RN674D4NUG733
Ilustracja przedstawia amerykański znaczek pocztowy z podobizną Ignacego Jana Paderewskiego. Tło znaczka ma kolor biały, podobizna kompozytora jest umieszczona w kole w kolorze jasno‑brązowym. Na obręczy koła pojawia się imię i nazwisko kompozytora oraz data urodzenia i śmierci.

N- Ignacy Jan Paderewski- artysta, który "wygrał Polskę na fortepianie"

Źródło: dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paderewski_1960_issue.JPG, domena publiczna.
bg‑yellow

W samym sednie

Jak rodzi się geniusz – młode lata i młodość Paderewskiego

NeoromantyzmNeoromantyzmNeoromantyzm to kierunek na przełomie XIX i XX w.; stanowił ostatnią fazę romantyzmu; charakteryzował się rozrostem środków wykonawczych oraz silną więzią muzyki z innymi sztukami. I w takiej atmosferze należy postrzegać postać wyjątkową....

RfXyg2uAbO5ws
Ilustracja przedstawia Ignacego Paderewskiego w wieku około 10 lat siedzącego przy fortepianie. Umieszczono dodatkowe informacje: Już od wczesnego dzieciństwa Paderewski wykazywał wielkie zdolności muzyczne. W wieku 12 lat został przyjęty do Instytutu Muzycznego w Warszawie, gdzie studiował grę na fortepianie. Później sam został pedagogiem fortepianu w Instytucie.
Paderewski przy fortepianie w wieku ok. 10 lat, www.lazienki-krolewskie.pl, CC BY 3.0.

Ignacy Jan Paderewski urodził się w 1860 roku w Kuryłówce – miejscowości położonej na terenach dzisiejszej Ukrainy, które wówczas należały do Imperium Rosyjskiego. Był drugim dzieckiem Jana Paderewskiego, zarządcy majątku ziemskiego na Podolu, i Polikseny z Nowickich. Miał starszą siostrę Antoninę. Rodzinne szczęście nie trwało jednak długo – zaledwie kilka miesięcy po jego narodzinach zmarła matka, zostawiając niemowlę pod opieką ojca i dalszej rodziny.

W 1880 roku Paderewski poślubił Antoninę Korsakównę, serdeczną przyjaciółkę ze studiów. Ich wspólne szczęście nie trwało jednak długo — już rok później Antonina zmarła podczas porodu. Ignacy został sam z ciężko chorym synem, Alfredem. Tragiczne doświadczenie nie złamało go, lecz umocniło w postanowieniu, by nadać życiu głębszy sens. Całkowicie oddał się muzyce. Marzył o karierze kompozytora, dlatego w 1882 roku wyjechał do Berlina, by tam rozwijać swoje umiejętności i kształcić się u najlepszych.

Polecenie 1

Sprawdź w poniżej ukrytym punkcie na fotografii, kogo spotkał w swoim życiu kompozytor? Jakie to miało następstwa? Zwróć uwagę również na mniej ważną postać w centrum fotografii. Zapamiętają ją.

Ćwiczenie 1
R17PKOGL3GLBK
R3bcYdE9wzdLm
Fotografia przedstawia Teodora Leszetyckiego, stojącego obok fortepianu i trzymającego nuty. Jest starszym mężczyzną z siwą brodą, ubranym w surdut. W tle wnetrze pokoju pełne bibelotów, obrazów, lamp. Umieszczono dodatkowe informacje: Punktem zwrotnym w życiu Paderewskiego było spotkanie ze słynną polską aktorką Heleną Modrzejewską. Wspomogła ona młodego muzyka organizując zbiórkę pieniędzy, aby mógł wyjechać do Wiednia doskonalić swój warsztat pianistyczny u legendarnego pedagoga fortepianu Teodora Leszetyckiego, który wykształcił takich pianistów jak Artur Schnabel czy Ignacy Friedmann.
Teodor Leszetycki (1830-1915), www.dziennik.com, CC BY 3.0.
RHD4ONMF5QXZX
I.J. Paderewski i Helena Modrzejewska - celebryci przełomu wieków
Źródło: I.J. Paderewski i Helena Modrzejewska- celebryci przełomu wieków, dostępny w internecie: http://pai.media.pl/historia_kultura_artykuly.php?id=298.

W 1884 roku dochodzi do spotkania Paderewskiego z Teodorem Leszetyckim (1830–1915), który zauważa wielki potencjał muzyczny swego nowego ucznia, lecz nie wróży 24‑latkowi kariery pianistycznej ze względu na zaawansowany wiek i zaległości techniczne.  Dzięki uporowi i pracowitości Paderewskiego dochodzi do jego wiedeńskiego debiutu pianistycznego w 1887 roku.

R5ESAG3ZSC4C2
O sztuce gry Paderewskiego i nauczycielu Teodorze Leszetyckim
Źródło: O sztuce gry Paderewskiego i nauczycielu Teodorze Leszetyckim, dostępny w internecie: http://pai.media.pl/historia_kultura_artykuly.php?id=298. Cytat za: Polonijna Agencja Informacyjna.
rubato

W 1888 roku odniósł wielki sukces grając w sali Erarda w ParyżuErard- sala w Paryżusali Erarda w Paryżu. Tam po występie publiczność i recenzenci nazwali go Lwem Paryża! Powoli kariera muzyczna Paderewskiego nabierała rozpędu. W 1890 roku wystąpił w Londynie. W latach 1891‑1892 odbył pierwsze tournée po USA wywołując coś w rodzaju kultu wokół swojej osoby, porównywalnego z dzisiejszymi gwiazdami muzyki rozrywkowej czy . Paderewski stał się jednym z czołowych wirtuozów swoich czasów. Został okrzyknięty czarodziejem fortepianu, królem pianistów, mistrzem. Nie dziwi więc, że z chęcią grywał dla publiczności w Ameryce. Zasłynął jako interpretator muzyki Fryderyka Chopina, Ferenca LisztaLudwiga van Beethovena, ale również prezentował też własne kompozycje.

Erard- sala w Paryżu
influencer

Jak Paderewski podbił świat muzyki

Zobacz także

Poszukaj w internecie i wysłuchaj poniższego utworu Ignacy Jan Paderewski gra Walca cis‑moll op. 64 nr 2 Fryderyka Chopina

RN1TZDZ6QPAH3
Ilustracja przedstawia popiersie młodego Paderewskiego. Jest mężczyzną o szczupłej twarzy, z wąsami i burzą ciemnych włosów. Ubrany w ciemną marynarkę oraz białą koszulę i krawat. Umieszczono dodatkowe informacje: Trzeba podkreślić, że nie tylko umiejętności muzyczne Paderewskiego wywoływały zachwyt. Także jego aparycja, lwia grzywa oraz charyzma oddziaływały na słuchaczy, zwłaszcza kobiety, co czasem stawało się tematem bardziej zgryźliwych krytyk.
Popiersie młodego Paderewskiego - fotografia
Młody Padrewski, i-winereview.com, CC BY 3.0.

Paderewski był pierwszym, jak na razie też jedynym, Polakiem, którego opera Manru op. 20 była wystawiona w Metropolitan OperaMetropolitan OperaMetropolitan Opera. Jako pierwszy dał także recital solowy w Carnegie Hall w Nowym Jorku.

Metropolitan Opera

Nazwisko Paderewskiego było również synonimem filantropii oraz działań na rzecz Polski. Dopiero w bardzo dojrzałym wieku został politykiem. W 1910 roku podczas odsłonięcia w Krakowie pomnika z okazji 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem, którego był fundatorem, muzyk wygłosił porywającą mowę, której fragment warto zacytować:

filantrop

Aby wszystkie dzieci tej ziemi natchnęła miłość, zgoda, wiara, moc, nadzieja, rozwaga, cierpliwość i ta dobra wiara, bez której nie ma ani cnót cichych, ani sławnych czynów. Niech każdy Polak i Litwin, każdy z dawnych dzielnic Ojczyzny, czy zza oceanu, spoglądając na ten pomnik, jako znak wspólnej przeszłości, świadectwo wspólnej chwały, zapowiedź lepszych czasów, jako na cząstkę własnej, wiarą silną, duszy, – zachętę odczuł do wspólnej owocnej pracy”.

W trakcie tych uroczystości po raz pierwszy zabrzmiała pieśń pod tytułem Rota, do której słowa napisała wybitna poetka i powieściopisarka Maria Konopnicka (1842‑1910), muzykę zaś skomponował Feliks Nowowiejski.

R1A9x1EZT1P5c
Ilustracja przedstawia Pomnik Grunwaldzki w Krakowie ufundowany przez Paderewskiego.Na szczycie cokołu umieszczono konny posąg króla Władysława Jagiełły. Lewą ręką król trzyma końską uzdę, a w prawej obnażony opuszczony w dół miecz. Poniżej króla widoczne trzy inne postacie stojące oraz leżący rycerz w zbroi. Umieszczono dodatkowe informacje: Paderewski był też znanym filantropem oraz działaczem na rzecz Polski, a nieco później politykiem. W 1910 roku podczas odsłonięcia w Krakowie pomnika z okazji 500. rocznicy bitwy pod Grunwaldem, którego był fundatorem, muzyk wygłosił porywającą mowę.
Pomnik Grunwaldzki ufundowany przez Paderewskiego, online-skills, CC BY 3.0.

Nie tylko artysta – Paderewski i sprawa polska

Po wybuchu I wojny światowej Paderewski z racji licznych znajomości  ( w tym samego Thomasa W. Wilsona - dwukrotnego prezydenta Stanów Zjednoczonych) działał czynnie na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości, m.in. stając wraz z Henrykiem Sienkiewiczem na czele Komitetu Generalnego Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce. W 1917 roku przedstawił prezydentowi USA Thomasowi Woodrowowi Wilsonowi memoriał w sprawie swojej ojczyzny. Efektem był słynny 13 punkt orędzia prezydenta skierowanego do Kongresu Stanów Zjednoczonych traktujący o utworzeniu niepodległego państwa polskiego z dostępem do morza.

Traktat Wersalski
R1L2UMQR3D2J7
Pocztówka „Wilson and Paderewski”
Źródło: Artur Szyk (1894–1951) „Wilson and Paderewski” – pocztówka z cyklu „Obrazy z chlubnych dni braterstwa polsko-amerykańskiego”, druk barwny, papier, 15x10,5 cm, 1939, fot. Piotr Ligier / Muzeum Narodowe w Warszawie, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Arthur_Szyk_(1894-1951)._Polish-American_Fraternity_series,_Wilson_and_Paderewski_(1939),_Krak%C3%B3w.jpg, licencja: CC BY-SA 4.0.
R1VFUKUMRR7CR
Ignacy Jan Paderewski występujący w USA na rzecz sprawy polskiej (ok. 1915–1920)
Źródło: Ignacy Jan Paderewski, 1900, fot. z kolekcji Biblioteki Kongresu USA, Wikimedia Commons, domena publiczna.

Z kolei wygłoszone również w 1918 roku w Poznaniu przemówienie Paderewskiego było impulsem do rozpoczęcia powstania wielkopolskiego (jedynego zakończonego sukcesem dla Polaków), skutkującego ostatecznie wyzwoleniem spod panowania Prus.

Punktem kulminacyjnym politycznej kariery pianisty było jednoczesne objęcie przez niego dwóch urzędów w 1919 rok. Paderewski został prezesem Rady Ministrówministrem spraw zagranicznych. Podczas krótkiego okresu, zaledwie dziesięciomiesięcznego, w którym piastował powierzone mu stanowiska, doprowadził do podpisania traktatu wersalskiegoTraktat Wersalskitraktatu wersalskiego dnia 28 czerwca 1919 roku. I to jego podpis, jako przedstawiciela naszego kraju, widnieje pod tym ważnym dokumencie. Po demokratycznych wyborach Paderewski zrezygnował z sprawowania czynnej władzy, ale do końca życia pozostał orędownikiem sprawy polskiej. Z Polski wrócił do swej muzycznej działalności, mieszkając w Stanach Zjednoczonych i w Szwajcarii. Tam zapraszał na własny koszt młodych pianistów z naszego kraju, których przez wiele lat doskonali w pianistycznym kunszcie. W latach 1935‑1940 piastował godność redaktora naczelnego pomnikowego wydania Dzieł Wszystkich Fryderyka Chopina. Warto zapamiętać, że  jego uczniami byli m. in: Artur Rubinstein oraz Stanisław Szpinalski, a także Henryk Sztompka. Gdy wybuchła II wojna światowa nie przestał też wspierać ojczyzny w potrzebie, chociażby organizując zbiórki pieniędzy dla potrzebujących oraz stając na czele Rady Narodowej w Londynie.

Ostatnie akordy życia Paderewskiego

W 1923 roku Paderewski powrócił do koncertowania. Ciekawostką jest, że w roku 1936, w wieku 76 lat zagrał sam siebie w filmie Sonata księżycowa w reżyserii Lothara Mendesa.

RlV95T68TEJlH1
Autor nieznany, Ignacy Jan Paderewski, ok. 1936, Wikipedia, domena publiczna.
Zobacz także

Poszukaj w internecie i wysłuchaj poniższego utworu z filmu Sonata księżycowa, Paderewski gra własną kompozycję – Menueta G‑dur op. 14 nr 1

RXNCwBTSZ05p41
Nuty do Menueta G-dur op. 14 nr 1, imslp.org, CC BY 3.0.
Rgre96vdfqyrB1
Ignacy Jan Paderewski, „Menuet G-dur op. 14” nr 1 T 1-19. Utwór jest stylizowanym tańcem przeznaczonym na fortepian. Posiada szybkie tempo (Allegretto) i instrumentalną fakturę homofoniczną. Cechuje się wesołym, skocznym charakterem.
R1MUFTOZ7A81G
Ilustracja przedstawia Gwiazdę Paderewskiego na Alei Sław w Hollywood. Umieszczono dodatkowe informacje: Amerykanie nadal byli nim zauroczeni. W dowód uznania swoich dokonań, Paderewski otrzymał gwiazdę na Alei Sław w Hollywood. Poza tym, w 1941 roku postanowiono uczcić 50. rocznicę jego pierwszego tournée po USA i ogłoszono Tydzień Paderewskiego. Zorganizowano ok. 6000 koncertów na cześć artysty.
Gwiazda Paderewskiego na Alei Sław w Hollywood, Wikipedia, CC BY 3.0.

Paderewski zmarł 29 czerwca 1941 roku w Nowym Jorku na skutek zapalenia płuc. Początkowo został pochowany na cmentarzu w Arlington, ale wedle życzenia samego pianisty, w 1992 roku prochy jego zostały przewiezione do Polski i spoczęły w krypcie Katedry św. Jana w Warszawie. W tej uroczystości‑ostatniej drodze Wielkiego Polaka‑uczestniczyli trzej prezydenci: Stanów Zjednoczonych - George Bush, Rzeczpospolitej Polskiej - Lech WałęsaLech WałęsaLech Wałęsa i ostatni prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie Ryszard Kaczorowski oraz niezliczone tłumy rodaków.

Artystyczne dziedzictwo Paderewskiego

Twórczość Paderewskiego wyrasta z romantycznej tradycji muzycznej. Pierwszy okres twórczości to głównie praca nad doskonaleniem warsztatu kompozytorskiego. Powstaje wtedy wiele miniatur fortepianowych, w których słyszalne są wpływy Chopina oraz muzyki salonowej, np. w zbiorze Humoreski koncertowe. Ciekawym przypadkiem jest słynny MenuetMenuetMenuet G‑dur op. 14 nr 1, który stanowi archaizację stylu klasycznego utworów Wolfganga Amadeusza Mozarta. Paderewski sięga także po folklor polski, komponuje polonezy, krakowiakiKrakowiakkrakowiaki. Przykładu jednego z nich wysłuchaj poniżej:

RMnwzFOD0OnwN
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię Ignacego Jana Paderewskiego. Kompozytor patrzy na wprost, ma bardzo skupiony wzrok i zaciśnięte usta. Włosy ma siwe, dłuższe. Na głowie ma melonik. Mężczyzna ma niewielkie oczy, zmarszczki, wyraźne, siwe brwi, wąsy. Ubrany jest w białą koszulę i płaszcz. Po naciśnięciu punktu aktywnego, zostanie wyświetlona informacja dodatkowa: Krakowiak fantastyczny op. 14 nr 6, autorstwa Ignacego Jana Paderewskiego, wykonawcy: Muzycy z Akademii Muzycznej im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy oraz pojawi się możliwość odtwarzania muzyki. Utwór wykonany jest na fortepianie. Jest żywiołowy, wesoły, szybki, w metrum dwie czwarte. Nastrój utworu często się zmienia. Pierwsza część utrzymana jest w rytmie krakowiaka. Druga część jest nostalgiczna, trochę dramatyczna. Trzecia część jest powtórzeniem pierwszej - z drobnymi zmianami.
Ignacy Jan Paderewski, Źródło: zpe.gov.pl

Potwierdzeniem zamiłowań folklorystycznych wielkiego pianisty jest również  Album tatrzański inspirowany muzyką podhalańską. Kompozytor sięga także po moniuszkowską tradycję pieśniarską pisząc Cztery pieśni op. 7 do słów Adama Asnyka oraz Sześć pieśni op. 18 do słów Adama Mickiewicza.

ReQfmqcA90fXE1
Ignacy Jan Paderewski, Pieśń „Siwy Koniu" op.7. Utwór jest pieśnią przeznaczoną na głos i akompaniament fortepianu. Posiada szybkie tempo i wokalno-instrumentalną fakturę homofoniczną. Cechuje się skocznym, miłosnym charakterem.

Zamknięciem tego etapu twórczości była FantazjaFantazjaFantazja polska gis‑moll op. 19 na fortepian i orkiestrę. Drugi okres twórczości to twórczość odmienna. Inspiracją dla kompozytora w tym czasie byli twórcy neoromantyczni i modernistyczni – zwłaszcza Johannes BrahmsClaude Debussy. Te wpływy uwidaczniają się w komplikacji języka harmonicznego oraz w stosowaniu faktury polifonicznej. Powstają największe dzieła Paderewskiego jak: Sonata fortepianowa es‑moll op. 21, opera Manru op. 20 (libretto według dzieła literackiego  J.I Kraszewskiego- Chaty za wsią , a poniżej plakat promujący tą operę), Symfonia h‑moll Polonia op. 24. Poniżej przykład lirycznego nokturnu.

RG7DFB9DHUZN21
Afisz z krakowskiego teatru wystawiającego operę Manru Ignacego Jana Paderewskiego, Wikipedia, domena publiczna.
Polecenie 2

Poszukaj w internecie i wysłuchaj poniższego utworu: Symfonii h‑moll Polonia op. 24 cz. I w wykonaniu Opery i Filharmonii Podlaskiej, dyryguje Bogdan Olędzki.

Polecenie 2

Jaki tytuł miała skomponowana przez Paderewskiego symfonia? Podaj jej pełna nazwę.

RFJPSNCQPZGU5
Odpowiedź

Podsumowanie

Ignacy Jan Paderewski był wyjątkowy – genialny pianista i jednocześnie premier Polski. Jego artystyczna osobowość zachwyca do dziś: na nagraniach i filmach widać brawurową technikę, mistrzowskie oktawy oburącz i liryzm, który poruszał serca. Nic dziwnego, że okrzyknięto go największym pianistą przełomu XIX i XX wieku.

bg‑yellow

Bibliografia

culture.pl/pl/artykul/czy‑paderewski‑moglby‑zostac‑bohaterem‑musicalu

culture.pl/pl/artykul/filadelfijska‑opowiesc‑rok‑1918‑i-polityka‑panstwa‑polskiego

sjp.pl

zpe.gov.pl/b/cele‑wypowiedzi‑retorycznej/PNZfRtxVy

Jan Konopka. Sprawa Polska w wystąpieniach Ignacego Jana Paderewskiego (lata 1910–1941) s. 736–737. repozytorium.uwb.edu.pl

Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II; http://portalpolonii.pl

Polecane tematy na zpe.gov.pl to: 

Inne materiały:

Neoromantyzm
Neoromantyzm

kierunek na przełomie XIX i XX w.; stanowił ostatnią fazę romantyzmu; charakteryzował się rozrostem środków wykonawczych oraz silną więzią muzyki z innymi sztukami

Menuet
Menuet

dawny francuski taniec dworski w tempie umiarkowanym i metrum trójdzielnym 3/4; ostatecznie wykształconą formą menueta było ABA z triem w środku; kompozytorzy często sięgali po ten taniec w epoce baroku i klasycyzmu; był częścią cyklu sonatowego dopóki nie został zastąpiony przez L. v. Beethovena scherzem

Krakowiak
Krakowiak

taniec z małopolski o pochodzeniu ludowym; utrzymany w metrum parzystym 2/4 i w tempie żywym; charakterystyczne są dla krakowiaka rytmy synkopowane

Fantazja
Fantazja

utwór instrumentalny o swobodnej budowie, nawiązujący często do innych form i gatunków; fantazja miała kreować nastrój głębokiego wyrazu, często także muzyki improwizowanej; w romantyzmie popularne stały się fantazje na tematy operowe, operetkowe oraz melodie ludowe