Polityka i kultura polityczna
Chrześcijańska demokracja
Przeanalizujesz zmiany społeczne, które doprowadziły do zmian w doktrynie Kościoła katolickiego.
Scharakteryzujesz podstawy doktryny chrześcijańsko‑demokratycznej.
Scharakteryzujesz cele działania współczesnych partii chrześcijańsko‑demokratycznych.
Wiek XIX to czas głębokich przemian w postawach społecznych, strukturze społeczeństw, sposobie zarządzania gospodarką i ocenie relacji państwo – Kościół. To również czas rozwoju doktryny liberalnej, wprowadzenia do gospodarki zasad leseferyzmu, ale jednocześnie narodzin komunizmu i rozpowszechniania się tego nurtu wśród różnych grup społecznych. Obie te doktryny były obce doktrynie Kościoła katolickiego, jego podejściu do jednostki i jej roli w świecie.
Początki doktryny chadeckiej
Chadecja, czyli chrześcijańska demokracja, pojawiła się pod koniec XIX w. jako odpowiedź środowisk katolickich na rosnące wpływy socjalizmu. Jej podstawę stanowi katolicka nauka społeczna. Pierwszym dokumentem, który uznawany jest za skonkretyzowanie założeń doktryny chadeckiej, jest encyklika papieża Leona XIII Rerum Novarum, wydana w 1891 roku.
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj polecenie.
Rerum novarum (O kwestii robotniczej)Sprawa na tym polega, że każdy, kto ze szczodrobliwości Bożej otrzymał więcej dóbr, czy to zewnętrznych i materialnych, czy też duchowych, otrzymał je po to, by posługiwać się nimi dla własnego doskonalenia się, a równocześnie, by jako szafarz Bożej Opatrzności, obracać je na pożytek innych. Kto więc ma talent niech się wystrzega zupełnego milczenia; kto ma nadmiar dóbr, niech czuwa, by nie był ospały w pełnieniu miłosierdzia; kto zaś ma zdolności organizacyjne, niech się stara usilnie, by ich używanie i korzyści z nich płynące dzielił z bliźnimi.
Źródło: Leon XIII, Rerum novarum (O kwestii robotniczej), 15.05.1891.
Leon XIII oparł swoją doktrynę na neotomizmie. Interpretował filozofię św. Tomasza z Akwinu, akcentując problematykę jednostki ludzkiej. Stała się ona podstawą tzw. personalizmu chrześcijańskiego. Leon XIII nie akceptował obu najważniejszych i w największym stopniu kształtujących sposób myślenia w XIX wieku doktryn politycznych, czyli liberalizmu i socjalizmu. Doszedł jednak do wniosku, że przemian społecznych nie da się odwrócić. Uznał, że burżuazja pokonała ostatecznie feudałów, że nie ma powrotu do średniowiecznego modelu współpracy i współrządzenia arystokracji i Kościoła. Zauważył również, że liczebny wzrost proletariatu stawia przed Kościołem nowe wyzwania, dla których trzeba znaleźć nowe rozwiązania. Nie było to łatwe dla przedstawicieli Kościoła i dla samego papieża, ale uznał on konieczność pogodzenia się ze zmianami społecznymi. Postanowił zaproponować nowe rozwiązania, które mogłyby zaspokoić potrzeby robotników, równocześnie odciągając ich od poparcia dla socjalistów, którzy propagowali m.in. ateizm jako jedną z form sprzeciwu wobec idei sojuszu państwa i Kościoła. Dlatego w swoich encyklikach, stanowiących podstawę nauki społecznej Kościoła, zaaprobował niektóre rozwiązania liberalizmu. Zaakceptował system parlamentarny, tolerancję religijną i uznał socjalistyczną tezę o istnieniu wielkiego zróżnicowania społeczeństwa w kapitalizmie.
Na zdjęciu, na tle zachodzącego słońca, widoczna jest sylwetka mężczyzny, który stoi z rozłożonymi do góry rękoma. 2. Idea prawa – unowocześniony tomizm Główną rolę odgrywa prawo naturalne, wyrastające z prawa boskiego. Prawo stanowione jest odbiciem prawa naturalnego, a adaptacyjna formuła doktryny chrześcijańsko‑demokratycznej pozwoliła na wprowadzenie zasad związanych z prawami człowieka. Dla chadeków są one miarą oceny moralnej prawa stanowionego i nieregulowanych prawem zachowań jednostki.
Na grafice widoczny jest symbol prawa — paragraf. Znajduje się na tle dwóch niebieskich linii. 3. Idea wolności. Wolność to dążenie do prawdy obdarzonego godnością człowieka. Z jednej strony jest to wolność od grzechu i zniewolenia przez ziemskie potęgi i fałszywych proroków, z drugiej realizacja własnej drogi, podążanie w stronę dobra, sprawiedliwości i odpowiedzialności za siebie i społeczeństwo. Człowiek ma prawo wyboru własnej drogi życiowej przy jednoczesnym poszanowaniu tego prawa u współobywateli. Celem tej wolności jest rozwój na ziemi, który może dokonywać się przez pracę i samorealizację z poczuciem odpowiedzialności za dobro innych.
Na zdjęciu widoczny jest na tle zachodzącego słońca człowiek, który zrywa z rąk kajdany. 4. Idea społeczeństwa. Społeczeństwo to organiczna całość połączonych ze sobą więzami fizycznymi, kulturowymi, ekonomicznymi i politycznymi jednostek. W społeczeństwie człowiek funkcjonuje w różnorodnych grupach, takich jak rodzina, związki zawodowe, samorządy i scalające te wszystkie organizacje państwo. Chadecja odrzuca utopijną ideę społeczeństwa idealnego i równości potrzeb. Głosi ideę solidaryzmu społecznego, gdzie każdy powinien liczyć na pomoc innych i jednocześnie być przygotowanym na współpracę dla wspólnego dobra. Społeczeństwo powinno zapewnić jednostce możliwość rozwoju we wszystkich jej wymiarach.
Na zdjęciu widoczny jest gest sugerujący pracę zespołową. Widoczne są dłonie kilku osób złożone w jeden stos, jedne na drugich. 5. Idea gospodarki Widoczna jest ewolucja w podejściu do własności. Obecnie zwolennicy doktryny chrześcijańsko‑demokratycznej dopuszczają różne formy własności. Miałyby one równoważyć spełniane przez własność funkcje, łagodzić nierówności społeczne i realizować zasadę sprawiedliwości społecznej. Podkreśla się też rangę pracy, wyrażaną w realizacji prawa do pracy i godziwej płacy. Chadecy uznają prawo do strajku za nieodzowny w pewnych sytuacjach sposób dochodzenia swoich praw przez robotników.
Na rysunku ziemia wraz z ikoną recyklingu, czyli trzech zielonych strzałek, przechodzących jedna w drugą. 6. Idea państwa. Państwo to moralna i sprawiedliwa organizacja społeczeństwa. Państwo powinno być zorganizowaną wspólnotą, której celem jest zapewnienie obywatelom godnego życia. Chadecy zobowiązują wiernych do krytycznej oceny państwa i odpowiedzialności za nie. Widzą konieczność uczestnictwa katolików w życiu publicznym z jednoczesnym wprowadzaniem do niego zasad etyki i moralności chrześcijańskiej.
Na obrazku są dwie dłonie, a pomiędzy nimi, na tle mapy świata, znajduje się kula ziemska. Kula jednak nie przedstawia kontynentów, a złożona jest z flag krajów świata.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.
Encyklika Mater et MagistraObowiązuje jednak zawsze zasada, że interwencja gospodarcza państwa, choćby była bardzo szeroko zakrojona i docierała do najmniejszych nawet komórek społecznych, winna być tak wykonywana, by nie tylko nie hamowała wolności działania osób prywatnych, lecz by ją zwiększała, jeśli tylko są całkowicie zachowane podstawowe prawa każdej osoby ludzkiej. (…) Właściwością naszych czasów jest – jak się wydaje – stałe zwiększanie się własności państwa oraz innych instytucji publicznych. (…) Jednak i tu także należy koniecznie przestrzegać (…) „zasady pomocniczości”.
Źródło: Jan XXIII, Encyklika Mater et Magistra, 1963, dostępny w internecie: opoka.org.pl [dostęp 20.05.2020].
Przeanalizuj teksty źródłowe i wykonaj polecenie.
Źródło I
Trzej reformatorzyDo wszystkich pożądliwości i skaz, jakie każdy człowiek posiada ze swojej natury, dzisiejsze społeczeństwo dorzuca ciągłe podniety zmysłowe, olbrzymi napór wszelkiego rodzaju błyskotliwych i złośliwych błędów, którym pozwala swobodnie krążyć po przestworzach inteligencji, i mówi do każdego spośród biednych synów ludzkich, pogrążonych w tym wirze: „Jesteś wolną jednostką, broń się, zbaw się sam”. Jest to cywilizacja zabójcza.
Źródło: Jacques Maritain, Trzej reformatorzy, tłum. ks. Konstanty Michalski, Warszawa 2005, s. 53.
Źródło II
Ad bestissimi Apostolorum (O przyczynach obecnej wojny)(…) A życzymy sobie, ażeby katolicy nie tylko stronili od błędów, lecz także od sposobu myślenia, czyli od tak zwanego ducha modernistów. Kto bowiem tym duchem jest przejęty, ten odrzuca ze wstrętem wszystko co trąci starością, a wszędzie we wszystkim chciwie czegoś nowego szuka: w sposobie mówienia o rzeczach Bożych, w wykonywaniu kultu świętego, w urządzeniach katolickich, a nawet w samych praktykach prywatnej pobożności.
Źródło: Benedykt XV, Ad bestissimi Apostolorum (O przyczynach obecnej wojny), 1.11.1914.
Katolicka nauka, społeczna bazująca na wierze chrześcijańskiej, została wypracowana w ciągu ostatnich 100 lat. Rozwijali ją kolejni papieże, zwłaszcza Pius XI, Jan XXIII, Paweł VI oraz Jan Paweł II. Duży wkład w jej rozwój wniósł także sobór watykański II (1962–1965). Chadecja nie jest politycznym instrumentem Kościoła katolickiego, gdyż rozgranicza sprawy religijne oraz sprawy państwowe i polityczne.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.
Alfabet Soboru Watykańskiego IISobór Watykański II oderwał Kościół od polityki, wprowadzając pojęcie autonomii spraw ziemskich. W Gaudium et spes ogłoszono, że Kościół w żaden sposób nie utożsamia się ze wspólnotą polityczną ani nie wiąże się z żadnym systemem politycznym, poza tym wspólnota polityczna i Kościół są w swoich dziedzinach od siebie niezależne i autonomiczne.
Źródło: Katarzyna Wiśniewska, Alfabet Soboru Watykańskiego II, 10.10.2012, dostępny w internecie: wyborcza.pl [dostęp 17.03.2020].
Zapoznaj się z materiałami źródłowymi i wykonaj polecenie.
Źródło I
Źródło II
Sollicitudo rei socialis (Społeczna troska)Jeszcze raz staje się oczywiste, że rozwój, jego planowanie, użycie zasobów i sposób ich wykorzystania nie mogą być odrywane od poszanowania wymogów moralnych. Jedne z nich niewątpliwie wyznacza ograniczenia użycia widzialnej natury. Panowanie, przekazane przez Stwórcę człowiekowi, nie oznacza władzy absolutnej, nie może też być mowy o wolności „używania” lub dobrowolnego dysponowania rzeczami. Ograniczenie nałożone od początku na człowieka przez samego Stwórcę i wyrażone w sposób symboliczny w zakazie „spożywania owocu drzewa” (por. Rdz 2, 16‑17) jasno ukazuje, że w odniesieniu do widzialnej natury jesteśmy poddani prawom nie tylko biologicznym, ale także moralnym, których nie można bezkarnie przekraczać.
Źródło: Jan Paweł II, Sollicitudo rei socialis (Społeczna troska), 30.12.1987.
Założenia współczesnej chadecji
Idee współczesnej chadecji opierają się na wartościach chrześcijańskich. To na nich zbudowane są poglądy zwolenników partii dotyczące społeczeństwa, demokracji czy gospodarki. W samym centrum stawiana jest osoba ludzka, stworzona przez Boga na jego obraz i podobieństwo, wyposażona w wolność, świadomość i niezbywalne prawa. W tej myśli można odszukać charakterystyczną dla społecznej nauki Kościoła ideę personalizmu. Zwolennicy doktryny wskazują, że tak widziany człowiek jest uczestnikiem większej wspólnoty, składającej się z mniejszych grup. Zaliczana jest do nich rodzina, społeczność lokalna, stowarzyszenia zawodowe i kulturalne, a także kościoły i związki wyznaniowe czy państwo. Z tego postrzegania wynikają dalsze poglądy partii chrześcijańsko‑demokratycznych na demokrację czy solidaryzm społeczny, traktowany jako wyjście poza ramy solidarności klasowych i obejmujący całą wspólnotę polityczną. Może to być powodem częstego przyjmowania przez ugrupowania w tym charakterze nazwy – ludowa. W ich przypadku chodzi o szeroko rozumiany lud jako ogromną wspólnotę obejmującą państwa, a nawet wykraczającą poza jego granice. Lud będący wspólnotą międzynarodową połączoną wyznawaniem tych samych wartości. Jeden ze znaczących działaczy chadeckich, Rafael Caldera, tak to charakteryzuje:
Co to jest chrześcijańska demokracja(…) demokracja, do której dążymy, to demokracja wspólnotowa. Nie akceptujemy demokracji indywidualistycznej. Przedmiotem akcji politycznej w naszym mniemaniu nie jest jednostka, ale wspólnota. Chcemy realizować prawdziwą ideę wspólnoty, natchnionej miłością i ożywionej przez solidarność. Chcemy, by państwo reprezentowało wspólnotę polityczną, oraz by była to również wspólnota ekonomiczna.
Źródło: Rafael Caldera, Co to jest chrześcijańska demokracja, Warszawa 1990, s. 27.
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.
Nadzieja w oddolnych ruchach chadeckichMetoda chadecka jest unikalna. To podejście wybitnie antydoktrynerskie. Kiedy silne ideologie proponują radykalny język i podtrzymywanie skrajnych emocji społecznych, chadecja szuka raczej porozumienia, ceni różnorodność, szanuje i wzmacnia instytucje demokratyczne, naturalne procesy społeczne i związany z nimi postęp. Dystansuje się od wielkich ideologii, używających narzędzi społecznej inżynierii, bo w centrum stawia wolność i rozwiązania bazujące na ludzkim doświadczeniu.
Źródło: Konrad Ciesiołkiewicz, Nadzieja w oddolnych ruchach chadeckich, 4.12.2019.
Po II wojnie światowej poglądy na gospodarkę zwolenników doktryny chadeckiej bazowały na idei społecznej gospodarki rynkowej, realizującej zasady wolności konkurencji i sprawiedliwości społecznej. W ich koncepcji występuje również możliwość ingerencji państwa w życie gospodarcze na zasadzie subsydiarności. Na przełomie XX i XXI w. ważnym elementem programów partii chadeckich są również kwestie ekologiczne i zrównoważony rozwój.
Najważniejsze założenia programowe współczesnych partii chrześcijańsko‑demokratycznych
Współczesna doktryna chadecka wnosi do życia publicznego wartości chrześcijańskie, nie identyfikując ich z żadnym wyznaniem. Jej najważniejsze cechy to etyczne podstawy polityki, godność osoby ludzkiej, prymat dobra wspólnego i doskonalenie społeczeństw. Są to wartości uniwersalne, dlatego ugrupowania odwołujące się do tej doktryny mogą szukać poparcia wśród obywateli różnych wyznań i obywateli bezwyznaniowych.
Jedną z najsilniejszych partii chadeckich w Europie jest Niemiecka Unia Chrześcijańsko‑Demokratyczna. CDU zostało założone w 1945 r. przez byłych członków Partii Centrum, która z kolei została rozwiązana w 1933 r.
Główne założenia programowe partii:
Selbstverständnis der CDU1. Nasza partia została założona w 1945 r. przez ludzi, którzy chcieli kształtować przyszłość Niemiec za pomocą chrześcijańskiej, bezwyznaniowej Partii Ludowej. W tej nowej Partii Ludowej byli katolicy i protestanccy chrześcijanie, konserwatyści, liberałowie i chrześcijańscy socjaliści, kobiety i mężczyźni z różnych regionów, ze wszystkich klas społecznych i tradycji demokratycznych naszej ojczyzny.
2. CDU Niemiec oznacza wolną i konstytucyjną demokrację, społeczną i ekologiczną gospodarkę rynkową, integrację Niemiec z zachodnią wspólnotą wartości, zjednoczeniem narodu i zjednoczeniem Europy.
3. CDU zawsze była stroną nowoczesnych, przyszłościowych koncepcji. Nasze pomysły z powodzeniem przyspieszyły powojenną odbudowę, mocno zakotwiczyły nasz kraj w Unii Europejskiej i NATO i uczyniły Niemcy kwitnącą społecznością. Jedna z naszych wielkich wizji politycznych spełniła się wraz ze zjednoczeniem Niemiec.
4. Kompasem i standardem naszej polityki są wartości chrześcijańskie. Na tej podstawie rozwijamy naszą społeczność w zmieniającym się świecie. Podążymy tą ścieżką z odwagą i dążymy, aby dać naszym dzieciom i wnukom szansę na ich przyszłość w XXI w.Źródło: Unia Chrześcijańsko-Demokratyczna Niemiec, Selbstverständnis der CDU, dostępny w internecie: cdu.de [dostęp 3.03.2020].
Partią chadecką, która wyrosła w tradycyjnie katolickim społeczeństwie, jest Partia Ludowa w Hiszpanii, której początki sięgają 1976 r. i która funkcjonuje pod obecną nazwą od 1989 r. Partia ta jest członkinią Europejskiej Partii Ludowej i wchodzi w skład grupy politycznej EPL w Parlamencie Europejskim. W 2019 r. w związku z brakiem porozumienia na hiszpańskiej scenie politycznej wybory parlamentarne odbyły się dwukrotnie przedterminowo (w kwietniu wskutek odrzucenia propozycji budżetu, w listopadzie z powodu braku kandydata na premiera posiadającego poparcie parlamentarnej większości). Członkowie Partii Ludowej przedstawili w nich następujące założenia programowe:
Programas electoralesNastępne wybory będą decydujące dla Hiszpanii.
Przedstawiamy nasz program:
1. W obliczu secesjonizmu należy wykorzystać możliwości prawne, siłę państwa prawa i stosowanie mechanizmów konstytucyjnych.
2. Uważamy, że aby stworzyć miejsca pracy, które są pierwszą troską obywateli, należy obniżyć podatki, dlatego będziemy o to zabiegali. Nie będziemy rywalizować z partiami lewicowymi na hasła populistyczne.
3. Zadbamy o rozwój Narodowego systemu Ochrony Zdrowia i zwiększymy ilość bezpłatnych świadczeń dla obywateli.
4. Większa ilość miejsc pracy i więcej pracujących Hiszpanów to lepsze usługi publiczne. Dzięki naszej polityce będziemy wzmacniać sektor publiczny.
5. Wiemy, że przyszłość emerytur będzie jasna tylko wtedy, gdy sprostamy wyzwaniom demograficznym. I w tym celu rodziny muszą mieć swobodę i możliwość posiadania dzieci, bez hamowania kariery zawodowej.
6. Rodziny mają prawo wybrać, jakie wykształcenie chcą dla swoich dzieci i czy jest ono wysokiej jakości.
7. Wierzymy w społeczeństwo, w którym wszyscy Hiszpanie są równi, niezależnie od tego, czy mieszkają w środowisku wiejskim lub miejskim. Gdzie transformacja cyfrowa nie jest opcją, ale rzeczywistością. Będziemy działać w kierunku włączenia wszystkich grup społecznych w zmiany cywilizacyjne.
8. Państwo, które stoi przed wyzwaniem imigracji, musi chronić swoje granice i wprowadzić uregulowania prawne związane z asymilacją migrantów.Źródło: Partia Ludowa, Programas electorales, dostępny w internecie: pp.es [dostęp 3.03.2020].
Partią wyrosłą na gruncie społeczeństwa protestanckiego jest powstała w 1995 r. Partia Ludowa w Danii. Jej program różni się od założeń innych europejskich chadeków. Jej członkowie są m.in. eurosceptyczni i mają bardzo antyimigrancki program.
IdeologiaChcemy, aby kraj składał się z wolnych obywateli duńskich, którzy mieliby możliwość dbania o siebie i decydowania o sobie, ale państwo musi być jednocześnie zobowiązane do wspierania Duńczyków znajdujących się w trudnej sytuacji i do zapewnienia im bezpieczeństwa.
Chrześcijaństwo wprowadza wyraźne rozróżnienie między światem świata a światem wiary – rozróżnienie, które jest niezbędne dla rozwoju kraju – dla wolności, otwartości i rządów.
Duńska Partia Ludowa chce, aby państwo wspierało kościół narodowy. Nie podważa to zwykłej wolności przekonań, której jesteśmy zwolennikami – i jej obrońcami.
Cudzoziemcy powinni mieć możliwość przyjęcia do duńskiego społeczeństwa, ale tylko pod warunkiem, że nie zagrozi to bezpieczeństwu i rządowi.
Cudzoziemcy muszą, w ograniczonym zakresie, zgodnie ze specjalnymi przepisami i zgodnie z postanowieniami Konstytucji, móc uzyskać obywatelstwo duńskie.
Opieka nad osobami starszymi i niepełnosprawnymi jest zadaniem publicznym. Należy zapewnić tym grupom obywateli godne i bezpieczne życie na równych warunkach w całym kraju.
Opieka zdrowotna i opieka szpitalna muszą być na najwyższym poziomie, co do zasady muszą być publiczne i finansowane z podatków. Profilaktyczna opieka zdrowotna musi być traktowana priorytetowo.
Rozwój kraju musi odbywać się w interakcji z przyrodą i dlatego należy zachować ostrożność w związku z długoterminowymi konsekwencjami naszego stylu życia.Źródło: Duńska Partia Ludowa, Ideologia, dostępny w internecie: danskfolkeparti.dk [dostęp 3.03.2020].
Partie chrześcijańsko‑demokratyczne reprezentowane są również jako jedna z grup politycznych w Parlamencie Europejskim. Najważniejsze wartości, założonej w 1976 r. Europejskiej Partii Ludowej, to:
Nasza misja & wartości1. Cenimy ludzką godność, wolność i odpowiedzialność, równość i sprawiedliwość, solidarność i pomocniczość. Uznajemy wartości judeochrześcijańskie za nasz fundament i zobowiązujemy się do obrony wolności religii na całym świecie.
2. Bronimy demokracji przedstawicielskiej, rozdziału władzy, praw człowieka i praworządności, przeciwstawiając się jakiejkolwiek formie totalitaryzmu, jakiejkolwiek z podstaw ideologicznych.
3. Opowiadamy się za sprawiedliwym społeczeństwem, które zapewnia równe szanse i chroni uzasadnione interesy przyszłych pokoleń. Opowiadamy się za społeczną gospodarką rynkową opartą na wolności, odpowiedzialności i uczciwości, która promuje prywatne przedsiębiorstwa, obejmuje dobrobyt gospodarczy i nie pozostawia nikogo w tyle.
4. Wierzymy w odpowiedzialne zarządzanie zasobami naturalnymi, które zapewnia spełnienie uzasadnionych potrzeb i poprawia warunki życia wszystkich, zapewniając jednocześnie zrównoważony rozwój, który chroni naszą planetę dla przyszłych pokoleń. Zachęcamy do stosowania nowych technologii oraz prowadzenia badań i innowacji mających na celu poprawę jakości życia.
Źródło: Europejska Partia Ludowa, Nasza misja & wartości, dostępny w internecie: eppgroup.eu [dostęp 3.03.2020].
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.
Nowy program CDUNowy program partyjny niemieckich chrześcijańskich demokratów nosi tytuł: „Wolność i bezpieczeństwo – wartości podstawowe dla Niemiec”. Stanowi on modyfikację poprzedniego programu CDU z roku 1994. Kreśli między innymi bardziej nowoczesny obraz rodziny, odwołuje się do kontrowersyjnego pojęcia „kultury przewodniej”, postuluje wprowadzenie możliwości włączenia żołnierzy sił zbrojnych do akcji służących ochronie bezpieczeństwa wewnętrznego. W swoim nowym programie partyjnym CDU wypowiada się przeciwko pełnemu członkostwu Turcji w Unii Europejskiej oraz domaga się przedłużenia okresu eksploatacji elektrowni atomowych w kraju.
Źródło: Nowy program CDU, dostępny w internecie: dw.com [dostęp 3.03.2020].
Zapoznaj się z tekstem i wykonaj polecenie.
Program Europejskiej Partii Ludowej103. Ludzie są wolni, odpowiedzialni i współzależni, a zatem biorą udział w budowie i ulepszaniu społeczeństwa.
104. Wolność jest wpisana w naturę człowieka. Oznacza to, że każda osoba ma prawo i obowiązek ponoszenia pełnej odpowiedzialności za swoje czyny, a także współdzielenia odpowiedzialności za integralność tworzonego świata wobec swoich sąsiadów i Ziemi.
105. Postęp jest wynikiem wielu prób osiągnięcia dobra wspólnego różnymi drogami, metodą prób, błędów i dialogu. Człowiek, który jest z natury omylny, nie może od razu poznać prawdy. W związku z tym należy uznać za niemożliwe opracowanie, a tym bardziej wprowadzenie w życie, koncepcji społeczeństwa idealnego, wolnego od cierpień i konfliktów. Odrzucamy wszelkie formy totalitaryzmu opierające się na takim dążeniu. Każdy człowiek może posiadać i zmieniać własną koncepcję dobra, a także dążyć do jej wypracowania. Ustrój demokratyczny z równym szacunkiem i troską traktuje osoby mające odmienne koncepcje dobra, pod warunkiem że wyrażają je zgodnie z wartościami tolerancji i demokracji.
Źródło: Program Europejskiej Partii Ludowej, dostępny w internecie: psl.pl [dostęp 3.03.2020].
Podsumowanie
Idee społeczne chrześcijańskiej demokracji oparte są na założeniach chrześcijaństwa. Jednak w przeciwieństwie do dogmatów religijnych nauka społeczna Kościoła zmienia się zależnie od sytuacji w realnym świecie. Jej integralny charakter przejawia się w spójności wewnętrznej oraz zdolności asymilowania dla własnych potrzeb osiągnięć naukowych i akceptowalnych dla Kościoła treści innych doktryn politycznych. Dla zrozumienia doktryny chrześcijańsko‑demokratycznej trzeba pamiętać o wierze w podporządkowanie życia doczesnego życiu wiecznemu. Jej humanitaryzm przejawia się w personalizmie, czyli podkreśleniu naczelnej wartości człowieka w jego wymiarze doczesnym, fizycznym i duchowym. Solidaryzm społeczny, który głoszą zwolennicy tej doktryny, nakłada na społeczeństwo obowiązek umożliwienia jednostce zaspokojenia wszystkich tych potrzeb. Powszechność doktryny przejawią się w tym, że każdy człowiek może przyjąć i realizować jej założenia.
Zapoznaj się z ilustracją i wykonaj polecenie.
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj polecenie.
Diuturnum illud (O pochodzeniu władzy cywilnej)Jeden jest tylko powód uwalniający ludzi od posłuszeństwa [władzy politycznej], mianowicie gdyby żądano od nich czegoś przeciwnego prawu naturalnemu albo Bożemu, tam bowiem, gdzie zachodzi pogwałcenie prawa natury lub woli Bożej, zarówno sam rozkaz, jak wykonanie go, byłoby niegodziwe. Gdyby więc kto znalazł się w tym położeniu, iż miałby do wyboru nie usłuchać rozkazów Boga albo panujących, powinien postąpić według słów Jezusa Chrystusa, nakazującego oddać „Cezarowi to, co należy do Cezara, a Bogu to, co należy do Boga” (Mt 22, 21), a idąc za przykładem Apostołów, śmiało odpowiedzieć: „Bardziej trzeba słuchać Boga niż ludzi” (Dz 5, 29).
Źródło: Leon XIII, Diuturnum illud (O pochodzeniu władzy cywilnej), 29.06.1881.
Słownik
określenie zaczerpnięte z rewolucji francuskiej, charakteryzujące francuskie mieszczaństwo i jednostki wykonujące wolne zawody; w XIX wieku rozszerzone na wszystkich obywateli posiadających majątki w miastach i właścicieli fabryk
(z gr. hedone – rozkosz) doktryna etyczna, w której najwyższą wartością w życiu człowieka jest przyjemność i dążenie do jej zaspokojenia
kierunek filozoficzny w katolickiej nauce społecznej Kościoła, rozwijający myśl św. Tomasza z Akwinu
współczesny nurt filozoficzny stawiający w centrum zainteresowania człowieka i jego potrzeby; idee personalizmu chrześcijańskiego nawiązują do myśli filozoficznej św. Tomasza z Akwinu, który również wskazywał na znaczenie jednostki w świecie; Akwinata postulował wyjątkowość jednostki ludzkiej w dziele stworzenia – uważał, że jest ona nierozłączną jednością składającą się z duszy i ciała, stanowiąc wyjątek wśród innych bytów
w starożytnym Rzymie biedni obywatele żyjący na koszt państwa; w doktrynie komunistycznej – klasa robotnicza
spełnia funkcję kryterium oceny stosunków społecznych, różnie rozumiana w różnych doktrynach politycznych