemy na wszystkie te pytania.

Zastosujesz w sytuacjach praktycznych wzory dotyczące ostrosłupów.
Obliczysz miary kątów nachylenia ścian i długości krawędzi bocznych przedmiotów w kształcie ostrosłupów.
Wykorzystasz wiedzę i umiejętności dotyczące ostrosłupów w określaniu kosztów remontu
Ostrosłupy w życiu codziennym spotykamy najczęściej patrząc na dachy naszych domów. Jednak tutaj musimy zwrócić uwagę na nazewnictwo. Bo o ile w ostrosłupach mamy krawędzie boczne to tutaj będą kalenice, krawędzie podstawy to z kolei – murłaty. Kiedy liczymy objętość budynku w kształcie ostrosłupa (np. piramidy) to liczymy oczywiście kubaturę. Te nazwy są ważne, gdyż inaczej nie zrozumiemy, co jest do policzenia w poniższych zadaniach.
Metr kwadratowy dachówki kosztuje . Obliczymy koszt pokrycia dachu w kształcie ostrosłupa o podstawie prostokąta (rysunek ostrosłupa poniżej). Przy obliczeniach przyjmiemy, że zakupionej dachówki nie zostanie wykorzystane.

Rozwiązanie:
W zadaniu należy obliczyć pole powierzchni bocznej ostrosłupa.
Zaczniemy od policzenia długości drugiej krawędzi podstawy. Oznaczymy ją jako . Zaznaczymy także wysokości ścian bocznych i .

Z twierdzenia cosinusów mamy:
Ściany boczne są trójkątami równoramiennymi. Wyznaczymy długości ich wysokości. Nazwiemy je odpowiednio i .
Dokładamy na tzw. odpad, więc potrzebujemy blachodachówki.
.
Wigwam o wysokości , w kształcie ostrosłupa prawidłowego sześciokątnego, pokryto gontem bitumicznym.

Obliczymy, ile go potrzeba, jeśli wiemy, że pokryto nim ścian, które są nachylone do podstawy pod kątem .
Rozwiązanie:
Wykonamy rysunek pomocniczy. Wprowadzimy dodatkowe oznaczenia. Niech – długość wysokości trójkąta równobocznego, na jakie został podzielony sześciokąt foremny, oraz – długość krawędzi podstawy.

Z zależności w trójkącie prostokątnym o kątach , , :
Zatem , .
Obliczymy długość krawędzi podstawy. Odcinek jest wysokością trójkąta równobocznego, więc , .
Pole ściany bocznej ma miarę:
.
Gontem pokryto ścian, więc potrzebujemy go
.

Karmnik dla ptaków ma mieć kształt czworościanu foremnego o krawędzi długości . Aby go precyzyjnie wykonać, trzeba znać miary kątów pomiędzy sąsiednimi ścianami bocznymi, kąt nachylenia krawędzi bocznej do płaszczyzny podstawy i kąt nachylenia ścian bocznych do płaszczyzny podstawy. Obliczymy je.
Rozwiązanie:
Ściany boczne są trójkątami równobocznymi o boku długości . Odcinki zaznaczone na rysunku jako są wysokościami tych trójkątów.
Zaczniemy od kąta pomiędzy sąsiednimi ścianami bocznymi. Wykonamy rysunek pomocniczy. Wprowadzimy dodatkowe oznaczenie:
- wysokość ścian bocznych,
- kąt pomiędzy dwoma sąsiednimi ścianami.

Ściany boczne są trójkątami równobocznymi o boku długości . Odcinki zaznaczone na rysunku jako są wysokościami tych trójkątów.
Aby obliczyć miarę kąta , wykorzystamy twierdzenie cosinusów:
Obliczymy teraz miarę kąta nachylenia ściany bocznej do płaszczyzny podstawy.

- kąt nachylenia ściany bocznej do płaszczyzny podstawy,
- promień okręgu wpisanego w trójkąt równoboczny.
- wysokość trójkąta równobocznego
Policzymy miarę kąta nachylenia krawędzi bocznej do płaszczyzny podstawy.

- kąt nachylenia krawędzi bocznej do płaszczyzny podstawy,
- promień okręgu opisanego na trójkącie równobocznym.
Architekt zaprojektował dach domu w kształcie ostrosłupa prostegoostrosłupa prostego o podstawie prostokąta o wymiarach . Z projektu wynika, że tangens kąta nachylenia krawędzi bocznej do płaszczyzny podstawy ostrosłupa wynosi . Aby dobrze wymierzyć rozmieszczenie kalenic, musimy poznać miarę kątów płaskich przy wierzchołku ostrosłupa. Wyznaczymy ich miarę.
Rozwiązanie:
Wykonamy rysunek pomocniczy. Wprowadzimy oznaczenie pomocnicze: niech – długość przekątnej prostokąta, – długość wysokości ostrosłupa, – długości krawędzi bocznych, - miara kąt nachylenia krawędzi bocznej do płaszczyzny podstawy.

- długości krawędzi bocznych
Zobaczmy na rysunku, gdzie leżą kąty płaskie przy wierzchołku ostrosłupakąty płaskie przy wierzchołku ostrosłupa. Oznaczmy je jako i .

Z twierdzenia cosinusów mamy:
Zatem kąty płaskie mają odpowiednio miary i .
Pan Marek wybudował drewnianą altanę w kształcie ostrosłupa prawidłowegoostrosłupa prawidłowego czworokątnego o krawędzi podłogi . Kąt nachylenia krawędzi bocznych do płaszczyzny podstawy wynosi . Postanowił zabudować ściany boczne deskami o grubości . Metr sześcienny deski kosztuje . Obliczymy koszt desek potrzebnych na obicie altanki oraz jej kubaturę.

Rozwiązanie:
Wykonamy rysunek pomocniczy. Niech oznacza długość wysokości ostrosłupa.
W podstawie mamy kwadrat o krawędzi długości , więc jego przekątna ma długość .

Trójkąt jest prostokątny równoramienny. . Zatem również , stąd krawędzie boczne ostrosłupa mają długość a ściany boczne są trójkątami równobocznymi.
Obliczymy pole jednej zabudowanej ściany bocznej:
Jeśli pole ściany bocznej pomnożymy przez grubość deski, to otrzymamy ilość metrów sześciennych desek potrzebnych na jej obudowanie:
Mamy trzy ściany, więc potrzebujemy: desek.
Policzymy koszt desek:
.
Obliczymy na koniec kubaturę altany (objętość ostrosłupa):
Odpowiedź: Koszt obudowy ścian altanki potrzeba . Kubatura altanki wynosi .
Zapoznaj się z treścią filmu edukacyjnego. Zwróć uwagę na to, na którym etapie obliczeń stosuje się wielkości przybliżone.

Film dostępny pod adresem /preview/resource/RykVmY92JVFWP
Film nawiązujący do treści materiału dotyczący ostrosłupów- kontekst realistyczny.
Namiot typu tipi ma kształt ostrosłupa prawidłowego sześciokątnego o krawędzi podstawy długości i objętości . Oblicz długość krawędzi bocznych ostrosłupa.
Treść do ćwiczeń 1‑3

W roku w mazurskiej wsi Rapa wybudowano grobowiec, którego kształt przypomina egipskie piramidy. Podstawa zbudowana jest z kamienia polnego, na planie kwadratu. Zewnętrzne wymiary piramidy wynoszą: wysokość – , długość boku podstawy – .
Pan Adam potrzebuje pokryć połać dachu gontem bitumicznym. Kształt dachu przypomina ostrosłup ścięty o krawędziach bocznych równej długości, przedstawiony na rysunku.

- Miara kąta płaskiego przy wierzchołku ostrosłupa ściany o najmniejszej powierzchni: 1. jedenaście przecinek osiem m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 2. jeden przecinek jeden siedem m, 3. sto pięćdziesiąt pięć stopni, 4. dwa przecinek dwa m, 5. jeden przecinek osiem m, 6. dziesięć przecinek dwa m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 7. sto trzydzieści stopni, 8. dwa przecinek siedem sześć m.
- Pole powierzchni bocznej: 1. jedenaście przecinek osiem m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 2. jeden przecinek jeden siedem m, 3. sto pięćdziesiąt pięć stopni, 4. dwa przecinek dwa m, 5. jeden przecinek osiem m, 6. dziesięć przecinek dwa m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 7. sto trzydzieści stopni, 8. dwa przecinek siedem sześć m.
- Wysokość dachu: 1. jedenaście przecinek osiem m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 2. jeden przecinek jeden siedem m, 3. sto pięćdziesiąt pięć stopni, 4. dwa przecinek dwa m, 5. jeden przecinek osiem m, 6. dziesięć przecinek dwa m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 7. sto trzydzieści stopni, 8. dwa przecinek siedem sześć m.
- Długość kalenicy: 1. jedenaście przecinek osiem m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 2. jeden przecinek jeden siedem m, 3. sto pięćdziesiąt pięć stopni, 4. dwa przecinek dwa m, 5. jeden przecinek osiem m, 6. dziesięć przecinek dwa m indeks górny, dwa, koniec indeksu górnego, 7. sto trzydzieści stopni, 8. dwa przecinek siedem sześć m.
Dom, którego dach przypomina kształtem ostrosłup prosty czworokątny o podstawie trapezu równoramiennego (zobacz rysunek), wybudowano w roku . Obecnie wykonano renowację dachu, wymieniając jego pokrycie na dachówkę. Koszt dachówki to . Oblicz, ile kosztował materiał, jeśli wiemy, że kąt nachylenia kalenicy do płaszczyzny podstawy wynosi .


Piramida Luwru to konstrukcja ze stali i szkła, znajdująca się na dziedzińcu Luwru w Paryżu. Ma wysokości, a bok podstawy ma . W piramidzie znajdują się tafle szklane o kształcie rombu i tafli trójkątnych, co daje łącznie elementy. Nachylenie ścian wynosi (wzorem proporcji była piramida Cheopsa, której nachylenie wynosi ). Cała konstrukcja waży ton. Polski biznesmen postanowił stworzyć bryłę, której pole powierzchni będzie krotnie mniejsze od Piramidy Luwru, ale będzie stworzona z bursztynu (ściany grubości ). Ile potrzebowałby materiału na realizację swojego pomysłu?
Słownik
ostrosłup prosty, w którym podstawa jest wielokątem foremnym
ostrosłup, w którym spodek wysokości pokrywa się ze środkiem okręgu opisanego na podstawie. Krawędzie boczne ostrosłupa prostego są tej samej długości
kąt pomiędzy ramionami trójkąta równoramiennego będącego jego ścianą boczną





