Gdy Ameryka zaczyna brzmieć‑skąd wziął się jazz

W pierwszej połowie XX wieku dokonały się głębokie przemiany, widoczne nie tylko w polityce i gospodarce, lecz także w sztuce, kulturze i obyczajowości. Już od początku stulecia w atmosferze społecznej i kulturalnej dało się wyczuć nadchodzące zmiany. Dotychczasowe środki artystycznego wyrazu przestawały wystarczać, dlatego rozpoczęto poszukiwania nowych form. Etnolodzy próbowali dotrzeć do źródeł kultur narodowych- najpierw europejskich, a następnie z innych części świata. Rewolucjoniści obalali stare systemy… a w Nowym Orleanie, za dalekim ciągle Oceanem- rodził się zupełnie nowy trend muzyczny- jazzjazzjazz!

ROzHpl6MKSvRo1

Fotografia przedstawia obraz olejny wykonany przez Alberta Gleizes w 1915 roku pt. „Composition pour Jazz”. Kompozycja to gwasz na tekturze, podpisany w prawym dolnym rogu „ Alberta Gleizes / 15, NY”. Obraz składa się z szerokich, zachodzących na siebie płaszczyzn czerni, bieli i dwóch podstawowych kolorów, żółtych i czerwonych. Kolory dynamicznie przecinają się, widać ukośne i półokragłe linie.

W tym dynamicznym kulturowo czasie pojawił się kompozytor, który potrafił przenieść ducha jazzu do sal koncertowych, nie zatracając jego autentycznego charakteru.
Był nim George Gershwin- twórca, który z niezwykłą intuicją łączył świat muzyki popularnej z klasyczną, a Broadway z filharmonią. Jego twórczość stanowi pomost między kulturą masową, a muzyką artystyczną XX wieku i do dziś pozostaje symbolem amerykańskiego stylu w muzyce. Zanim jednak o samym kompozytorze ważny jest kontekst wydarzeń tego czasu i samego powstania tak mocno oddziaływującego nurtu w muzyce, jakim jest powstanie zupełnie czegoś nowego, czyli... 

Nowy Orlean jako kolebka jazzu

O Nowym Orleanie często mówi się, że jest kulturowym tyglem. Wpływy europejskie mieszają się tam z afrykańskimi, kubańskimi, południowoamerykańskimi i wieloma innymi. Nic więc dziwnego, że w miejscu tak pełnym odmienności kształtują się nowe prądy i idee. Jazz powstaje z połączenia kilku muzycznych prądów, krzyżujących się ze sobą i splatających w nową jakość. Samo słowo pochodzi ze slangu i określa coś pełnego energii, żywiołowego. To wynik wielkich zmian społecznych jakie mają miejsce w USA po 1900 roku (urbanizacjaurbanizacjaurbanizacja, wzrost znaczenia klasy robotniczej; pojawienie się związków zawodowych i nowych ruchów społecznych; w muzyce to pojawienie się fonografii, siła radia i nowopowstający filmów). W odniesieniu do muzyki słowo jazz pojawiło się w prasie w 1916 roku w poczytnym piśmie Chicago Tribune.

Wśród źródeł jazzu nowoorleańskiego, znanego później jako dixielandDixielanddixieland, wymienia się bluesBluesblues, ragtimeRagtimeragtime, negro spiritualNegro spiritualsnegro spiritual i kontakt muzyków z marszowymi orkiestrami wojskowymi, między innymi podczas uroczystości publicznych. W czasie obu wojen ciemnoskórzy jazzmani także byli wcielani do armii.

Ragtime‑nowy rytm Ameryki

Ragtime to gatunek początkowo znany głównie z klubów, barów, statków pływających pomiędzy USA a Europą i temu podobnych miejsc. Stanowił kompilację zasłyszanych melodii z improwizowanym akompaniamentem quasi‑marszowym. Z czasem był zapisywany i stał się gruntem walk pianistów‑wirtuozów. Choć ragtime pisało wielu, najpopularniejszym kompozytorem tego gatunku był Scott Joplin (1868‑1917), nazywany przez sobie współczesnych oraz późniejszych jazzmanów królem ragtime’u.

Synkopowane rytmy oraz charakterystyczny, trochę marszowy akompaniament. Oto główne cechy wyróżniające ragtime.
W Paryżu gatunkiem tym zainteresowali się kompozytorzy europejscy, między innymi Igor Strawiński (1882‑1971) twórca przełomowych baletów i utworów symfonicznych. Zainspirowany nutami przywiezionych ragtime'ów przez przyjaciela  z USA, zabrał się sam do pisania. I tak oto powstał w 1918 roku Ragtime na 11 instrumentów.

Warto zaznaczyć, że do tego momentu Strawiński prawdopodobnie jeszcze nie słyszał granego na żywo jazzu. Dopiero, gdy niemal kończył pracę nad Piano‑Rag‑Music (1919), udało mu się po raz pierwszy usłyszeć muzyków wykonujących ragtime’y- i to zaledwie około dwa tygodnie przed ukończeniem utworu. 

Korzenie amerykańskiej muzyki: negro spiritual i blues

Negro spiritualNegro spiritualsNegro spiritual lub spiritual song powstawały na początku w południowych stanach USA pod wpływem protestanckich hymnów, które czarni niewolnicy słyszeli w kościołach. Obecność na coniedzielnych nabożeństwach stanowiła często jedyną formę społecznej aktywności innej niż praca, na którą niewolnikom pozwalano. Spekuluje się także, że niektóre hymny zawierały ukryte wskazówki, jak uciec i opuścić tereny południowych stanów, aby stać się wolnym. Jednak nigdy tego nie udowodniono.

R11GG7T2ONL69

Okładka albumu utrzymana jest w odcieniach niebieskiego. W górnej części widnieje duży napis „Negro Spirituals”, a pod nim mniejszy „The Golden Gate Quartet”. W tle widać dwa parowce płynące po rzece, z wysokimi kominami wypuszczającymi dym. Na pierwszym planie, po prawej stronie, stoi grupa siedmiu osób – dorosłych i dzieci – patrzących w górę. Są ubrani w dawne stroje, a za nimi rozciąga się woda. W lewym dolnym rogu znajduje się logo „Columbia” oraz napis „Long Playing 33⅓ RPM Record”.

Pieśni mają bardzo różną strukturę i tempo. Jednak charakterystyczne synkopowane rytmy, blue notes (obniżanie niektórych dźwięków o mniej więcej półton w stosunku do oryginalnych skal durowych i mollowych) i częsta praktyka tzw. pytania i odpowiedzi, to cechy wiodące. Widoczna w pieśniach tęsknota za wolnością i ulgą od pracy przekazywana jest za pomocą takich symboli, jak rzeka Jordan, przejście na drugą stronę wody do obozowiska itp.

Blues- smutek w rytmie i dusza w dźwięku

BluesBluesBlues wywodzi się głównie z pieśni wykonywanych podczas pracy. Pierwsze wzmianki na jego temat można przeczytać w kronikach już pod koniec XIX wieku, lecz po raz pierwszy tekst bluesa opublikowany zostaje dopiero w 1908. O wczesnych bluesach często mówi się pieśni niedoli, ponieważ stanowią po części wykrzyczaną, a po części wyśpiewaną, próbę wyrażenia trudnych, często bolesnych emocji i wszelkiego rodzaju życiowych niesprawiedliwości. Jednym z takich przykładów jest poniższa pieśń.

Słyszana w powyższym przykładzie forma bluesa stanie się utrwalonym standardem jazzowymstandard jazzowystandardem jazzowym, składającym się zazwyczaj z 12‑taktowej całości, podzielonej na 3 części po 4 takt. Taki układ stanowi podłoże każdej ze zwrotek o zwyczajowym układzie wersów typu: aab. Przebieg harmoniczny także posiada określoną i znaną powszechnie strukturę.

R1DfzDpwUfHPz

Fotografia przedstawia jeden z pierwszych opublikowanych bluesów. Jest napisany przez pianistę Jelly’ego Roll Mortona w 1915 r. Na ilustracji widać dwoje grających na instrumentach ludzi. Postacie są biało‑czarne. Na górze znajduje się napis: The Jelly Roll Blues.

Od ulic Nowego Orleanu po parkiety Harlemu, czyli Dixieland i swing

DixielandDixielandDixieland powstaje z połączenia powyższych elementów z wpływami afrokubańskimi, kontaktami muzyków z marszami wojskowymi oraz muzyką kubańską i południowoamerykańską. Gatunek ten wykorzystuje specyficzny rytm basowy, tak zwany walking, który potem rozwinie swing.Swingswing.

RBt0kdBjHEdnQ1

Fotografia przedstawia wzór rytmiczny swinga w odniesieniu do wzorców klasycznych.

SwingSwingSwing zdominował estrady nie tylko USA, lecz później także innych krajów świata. Największą popularnością cieszył się w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku, a rozpoczął się w Chicago. Stamtąd, przy pomocy wodewilówwodewilwodewilów i musicaliMusicalmusicali, rozpowszechnił się w pozostałych stanach. A ponieważ obok amatorów do grania jazzu zabrali się profesjonalni muzycy, zaczęło powstawać coraz więcej aranżacji na coraz większe zespoły, by ostatecznie doprowadzić do wykształconego z orkiestry dętej big banduBig‑bandbig bandu prezentowanego tutaj poniżej.

RE2KSZ3M3E6B5

Czarno‑białe zdjęcie przedstawia dużą orkiestrę występującą na scenie o półokrągłym kształcie. Na pierwszym planie, z przodu sceny, stoi mężczyzna grający na trąbce, a obok niego kilku muzyków grających na puzonach. W środkowej części sceny widać muzyków z instrumentami dętymi, a w tle perkusistę oraz kontrabasistę. Wszyscy mężczyźni ubrani są w garnitury. W tle znajdują się pionowe kolumny i gładka ściana.

 A teraz wysłuchaj jednego z najpopularniejszych utworów w wykonaniu zespołu pod przewodnictwem Glenna Millera, w utworze In the Mood.

Zespoły jazzowe tworzone na początku XX wieku składały się zwyczajowo z:  gitary lub banjobanjobanjo, razem z fortepianem i perkusją stanowiących sekcję rytmiczną zespołu. Na pierwszym planie bowiem zazwyczaj znajdowały się instrumenty, takie jak klarnet, trąbka czy saksofon.

Segregacja rasowa, obowiązująca zwłaszcza w południowych stanach USA, nie spowolniła rozprzestrzeniania się jazzu. Jednak prawa segregacyjne upadną dopiero po II wojnie światowej, między innymi dzięki działaniom Martina Lutera Kinga (1929‑1968), a to również odbija swoje pięto na rozprzestrzenianie się w różnych kierunkach muzyki jazzowej.

RTM3bzXgRXbP01

Fotografia przedstawia The King Carter Jazzing Orchestra, Houston 1921 rok. Jest to archiwalne zdjęcie, na którym znajduje się pięciu, zadowolonych, ciemnoskórych mężczyzn. Mężczyźni ubrani są w garnitury, na głowie mają kapelusze. Każdy z mężczyzn grał na innym instrumencie, były to: puzon, trąbka, perkusja, skrzypce i bas.

Amerykański sen w dźwiękach George'a Gershwina

R12MLLhOm7YSg1

Fotografia przedstawia George'a Gershwina. Mężczyzna w średnim wieku, ma krótko obcięte włosy, które są zaczesane do tyłu. Mimika twarzy poważna, ale z lekkim uśmiechem. Ubrany jest w koszulę, krawat i marynarkę.

Lata młodości

Oryginalnie Jakob Gershwine, urodził się na Brooklynie parze rosyjskich emigrantów żydowskiego pochodzenia. Był drugim spośród czworga rodzeństwa. Początkowo nie interesował się muzyką i wraz z innymi chłopcami biegał po ulicach psocąc dorosłym. 

W wieku piętnastu lat opuścił szkołę ksiegowych, do której zapisał go ojciec. Później rozpoczął pracę jako tak zwany song‑pluggerSong‑pluggersong‑plugger, czyli – został pianistą nagrywającym rolki ( nie mylić z tymi z Fb:-) z muzyką rozrywkową do automatycznych pianin oraz prezentującym nowe piosenki wydawcom. Pomimo tego, że był najmłodszym pianistą w historii tego zawodu, jego ojciec wyrażał dezaprobatę. Pracodawcy młodego Gershwina jednak zauważyli jego talent i umożliwili wydanie jednego z jego pierwszych utworów rozrywkowych- When You Want ‘Em. Było to w 1916 r. Z kolei w rewii Passing Show of 1916 wykonano piosenkę Gershiwna Making of a Girl.

Dwa wydarzenia zmieniły ten stan rzeczy: po pierwsze, usłyszał swojego rówieśnika grającego recital na skrzypcach, po drugie, rodzice kupili starszemu bratu pianino. Niestety, początkowo mały George nie trafiał na nauczycieli, którzy potrafili go zrozumieć, dopiero współpraca z Charlesem Hambitzerem przyniosła efekty. W 1917 roku opublikowano jego pierwszą piosenkę. Siedemnastoletni wówczas Gershwin otrzymał za utwór honorarium w wysokości 50 centów. Aż dziw, że według statystyk, stanie się później najlepiej zarabiającym kompozytorem jeszcze za życia. Jego dalszy rozwój zależał w dużej mierze od Harry’ego Askinsa, który pomógł mu zdobyć pracę w wydawnictwie Harmsa. To z kolei umożliwiło mu otrzymywanie stypendium oraz wydawanie własnych kompozycji.

R1LBpIdwjwVyd1

Lower East Side – dzielnica, w której mieszkała rodzina Gershwina. Na ilustracji widzimy po lewej i prawej stronie stare kamienice. Na ulicy znajdują się kupcy i sprzedawcy oraz wozy z koniem.

Błękitna Rapsodia George’a Gershwina

Kolejnymi ważnymi sukcesami George’a na początku drogi artystycznej była premiera jego rewiiRewiarewii Half‑Past Eight (1918 r.) oraz premiera musicaluMusicalmusicaluLa La Lucille- niezwykle optymistycznie przyjętych przez publiczność.

RTu4t5eon0t6D1

Ilustracja przedstawia amerykańskiego pianistę, autora piosenek i komika - Al Jolson. Wykonawca utworu Gershiwna – „Swanee”. Mężczyzna w średnim wieku, z przyjaznym, spokojnym wyrazem twarzy. Ma brązowe oczy, ciemne brwi i włosy, które są zaczesane do tyłu. Patrzy w górę i z tego profilu zostało wykonane zdjęcie. Ubrany jest w szary garnitur.

Jednakże prawdziwą sławę przyniósł Gershwinowi dopiero utwór Swanee, który został wykonany przez przedstawionego powyżej Ala Jolsona w 1919 r, znaną ówcześnie gwiazdę Broadwayu. W ciągu roku od jej nagrania sprzedano ponad 2 miliony płyt i ponad milion egzemplarzy nut i ten komercyjny sukces niewątpliwie świadczył o ogromnej popularności młodego kompozytora. 

W kolejnych latach George Gershwin opracowywał melodie do corocznych rewiiRewiarewii broadwayowskich pt. George White’s Scandals. Przyniosło to wiele wartościowych kompozycji. Jedna z nich to jednoaktowa operaOperaopera murzyńska Blue Monday - została przeorkiestrowana przez Ferde Grofe’a i wykonana w koncertowej wersji  jako nowy tytuł: 135th Street w 1915 r.

Pierwszy utwór koncertowy Gershwina powstał na zamówienie króla jazzu-Paula Whitemana.

RCPBPwZ1S5yF31

Ilustracja przedstawia afisz koncertu z 12 lutego 1924 r. Na plakacie znajdują się informację takie jak: Paul Whiteman and his Palais Royal Orchestra. An Experiment in Modern Music assisted at ZEZ CONREY and GEORGE GERSHWIN.

Zgodnie z propozycją- miał zostać wykonany podczas koncertu z cyklu Experiment in Modern Music, czyli Eksperymentowanie z muzyką nowoczesną. George nie był wystarczająco doświadczony w sferze muzyki symfonicznej, dlatego poprosił o pomoc Ferde Grofe’a, który przeinstrumentował kompozycję. Mowa tu o jednej z najbardziej rozpoznawalnych kompozycji Gershwina -Rhapsody in Blue, czyli Błękitnej Rapsodii. Premiera miała miejsce 12 lutego 1924 r. Partię solisty wykonał sam kompozytor. Wśród publiczności znaleźli się tacy artyści, jak Leopold Stokowski, czy Igor Strawiński. Reakcje odbiorców były bardzo pozytywne. Również krytycy chwalili kompozycję, podkreślając nadzwyczajny talent Gershwina. Wysłuchaj słynnego początku Błękitnej rapsodii z jej charakterystycznym glissandemGlissandoglissandem klarnetu. Poniżej zapis dźwiękowy w wersji solowej- godny wysłuchania.

Potężne brzmienie Błękitnej Rapsodii dzieła słychać już w kolejnych taktach- jak poniżej:

Pozostałe kompozycje Gershwina

W połowie lat dwudziestych George Gershwin krótko przebywał w Paryżu, gdzie próbował poszerzyć swoją wiedzę kompozytorską najpierw pod kierunkiem Nadii Boulanger (1887‑1979- nauczycielki takich gwiazd m.in jak: Aarona Copland'a, Philipa Glass'a, Astora Piazzolli, Quincy Jonesa, Elliotta Cartera, Waltera Pistona, Roya Harrisa i Daniel Barenboim. Wśród Polaków wymienić należy: Grażynę Bacewicz, Wojciecha Kilara, Krzysztofa Meyera i Zygmunta Krauzego), potem zaś Maurice’a Ravela. Boulanger odrzuciła propozycję, gdy Gershwin rozpoczął pracę nad Amerykaninem w Paryżu. Uznała, że jej nauki mogłyby niekorzystnie wpłynąć na amerykańskość Gershwina i w rezultacie podkopać jego naturalnie rozwijający się talent. Ravel także odmówił wyjaśniając, że świat potrzebuje autentycznego Gershwina, a nie podróbki Ravela. Igor Strawiński wspominając tamte czasy wyzna, że Ravel żartował później: 

Po sukcesie Błękitnej Rapsodii Gershwin nie przestawał komponować utworów z przeznaczeniem do sal koncertowych. Nie zaniedbywał przy tym tworzenia muzyki rozrywkowej- w 1924 r. na Broadwayu odbyła się premiera jednej z najlepszych komedii muzycznych – Lady, Be Good. Doczekała się ona ponad 300 przedstawień. To właśnie w niej znajduje się piosenka Fascinating Rhythm, której za chwilę wysłuchasz.

Zaledwie rok po premierze tego musicalu, New York Symphonic Society złożyło u Gershwina zamówienie na koncert fortepianowy. Jego premiera odbyła się 3 grudnia 1925 r. w Carnegie HallCarnegie HallCarnegie Hall.Carnegie Hall. Sam kompozytor o utworze mówił następująco:

W omawianym Koncercie fortepianowym F‑dur George Gershwin połączył tradycję rozrywkowej muzyki amerykańskiej wraz ze zdobyczami muzyki europejskiej -pomimo klasycznej formy, kompozytorowi udało się wprowadzić elementy jazzowe. Nie stosuje on jednak pracy przetworzeniowej, lecz jedynie powtarza tematy w odmiennej fakturze. Wysłuchajcie teraz fragmentu pierwszej części. Zwróćcie uwagę na motywy jazzowe.

Warte uwagi są też Trzy Preludia Gershwina, skomponowane w 1926 r. i dedykowane przyjacielowi – Billemu Daly’emu. Początkowo kompozytor planował napisać 24 preludia, jednak liczbę tę zmniejszył do 7 w manuskrypcie, później do 5 - podczas premiery, aż w końcu do trzech -w wydaniu nutowym. Dwa preludia, które nie zostały wydane, zostały przearanżowane i opublikowane jako Short Story na skrzypce i fortepian. Za chwilę wysłuchasz Pierwszego Preludium pochodzącego z tego zbioru, który został zachowany w tonacji B‑dur i przesycony jazzowymi zwrotami melodycznymi. 

Poemat symfoniczny- Amerykanin w Paryżu i pozostała twórczość

RFy1ewaidaskS1

Poemat symfoniczny „Amerykanin w Paryżu” był inspiracją do powstania w 1951 r. filmu pod tym samym tytułem; na zdjęciu – plakat filmowy przedstawiający tańczącą parę.

W roku 1928 George Gershwin udał się w podróż do Europy, której owocem był poemat symfonicznyPoemat symfonicznypoemat symfoniczny Amerykanin w Paryżu. Wbrew tytułowi- kompozycja powstała w Wiedniu, a premiera odbyła się w Nowym Jorku 13 grudnia 1928 r. Opowiada historię Amerykanina przechadzającego się ulicami Paryża. Cechuje ją taneczny charakter odzwierciedlający zapał i ciekawość turysty przeplatany tęsknotą za ojczyzną. Melodie są tu podkreślane ostrym rytmem, co wyraźnie kontrastuje ze spokojnymi frazami. Dla zwiększenia realizmu Gershwin posłużył się prawdziwymi klaksonami samochodowymi. Posłuchaj czy to usłyszysz?

W kolejnych latach powstały takie utwory, jak: musical Strike Up the Band oraz Girl Crazy. Do wielu piosenek tekst pisany był przez Ira’e Gershwina- brata George’a, bowiem ich owocna współpraca układała się dość często.

Premiera Girl Crazy odbyła się 14 października 1930 r. Najsłynniejszym utworem tej komedii jest żywiołowa piosenka pt. I Got Rythm.

Podróż Gershwina do Hollywood to debiut, jako kompozytor muzyki do filmu muzycznego Delicious. Zgodnie z praktyką panującą przy realizacji filmów, niektóre części utworów nie zostały wykorzystane. Dlatego też artysta podjął próbę rozwinięcia niewykorzystanego materiału nutowego i skomponowania nowego utworu. W ten sposób powstała Druga Rapsodia, która, niestety, nie została odebrana tak dobrze, jak poprzednie kompozycje Gershwina. Wyróżniała się ona m.in. dynamizmem i nagromadzeniem motywów bluesowych.

Po śmierci ojca, w 1932 r., George udał się na Kubę, gdzie- pod wpływem barwnego folkloru- skomponował trzyczęściową Uwerturę Kubańską. Premiera utworu odbyła się 16 sierpnia -podczas pierwszego koncertu poświęconego tylko i wyłącznie twórczości Gershwina.

Opera Porgy and Bess

Kompozycją o szczególnym znaczeniu w twórczości George’a Gershwina jest opera Porgy and Bess, której inspiracją była powieść DuBose’a Heywarda obrazująca życie czarnych w Charlestone. W ówczesnej Ameryce Afroamerykanie wciąż mieli do czynienia z niechęcią ze strony Amerykanów. Gershwin był jednak pozbawiony uprzedzeń. W celu przedstawienia jak najbardziej realnego życia czarnoskórych obywateli wyjechał do Południowej Karoliny, gdzie obserwował ich życie, obrzędy i próbował zrozumieć ich podejście do otaczającego świata.

RmMFDTwQiywjH1

Trzech twórców opery Porgy and Bess – (od lewej) George Gershwin, DuBose Heyward, Ira Gershwin. Ubrani elegancko w garnitury i białe koszule, są uśmiechnięci i mają przyjazne wyrazy twarzy. Gershwin jako jedyny nosi okulary.

LibrettoLibrettoLibretto opowiadające o ich życiu napisał sam DuBose Heyward. Ira Gershwin był natomiast autorem tekstów do wybranych utworów, m.in. There’s a Boat That’s Leavin’ Soon for New York. Wiele tekstów Heyward i brat kompozytora napisali wspólnie.

Premiera opery odbyła się 10 października 1935 r. w Bostonie. Dzieło nie spotkało się z ciepłym przyjęciem, co więcej- krytykowano je za zbyt frywolne łączenie różnych gatunków. Kompozytor wprowadził tu formy songów i spirituals, będące wyróżnikiem murzyńskiej muzyki oraz zastosował praktykę wykonawczą czarnych, czyli m.in. rytmiczny krzyk, synkopowana rytmika, glissanda.

W 1935 roku, po latach zmagań, wystawia operę Porgy and Bess, która okazuje się totalną finansową klapą i po kilkunastu zaledwie przedstawieniach zostaje zdjęta z afisza. Krytycy napiszą po latach, że przyczyną tego była nie tyleż proponowana akcja czy sceneria samej opery, lecz raczej kryzys finansowy tzw. Wielkiej Depresji ( czarny czwartek 1929 roku).

Sama opera bowiem pełna jest nie tylko połączeń klasycznych form i gatunków, jak fuga, recytatyw czy aria. Gershwin wykorzystuje w jej ramach złożony system motywów przewodnich, serię dźwiękową i inne techniki atonalne oraz bitonalne,bitonalnośćbitonalne, które umiejętnie łączy z afroamerykańską żywiołowością.

George Gershwin 9 lipca 1937 r. zapadł w śpiączkę wywołaną rakiem mózgu. Dwa dni później zmarł podczas operacji mającej ratować mu życie. Jego ostatnią kompozycją był utwór pt. Love is Here to Stay napisany do komedii filmowejkomedia filmowakomedii filmowej The Goldwyn Follies.

R1Po4g0JQirru1

Fotografia przedstawia grób Gershwina w Nowym Jorku. Wysoki, betonowy grobowiec. Nad wrotami znajduje się napis „GEORGE GERSHWIN”. W tle widać zadrzewiony park.

Podsumowanie

George Gershwin był jednym z tych twórców, którzy potrafili z muzyki zrobić most między światem estrady a salą koncertową. Pianista, dyrygent, popularyzator swojej twórczości w radiu -zawsze blisko publiczności. Krytycy zarzucali mu brak głębi, ale to on jako pierwszy pokazał, że jazz i klasyka mogą mówić tym samym językiem. Inspirował się muzyką Afroamerykanów, wierząc, że właśnie jazz jest prawdziwym głosem Ameryki. Napisał około 400 piosenek, pełnych broadwayowskiego rytmu i synkopowanego pulsu miasta. Jego muzyka wciąż rozbrzmiewa- w jazzie, w filmach, w klasyce. I dlatego do dziś pozostaje królem, choć jego korona zrobiona jest z dźwięków, nie ze złota. 

http://encyklopedia.pwn.pl

http://sjp.pl

George Gershwin, mat. Library of Congress