Otwórz uszy

Kryteria wyboru postaci związanych z muzyką polską, których życiorysy oraz scheda kompozytorska pozwalają zasiąść we wspólnym gronie wydają się dość proste. Jednak po dłuższym namyśle trudniejsze staje się ustalenie co wpływa na to, że zapamiętamy postać lub osobę na dłużej niż kilka chwili? Czy bardziej przypadnie nam do gustu jego osobowość czy dzieło, które po sobie pozostawi dla potomnych? Co do wymienionych za chwilę kompozytorów nikt chyba nie ma wątpliwości, że stanowią grono zasiadających w panteonie kompozytorów muzyki polskiej. Są to: Fryderyk Chopin [czytaj: szopen], Stanisław Moniuszko, Karol Szymanowski, Witold Lutosławski i Krzysztof Penderecki.

Miejsce Fryderyka Chopina (1810 - 1849) wśród najwybitniejszych polskich kompozytorów jest oczywiste i niepodważalne. Wystarczy powołać się na słowa innych wybitnych postaci, żyjących w czasach kompozytora i współczesnych krytyków muzyki.

RFB3EUZUVGRKE

Na ilustracji znajduje się mężczyzna ubrany w marynarkę, białą koszulę oraz muszkę. Mężczyzna ma kręcone włosy. Ilustracja jest czarno‑biała.

Tak o Chopinie mówił Heinrich Heine [czytaj: hajnriś hajne]:

ale dla nas Polaków był przede wszystkim wielkim patriotą, który budował naszą kulturę i narodową tożsamość. Dalej o Chopinie pisał wybitny francuski krytyk muzyczny Camille Bellaigue [czytaj: kamil belage]:

Wybitny muzykolog Mieczysław Tomaszewski dodaje, że Chopin:

Powyższe wypowiedzi oddają czym była, jest i pozostanie dla pokoleń muzyka Chopina.

Muzyka, którą dziś można usłyszeć w każdym zakątku świata.

Zanim obejrzysz film o Fryderyku Chopinie, pomyśl, co sprawia, że jego muzyka porusza ludzi od pokoleń. Zwróć uwagę, jak dźwiękami potrafił wyrażać emocje i jak jego pasja do tworzenia stała się językiem uniwersalnym - zrozumiałym dla każdego.

Prawie w tym samym czasie co Fryderyk Chopin żył i tworzył kompozytor zwany Ojcem Polskiej Opery Narodowej - Stanisław Moniuszko (1819 - 1872 r.). Inne okoliczności życia sprawiły, że dzieła jego są doskonałym uzupełnieniem luki kompozytorskiej w dziejach rozwoju muzyki polskiej. Warto przyjrzeć się drodze życia i spadkowi jaki zostawił dla potomnych.

R1ESZ77JD97D4

Obraz przedstawia mężczyznę ubranego w czarną marynarkę, białą koszulę oraz muszkę na szyi. Mężczyzna ma krótkie włosy oraz brodę. Tło obrazu jest beżowe.

Zanim obejrzysz film o Stanisławie Moniuszce, zastanów się, dlaczego nazywany jest ojcem polskiej opery narodowej. Pomyśl, w jaki sposób w swojej muzyce potrafił połączyć ludowe melodie, patriotyzm i codzienne emocje zwykłych ludzi.

Dorobek Moniuszki może nie tak imponujący jak innych kompozytorów, ale nadal wciąż żywy i aktualizowany na wiele sposobów. Od 1992 roku jest organizowany na cześć wielkiego kompozytora Międzynarodowy Wokalny Konkurs Moniuszkowski z obowiązkowym wykonaniem pieśni ze stosowną interpretacją. Z dłuższą tradycją, bo od 1962 roku w Kudowie Zdroju, corocznie, oprócz szeregu koncertów w ramach Festiwal Moniuszkowskiego odbywa się rodzaj parady - korowodu Moniuszkowskiego, gdzie ludzie przebrani w stroje z epoki popularyzują w oryginalny sposób twórczość muzycznego wieszcza.

Slajd 1 z 4

R1ZG2SPCEVC2D

Na ilustracji znajduje się grupa kobiet idących ulicą ubranych w takie same suknie. Suknie są białe. Na sukniach znajdują się elementy żółtych kwiatów z listkami. Wszystkie kobiety mają na sobie zielone korale. Kobiety trzymają w rękach parasole. Między kobietami znajdują się mężczyźni ubrani w białe koszule, zielone spodnie oraz zielone kamizelki. W tle zdjęcia znajdują się drzewa oraz tłum ludzi.

RG1NMAZHNLPZF

Na zdjęciu znajduje się grupa ludzi idących ulicą. Mężczyźni ubrani są w długie bordowe płaszcze. Kobiety noszą długie suknie. Wszyscy mają na głowach czapki obszyte futrem. W tle zdjęcia znajdują się ludzie robiący zdjęcia, drzewa oraz domy.

RG8E6O9LBBVKG

Na zdjęciu znajduje się grupa ludzi idących ulicą. Mężczyźni ubrani są w długie bordowe płaszcze. Kobiety noszą długie suknie. Wszyscy mają na głowach czapki obszyte futrem. W tle zdjęcia znajdują się przechodnie oraz budynki.

R1MA5J9X82ROC

Na zdjęciu znajduje się grupa ludzi idących ulicą. Mężczyźni ubrani są w długie bordowe płaszcze. Kobiety noszą długie suknie. Wszyscy mają na głowach czapki obszyte futrem. W tle zdjęcia znajdują się ludzie oraz budynki.

Zanim obejrzysz film o operach i pieśniach Stanisława Moniuszki, pomyśl, co sprawia, że jego utwory wciąż brzmią tak blisko serca. Zwróć uwagę, jak w swoich dziełach potrafił opowiadać o miłości, tęsknocie i polskości - w sposób prosty, szczery i pełen emocji.

W ramach 2019 Roku Moniuszkowskiego została wydana płyta z nagraniami Halki wykonanej na instrumentach historycznych w języku włoskim. Więcej ciekawostek również z tego przedsięwzięcia można znaleźć na powstałej witrynie w roku jubileuszowym - moniuszko200.pl.

Rok 2021 - choć z pandemią w tle - pokazał, że Moniuszko jest wciąż podziwiany i śpiewany przez najmłodszych. Płyta pod tytułem Moniuszko inaczej śpiewany to zbiór pięknych utworów zaczerpniętych z moniuszkowskich oper, Sonetów krymskich, czy powyżej wspomnianych w filmie Śpiewników domowych. W ramach projektu Akademia Chóralna – Śpiewająca Polska Narodowego Forum Muzyki została przygotowana płyta z udziałem ponad 140 małych wykonawców zgromadzonych w szkolnych chórach.

R18F9X5ZC1HAJ

INa środku ilustracji znajduje się mężczyznę ubranego w niebieską marynarkę, białą koszulę oraz czarną muszkę na szyi. Mężczyzna w prawej dłoni trzyma batutę. Na lewym ramieniu mężczyzny znajduje się zielony skrzat opierający o niego głowę. Na prawym ramieniu znajduje się brązowy ptak. Na środku pod mężczyzną znajduje się tytuł albumu muzycznego oraz dane autora. W lewym górnym rogu znajduje się słońce oświetlające połowę obrazka. Pod słońcem znajduje się chłopiec na koniu, żółte drzewo, na którym znajduje się jaskółka trzymająca w dziobie złoty klucz, starszy mężczyzna mający aureolę na głowię oraz w lewym dolnym rogu siedzący chłopiec w kapeluszu grający na skrzypcach. W prawym górnym rogu znajduje się księżyc oraz dwie gwiazdki. W tle prawego górnego rogu znajduję się nocne niebo. W prawym dolnym rogu znajdują się mężczyzna w łódce nad którym znajduje się złota rybka oraz mężczyzna opierający się o drzewo ze strzałą wbitą w serce.

Karol Szymanowski przyszedł na świat 3 X 1882 roku w Tymoszówce na Ukrainie, w rodzinie kultywującej polskie tradycje patriotyczne, a zarazem wrażliwej na potrzeby świata artystycznego i naukowego. Był jednym z czworga rodzeństwa, z których każde zajmowało się sztuką: Anna była malarką, Feliks – pianistą, Stanisława – śpiewaczką, a Zofia – poetką i tłumaczką.

Pierwszych lekcji gry na fortepianie udzielał mu ojciec, ale stosunkowo szybko Karol trafił pod opiekę Gustawa Neuhausa w elizawetgradzkiej szkole muzycznej. Edukację muzyczną kontynuował w Warszawie (1901‑1905), m.in. u Zygmunta Noskowskiego, kompozytora, dyrygenta i pedagoga, spod którego pieczy wyszło grono wybitnych polskich twórców i wykonawców I połowy XX wieku (oprócz Szymanowskiego wymienić należy: Mieczysława Karłowicza, Ludomira Różyckiego, Grzegorza Fitelberga, Apolinarego Szelutę). W czasie nauki w warszawskim konserwatorium poznał m.in. Pawła Kochańskiego, Artura Rubinsteina i Grzegorza Fitelberga – późniejszych propagatorów twórczości Szymanowskiego, z którymi łączyć go będzie dozgonna przyjaźń. W latach 1900‑1902 powstają fortepianowe 4 Etiudy op. 4. Posłuchajmy bodaj najpopularniejszej z tego cyklu – Etiudy b‑moll op. 4 nr 3.

Spółka Nakładowa Młodych Kompozytorów Polskich

W roku 1905, w Berlinie, wraz z Grzegorzem Fitelbergiem, Ludomirem Różyckim i Apolinarym Szeluto założył Spółkę Nakładową Młodych Kompozytorów Polskich, nazywaną także Młodą Polską w Muzyce (wspieraną finansowo przez ks. Władysława Lubomirskiego), której zadaniem była promocja nowej muzyki polskiej. Możliwość prezentowania swoich utworów na scenach Berlina i Wiednia ostatecznie zaowocowała podpisaniem kontraktu z firmą wydawniczą o międzynarodowej renomie – Universal Edition (czyt. juniversal ediszyn).

Podróże Karola Szymanowskiego

W 1914 roku odbył podróż do Włoch, zwiedził Sycylię oraz Afrykę Północną. Bardzo silne emocje i wzruszenia odcisnęły swoje piętno na muzyce Szymanowskiego, który skierował swe zainteresowania w stronę orientalizmu i impresjonizmu. Efektem tej podróży stały się m. in. Pieśni muezina szalonego op. 42 z 1918 roku.

Powrót do Polski

Okres I wojny światowej Szymanowski spędził w rodzinnej Tymoszówce, którą opuścił na zawsze w 1917 roku, by zamieszkać w Warszawie. W 1922 roku po raz pierwszy po wojnie zagościł w Zakopanem, dokąd będzie regularnie wracać, by ostatecznie zamieszkać w willi Atma. W stolicy polskich Tatr nawiąże kolejne wielkie przyjaźnie – ze Stanisławem Mierczyńskim, Adolfem Chybińskim, Juliuszem Zborowskim, Stanisławem I. Witkiewiczem, Augustem Zamoyskim, Zofią i Karolem Stryjeńskimi oraz góralami. W roku 1927 objął posadę dyrektora Konserwatorium Warszawskiego, stawiając sobie za cel przeprowadzenie szeroko zakrojonych reform organizacyjnych i merytorycznych. Konflikt ze środowiskiem konserwatywnych muzyków polskich wpłynęło na niemożność wprowadzenia planowanych zmian oraz pogorszyło stan zdrowia Szymanowskiego, który – namawiany przez lekarzy – podjął decyzję o osiedleniu się w Zakopanem.

RKVMJ3QZEKN8S

Zdjęcie przedstawia Willę Atmę w Zakopanem, gdzie ostatecznie zamieszkał Karol Szymanowski. Obecnie jest to Muzeum Karola Szymanowskiego. Na fotografii można zobaczyć drewniany budynek, przed którym znajdują się krzewy, a w tle drzewa.

Muzyka ludowa

Jego fascynacje polską muzyką ludową, szczególnie folklorem podhalańskim (notowanym osobiście) i kurpiowskim (poznanym za pośrednictwem publikacji ks. Władysława Skierkowskiego Puszcza Kurpiowska w pieśni) zaowocowała szeregiem genialnych kompozycji oraz nowatorską koncepcją folkloryzmu, do której nawiązywali wszyscy jego następcy odwołujący się do wzorców ludowych.

Oddajmy głos muzyce…

Ostatnie lata życia Karola Szymanowskiego

W roku 1930 Uniwersytet Jagielloński nadał mu najwyższą godność akademicką – tytuł doktora honoris causa. W nowym roku akademickim 1931/1932 został mianowany pierwszym rektorem Konserwatorium (w randze szkoły wyższej) w Warszawie. Niezrozumienie ze strony starszych współpracowników i degradacja uczelni w marcu 1932 roku do stanu sprzed reformy doprowadziły do dymisji Szymanowskiego. Pomimo odcięcia się od struktur akademickich pozostał „przywódcą duchowym” młodych kompozytorów polskich (częstokroć jego studentów), którzy stali się kontynuatorami jego dzieła. Od 1935 roku Szymanowski rozpoczął intensywną kurację poza granicami Polski. Zmarł 29 III 1937 roku w sanatorium Lozannie. Jego pogrzeb w Krakowie (pochowany jest na Skałce) stał się narodową manifestacją.

Karol Szymanowski i propagatorzy jego twórczości

Muzyka Karola Szymanowskiego wykonywana była przez najwybitniejszych polskich artystów, członków rodziny Szymanowskich: siostrę Stanisławę Korwin‑Szymanowską, brata Feliksa, oraz przez wiernych przyjaciół, m. in. Grzegorza Fitelberga, Artura Rubinsteina, Pawła Kochańskiego i Eugenię Umińską.

RCX2UE28H4744

Zdjęcie przedstawiające Artura Rubinsteina, Karola Szymanowskiego, Zofię i Pawła Kochańskich na pokładzie okrętu „Carmania”. Cała czwórka jest ubrana w zimowe płaszcze i ma na głowach kapelusze.

Zachwyca słuchaczy po dziś dzień, m.in. pięknymi frazami Stabat Mater, pisanymi do polskiego tłumaczenia łacińskiej sekwencji średniowiecznej (Stała Matka Bolejąca, koło krzyża łzy lejąca), nawiązującymi muzycznie do melodii polskich nabożeństw wielkopostnych.

Prezentacja o Karolu Szymanowskim

Zanim obejrzysz film o Karolu Szymanowskim, zastanów się, dlaczego uważa się go za jednego z najbardziej nowatorskich polskich kompozytorów. Pomyśl, jak łączył w swojej muzyce tradycję z nowoczesnością i jak czerpał inspirację z kultury ludowej, sztuki i podróży.

R1VO7VS296S1C

Mapa interaktywna przedstawia głównie terytorium Europy i fragment Afryki. Po otwarciu mapy, ukazuje się szara mapa z konturami państw. W prawym, górnym rogu znajduje się legenda mapy - ikonką nutki zaznaczono miasta, które odegrały kluczową rolę w życiu i twórczości Karola Szymanowskiego. Na mapie zaznaczono także rzeki. Po prawej stronie znajduje się panel boczny, na którym zapisano tytuł mapy: Miejsca, które pełniły ważną rolę w życiu Karola Szymanowskiego. Pod tytułem wypisano kolejno te miejsca. Pierwsze hasło to Tymoszówka. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się ciemnopomarańczowym kolorem teren Ukrainy, z zaznaczoną na nim Tymoszówką. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: TYMOSZÓWKA – wieś na Ukrainie, miejsce urodzenia Karola Szymanowskiego, tam powstało wiele dzieł, zarówno w okresie młodzieńczym, jak i w późniejszych latach. Tytuły dzieł: „Pierwszy Koncert skrzypcowy”, „Trzecia Symfonia”, „Mity”, „Metopy”, „Maski”, „Pierwszy Kwartet smyczkowy”, Opera „Król Roger”. Drugie hasło to Warszawa. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się zielonym kolorem teren Polski, z zaznaczoną na nim Warszawą. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: WARSZAWA – Karol Szymanowski wyjechał do Warszawy w 1919 r. Z tego miejsca odbywał liczne podróże zagraniczne. W latach 1927‑1929 pełnił funkcję rektora Konserwatorium Warszawskiego, a w latach 1930‑1932 był rektorem Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie. Tytuły dzieł: „Uwertura koncertowa”, „Wariacje fortepianowe”, „Druga symfonia”, „Druga sonata fortepianowa”, „Dziewięć preludiów” opus pierwszy, „Etiudy” opus czwarty, „Sześć pieśni”. Trzecie hasło to Zakopane. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się zielonym kolorem teren Polski, z zaznaczonym na nim Zakopanem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: ZAKOPANE – początkowo kompozytor odwiedzał to miasto turystycznie, by w kolejnych latach wynająć zakopiańską willę „Atma”, którą traktował jak swój drugi dom. Tytuły dzieł: „Słopiewnie” opus czterdziesty szósty – cykl pieśni na głos i fortepian, „Rytmy dziecięce” opus czterdziesty dziewiąty, „Mazurki” opus pięćdziesiąty, Balet „Harnasie”, „Pieśni kurpiowskie”, „Stabat Mater” opus pięćdziesiąty trzeci na głos solo, chór mieszany i orkiestrę, „Drugi kwartet smyczkowy”, „Czwarta Symfonia”, „Drugi koncert skrzypcowy”. Czwarte hasło to Berlin. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się niebieskim kolorem teren Niemiec, z zaznaczonym na nim Berlinem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: BERLIN – Szymanowski odwiedzał to miasto wielokrotnie, grając w nim koncerty w latach 1906‑1907 wraz z innymi kompozytorami z grupy „Młoda Polska”. W Berlinie bywał też później, głównie w latach 1906‑1912, podobnie jak w Lipsku i Wiedniu, starając się wybić w świecie kompozytorskim. Poznał tu Straussa, którego kompozycje miały wpływ na twórczość Szymanowskiego w młodym wieku, w tym na jego operę: „Hagith” opus dwudziesty piąty. Piąte hasło to Lipsk. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się niebieskim kolorem teren Niemiec, z zaznaczonym na nim Lipskiem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: LIPSK – to obok Berlina i Wiednia jedno z trzech miast niemieckiej muzyki, w których Szymanowski bywał wielokrotnie w latach 1906‑1912, starając się wybić w świecie kompozytorskim. Szóste hasło to Wiedeń. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się czerwonym kolorem teren Austrii, z zaznaczonym na nim Lipskiem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: WIEDEŃ - to obok Berlina i Lipska jedno z trzech miast niemieckiej muzyki, w których Szymanowski bywał wielokrotnie w latach 1906‑1912, starając się wybić w świecie kompozytorskim. To w Wiedniu kompozytor po raz pierwszy usłyszał muzykę Igora Strawińskiego (balet „Pietruszka”), który miał na niego wielki wpływ w późniejszych latach i zaowocował jego fascynacją muzyką góralską, którą komponował w Zakopanem. Gdyby nie to spotkanie, Szymanowski mógłby nigdy nie skomponować takich dzieł, jak np.: Balet „Harnasie”, „Pieśni kurpiowskie”. Siódme hasło to Włochy. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się żółtym kolorem teren Włoch. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: WŁOCHY – poza Sycylią, Szymanowski podróżował również po Włoszech kontynentalnych. Był w nich dwukrotnie w latach 1913‑1914. Budziły w kompozytorze fascynację antycznymi ruinami, mitami oraz legendami; zafascynowany włoskim folklorem skomponował po powrocie do Polski liczne dzieła, w tym: „Nokturn i tarantela”. Ósme hasło to Sycylia. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się jasnoniebieskim kolorem teren Sycylii. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: SYCYLIA – kompozytor odwiedził tę wyspę w 1914 roku, jeszcze przed wybuchem I Wojny Światowej. Z podróżą bezpośrednio związane są „Mity” op. 30, czyli trzy poematy na skrzypce i fortepian, stworzone rok później we współpracy z Pawłem Kochańskim. Pierwszy z mitów, „Źródło Aretuzy”, nawiązuje do mity o nimfie Aretuzie, która ucieka w Grecji na Sycylię. Tytuły dzieł: „Mity”, „Król Roger”. Dziewiąte hasło to Północna Afryka. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetlają się na brązowy kolor państwa Afryki Północnej takie jak: Sahara Zachodnia, Maroko, Algieria, Tunezja, Libia, Egipt. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: PÓŁNOCNA AFRYKA – Szymanowski podróżował po północnej Afryce w 1914 roku, co tylko podsyciło jego zainteresowanie Orientem i światem antycznym. Wpłynęło to na powstanie takich dzieł (chociaż zostały napisane już po powrocie z podróży), jak: „Trzecia symfonia Pieśń o nocy”, „Metopy”, „Pieśni księżniczki z baśni”, „Pieśń muezina szalonego”. Dziesiąte hasło to Paryż. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się ciemnoniebieskim kolorem teren Francji, z zaznaczonym na nim Paryżem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: PARYŻ – kompozytor odwiedził stolicę Francji wielokrotnie, po raz pierwszy w 1914 roku. To tutaj w 1922 miał miejsce jego koncert kompozytorski, który zakończył się wielkim sukcesem. Największy wpływ na jego muzykę miało zetknięcie się z impresjonizmem oraz dziełami Claude’a Debussy’ego. Wpłynęło to na jego kompozycje w jednym z okresów twórczości, co zaowocowało takimi dziełami, jak inspirowane Orientem: „Trzecia symfonia Pieśń o nocy”, „Metopy”. Jedenaste hasło to Lozanna. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się pomarańczowym kolorem teren Szwajcarii, z zaznaczoną na nim Lozanną. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: LOZANNA – w tym mieście w 1937 roku kompozytor zmarł. Jego ciało zostało pochowane w Krakowie. Dwunaste i ostatnie hasło to Kraków. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się zielonym kolorem teren Polski, z zaznaczonym na nim Krakowem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: KRAKÓW – w tym mieście zostało pochowane ciało kompozytora (w Krypcie Zasłużonych na Skałce).

Mapa interaktywna przedstawia głównie terytorium Europy i fragment Afryki. Po otwarciu mapy, ukazuje się szara mapa z konturami państw. W prawym, górnym rogu znajduje się legenda mapy - ikonką nutki zaznaczono miasta, które odegrały kluczową rolę w życiu i twórczości Karola Szymanowskiego. Na mapie zaznaczono także rzeki. Po prawej stronie znajduje się panel boczny, na którym zapisano tytuł mapy: Miejsca, które pełniły ważną rolę w życiu Karola Szymanowskiego. Pod tytułem wypisano kolejno te miejsca. Pierwsze hasło to Tymoszówka. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się ciemnopomarańczowym kolorem teren Ukrainy, z zaznaczoną na nim Tymoszówką. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: TYMOSZÓWKA – wieś na Ukrainie, miejsce urodzenia Karola Szymanowskiego, tam powstało wiele dzieł, zarówno w okresie młodzieńczym, jak i w późniejszych latach. Tytuły dzieł: „Pierwszy Koncert skrzypcowy”, „Trzecia Symfonia”, „Mity”, „Metopy”, „Maski”, „Pierwszy Kwartet smyczkowy”, Opera „Król Roger”. Drugie hasło to Warszawa. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się zielonym kolorem teren Polski, z zaznaczoną na nim Warszawą. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: WARSZAWA – Karol Szymanowski wyjechał do Warszawy w 1919 r. Z tego miejsca odbywał liczne podróże zagraniczne. W latach 1927‑1929 pełnił funkcję rektora Konserwatorium Warszawskiego, a w latach 1930‑1932 był rektorem Wyższej Szkoły Muzycznej w Warszawie. Tytuły dzieł: „Uwertura koncertowa”, „Wariacje fortepianowe”, „Druga symfonia”, „Druga sonata fortepianowa”, „Dziewięć preludiów” opus pierwszy, „Etiudy” opus czwarty, „Sześć pieśni”. Trzecie hasło to Zakopane. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się zielonym kolorem teren Polski, z zaznaczonym na nim Zakopanem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: ZAKOPANE – początkowo kompozytor odwiedzał to miasto turystycznie, by w kolejnych latach wynająć zakopiańską willę „Atma”, którą traktował jak swój drugi dom. Tytuły dzieł: „Słopiewnie” opus czterdziesty szósty – cykl pieśni na głos i fortepian, „Rytmy dziecięce” opus czterdziesty dziewiąty, „Mazurki” opus pięćdziesiąty, Balet „Harnasie”, „Pieśni kurpiowskie”, „Stabat Mater” opus pięćdziesiąty trzeci na głos solo, chór mieszany i orkiestrę, „Drugi kwartet smyczkowy”, „Czwarta Symfonia”, „Drugi koncert skrzypcowy”. Czwarte hasło to Berlin. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się niebieskim kolorem teren Niemiec, z zaznaczonym na nim Berlinem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: BERLIN – Szymanowski odwiedzał to miasto wielokrotnie, grając w nim koncerty w latach 1906‑1907 wraz z innymi kompozytorami z grupy „Młoda Polska”. W Berlinie bywał też później, głównie w latach 1906‑1912, podobnie jak w Lipsku i Wiedniu, starając się wybić w świecie kompozytorskim. Poznał tu Straussa, którego kompozycje miały wpływ na twórczość Szymanowskiego w młodym wieku, w tym na jego operę: „Hagith” opus dwudziesty piąty. Piąte hasło to Lipsk. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się niebieskim kolorem teren Niemiec, z zaznaczonym na nim Lipskiem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: LIPSK – to obok Berlina i Wiednia jedno z trzech miast niemieckiej muzyki, w których Szymanowski bywał wielokrotnie w latach 1906‑1912, starając się wybić w świecie kompozytorskim. Szóste hasło to Wiedeń. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się czerwonym kolorem teren Austrii, z zaznaczonym na nim Lipskiem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: WIEDEŃ - to obok Berlina i Lipska jedno z trzech miast niemieckiej muzyki, w których Szymanowski bywał wielokrotnie w latach 1906‑1912, starając się wybić w świecie kompozytorskim. To w Wiedniu kompozytor po raz pierwszy usłyszał muzykę Igora Strawińskiego (balet „Pietruszka”), który miał na niego wielki wpływ w późniejszych latach i zaowocował jego fascynacją muzyką góralską, którą komponował w Zakopanem. Gdyby nie to spotkanie, Szymanowski mógłby nigdy nie skomponować takich dzieł, jak np.: Balet „Harnasie”, „Pieśni kurpiowskie”. Siódme hasło to Włochy. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się żółtym kolorem teren Włoch. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: WŁOCHY – poza Sycylią, Szymanowski podróżował również po Włoszech kontynentalnych. Był w nich dwukrotnie w latach 1913‑1914. Budziły w kompozytorze fascynację antycznymi ruinami, mitami oraz legendami; zafascynowany włoskim folklorem skomponował po powrocie do Polski liczne dzieła, w tym: „Nokturn i tarantela”. Ósme hasło to Sycylia. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się jasnoniebieskim kolorem teren Sycylii. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: SYCYLIA – kompozytor odwiedził tę wyspę w 1914 roku, jeszcze przed wybuchem I Wojny Światowej. Z podróżą bezpośrednio związane są „Mity” op. 30, czyli trzy poematy na skrzypce i fortepian, stworzone rok później we współpracy z Pawłem Kochańskim. Pierwszy z mitów, „Źródło Aretuzy”, nawiązuje do mity o nimfie Aretuzie, która ucieka w Grecji na Sycylię. Tytuły dzieł: „Mity”, „Król Roger”. Dziewiąte hasło to Północna Afryka. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetlają się na brązowy kolor państwa Afryki Północnej takie jak: Sahara Zachodnia, Maroko, Algieria, Tunezja, Libia, Egipt. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: PÓŁNOCNA AFRYKA – Szymanowski podróżował po północnej Afryce w 1914 roku, co tylko podsyciło jego zainteresowanie Orientem i światem antycznym. Wpłynęło to na powstanie takich dzieł (chociaż zostały napisane już po powrocie z podróży), jak: „Trzecia symfonia Pieśń o nocy”, „Metopy”, „Pieśni księżniczki z baśni”, „Pieśń muezina szalonego”. Dziesiąte hasło to Paryż. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się ciemnoniebieskim kolorem teren Francji, z zaznaczonym na nim Paryżem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: PARYŻ – kompozytor odwiedził stolicę Francji wielokrotnie, po raz pierwszy w 1914 roku. To tutaj w 1922 miał miejsce jego koncert kompozytorski, który zakończył się wielkim sukcesem. Największy wpływ na jego muzykę miało zetknięcie się z impresjonizmem oraz dziełami Claude’a Debussy’ego. Wpłynęło to na jego kompozycje w jednym z okresów twórczości, co zaowocowało takimi dziełami, jak inspirowane Orientem: „Trzecia symfonia Pieśń o nocy”, „Metopy”. Jedenaste hasło to Lozanna. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się pomarańczowym kolorem teren Szwajcarii, z zaznaczoną na nim Lozanną. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: LOZANNA – w tym mieście w 1937 roku kompozytor zmarł. Jego ciało zostało pochowane w Krakowie. Dwunaste i ostatnie hasło to Kraków. Po kliknięciu w hasło, na mapie podświetla się zielonym kolorem teren Polski, z zaznaczonym na nim Krakowem. Po kliknięciu w granatowe pole obok hasła, na ekranie wyświetla się następujący tekst: KRAKÓW – w tym mieście zostało pochowane ciało kompozytora (w Krypcie Zasłużonych na Skałce).

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D27Z3H6SU

Słownik pojęć