1
R1BBJT5U2J1HZ1
Ilustracja przedstawia fragment grafiki Roya Lichtensteina „WHAM!”. Na grafice ukazany jest fioletowo‑biały samolot po lewej stronie oraz wybuch w czerwono‑żółto‑białych kolorach i napisem WHAM! po prawej. Całość otoczona jest czarnym kolorem i ukazana na niebieskim tle.

Sztuka masowa i kultura konsumpcyjna - pop art

Źródło: Online skills, dostępny w internecie: charlesmcquillen.com, licencja: CC BY 3.0.
1

Pod lupą nowej wiedzy

Geneza pop‑artu

Pop‑art to jeden z prąd artystycznych w sztuce, powstały po II wojnie światowej. Nazwa jest skrótem od angielskiego popular art - sztuka popularna. Za jej twórcę uważa się brytyjskiego krytyka sztuki, Lawrence’a Allowaya, który po raz pierwszy użył pojęcia pop‑artu w Przeglądzie Architektonicznym, opisując obrazy ukazujące powojenny konsumpcjonizm i wszechobecny materializm.

Nurt ten, rozwijający się od połowy lat 50. do lat 70., związany był z kulturą masową i został ukształtowany poprzez konsumpcjonizm, charakterystyczny wówczas dla zachodniego społeczeństwa. Celem artysty było przedstawienie rzeczywistości dużych miast oraz wpływu kultury masowej. Twórcy byli zainteresowani techniką, życiem codziennym, sferą seksu, w ich pracach można zauważyć motywy zaczerpnięte z komiksu, reklamy, łączenie różnych styli oraz nacechowanie poczuciem humoru, ironią.

Audiobook Nowe zjawisko pop‑artu

RD7S4T4PXFOLH
Audiobook „Nowe zjawisko pop‑artu”. Popular Art - sztuka masowa, termin oznaczający zjawisko artystyczne został utworzony, aby, jak się w 1952 roku zdawało, określić nowy trend w sztuce XX wieku. (…) Czy było to zjawisko rzeczywiście nowe? Sztuka popularna istniała tak dawno, jak kultura i cywilizacja obrazkowa, zwłaszcza "powielalna", tzn. taka, w której pewien wzór powtarzano wielokrotnie. Już w XVII‑XVIII wieku targowiska pełne były reprodukcji świętych obrazków. Prymitywne, graficzne reprodukcje dzieł słynnych malarzy przyczyniały się do ich popularyzacji, odpustowe rzeźby trafiały do wielu domów. Każda nowość technologiczna w grafice (oleodruk, litografia, światłodruk), a od połowy XIX wieku fotografia były mediami sztuki popularnej na coraz większą skalę. Na czym więc polegał przełom w latach pięćdziesiątych i sześćdziesiątych XX wieku? Skąd opinia, że twórcy tacy, jak Richard Hamilton, Roy Lichtenstein czy Andy Warhol, najsilniej wpłynęli na zmianę światopoglądu artystów obecnego stulecia? (…) Pop‑art zrodził się w okresie zmęczenia sztuką abstrakcyjną w malarstwie, modernizmem w rzeźbie i architekturze, a zarazem coraz bardziej "czystą" estetyką muzyki. W okresie niechęci do muzealnych świętości oraz znużenia chmurną literaturą i filozofią egzystencjalistyczną, pop--art nie był wybrykiem kilku artystów w Anglii i USA, ale ruchem społeczno‑kulturowym, którego teoretyczne podstawy budowane były w wielu dyscyplinach humanistyki. Trudno pominąć czasową zbieżność pomiędzy oddziaływaniem teorii strukturalistycznych Claude'a Lévi‑Straussa i "nauką o znakach" Rolanda Barthes'a, będącą strukturalistyczną interpretacją kultury masowej, a wykorzystaniem przez Andy Warhola symboli "amerykańskiego snu" (…) jako motywów obrazów. Jest zapewne nieporozumieniem rozpatrywanie pop‑artu jako pasma we wstędze sztuk plastycznych, ponieważ jego największa siła polegała właśnie na wyjściu sztuki poza samą sztukę. To ryzykowne zerwanie z estetyczną i elitarną tradycją "sztuk pięknych" okazało się przełomem kulturowym, który z jednej strony przyniósł negację sztuki współczesnej w ogóle, ale z drugiej strony ze sztuki jako obszaru zarezerwowanego jedynie dla pewnych grup zainteresowanych uczynił zjawisko masowe i wszechobecne. Umarło wiele legend poprzedniego stulecia. Dawny, nieobecny duchem w codziennym świecie artysta tworzący "sztukę dla sztuki", trochę głodny, ale gotowy zapomnieć o wszystkim przy sztaludze w imię twórczego i nowatorskiego doświadczenia (mit van Gogha, impresjonistów, malarzy nurtu informel), przekształcił się w artystę komercyjnego, jeżdżącego szybkim samochodem i udzielającego wywiadów na temat swoich honorariów. Pop‑art przyniósł więc nie tylko zmianę teorii, celów i wrażliwości, ale przede wszystkim olbrzymią zmianę w socjologii sztuki. Wielu badaczy uważa, że stał się początkiem narodzin kultury postmodernistycznej i dlatego godny jest szczególnej obserwacji.
Źródło: online skills, cc0.

Independent Group

Independent Group (Grupa Niezależna) została założona w Londynie w 1952. Jej członkowie organizowali spotkania, podczas których poruszano często pomijane tematy: samochody, cybernetyka, rock and roll. Najbardziej znacząca rolę ma wystawa This is tomorrow, na której został zaprezentowany kolażKolaż (collage)kolaż Hamiltona Co właściwie sprawia, że dzisiejsze mieszkania są tak odmienne, tak pociągające? Wycięte z gazet postacie i przedmioty artysta wkomponował w nowoczesne wnętrze, a dzieło uznane zostało za moment narodzin pop - artu.

R14KPNS2VM8TH
Ilustracja przedstawia kolaż Richarda Hamiltona „Co właściwie sprawia, że dzisiejsze mieszkania są tak odmienne, tak pociągające?”. Ma kształt kwadratu. Ukazuje wnętrze mieszkania, w którym znajdują się sprzęty domowe i ilustracje na ścianach. Pośrodku stoi kulturysta, a na krawędzi kanapy siedzi kobieta. Dodatkowo na ilustracji zamieszczono informacje o symbolice poszczególnych elementów kompozycji: 1. Stojący kulturysta – symbol męskości. 2. Siedząca kobieta – symbol piękna i seksualności, kokieteryjności. 3. Magnetofon szpulowy – symbol nowoczesności. 4. Gazeta na fotelu – symbol zainteresowania bieżącym życiem. 5. Telewizor – wynalazek techniki, symbol nowej epoki, rozwoju massmediów. 6. Konserwa z szynką – oznaka dobrobytu i prosperity. 7. Plakat komiksowy Young Romance – nawiązanie do trendów współczesnej kultury 8. Lizak w ręku mężczyzny z napisem POP - symbol konsumpcji, w powiększonej formie sprawia wrażenie tandetnej reklamy. 9. Odkurzacz – wynalazek technologii, nawiązanie do wygodnictwa. 10. Napis na strzałce ordinary cleaners reach only this far (zwykłe odkurzacze docierają tylko dotąd) – banalność haseł reklamowych. 11. Logo Forda na abażurze lampy – marka producenta aut jako symbol bogactwa, luksusu, techniki. 12. Widok za oknem (budynek kina wytwórni Warner, na którym znajdują się plakaty filmowe) – symbol kultury masowej, rozrywki.
Richard Hamilton, „Co właściwie sprawia, że dzisiejsze mieszkania są tak odmienne, tak pociągające?”, 1956, Kunsthalle, Tübingen, Niemcy, Pinimg.com, CC BY 3.0.

Andy Warhol – ikona pop‑artu

R1FSQD6HANAPQ
Ilustracja interaktywna - grafika przedstawia fotografię portretową Andy’ego Warhola. Ukazuje artystę w średnim wieku o siwych włosach, w okularach. Ubrany jest w kraciastą koszulę, ciemny krawat i marynarkę. Dodatkowo została zmieszczona informacja z danymi o artyście: właściwie: Andriej Varchola, przedstawiciel pop‑artu, urodzony 6.08.1928 w Pensylwanii, zmarł 22.02.1987 w Nowym Jorku.
Andy Warhol, listopad 1975, Wikimedia, domena publiczna.

Rzeczywistą datę swoich urodzin ukrywał. Podawał rok 1929 lub 1933 i nigdy tego nie prostował. Naprawdę urodził się w Pensylwanii 6 sierpnia 1928 jako Andriej Varchola , lecz po studiach i po wyprowadzeniu się (emigracja rodziców w celach zarobkowych) do Nowego Jorku skrócił imię i zmienił czeskie nazwisko rodziców na Warhol. Debiutował jako grafik reklamowy, wykonywał ilustracje do gazet oraz projektował wystawy sklepowe. Technika, którą stosował do tworzenia obrazów to serigrafiaSerigrafiaserigrafia. Andy Warhol dał się poznać także jako twórca filmów eksperymentalnych, współpracował z zespołem wokalno‑instrumentalnym The Velvet Underground, produkował wideoklipy oraz stworzył Andy Warhol TV. Artysta zmarł w Nowym Jorku 22 lutego 1987.

Od 1954 roku do lat 80. w twórczości Warhola przewija się motyw buta. Buty Warhola są ozdabiane złotem, widziane z profilu lub spodu, pojedyncze, rzeźbione, szkicowane albo wykonane drobnymi kropkami. W 1955 roku wykonał serię W poszukiwaniu straconego buta, na którą składa się 17 plansz z obuwiem z dołączonymi opisami. Warhol wybiera najpopularniejsze marki przemysłowe, przeobrażając ich reklamy w dzieła sztuki. Wykonuje rzeźbę pudełka mydła Brillo, przedstawia na płótnie butelki Coca‑Coli, a także Wódki Absolut. Prócz tego powiela znak dolara.

R3LFJEXKM5CBD
Andy Warhol, Buty serii „W poszukiwaniu straconego buta”, 1955, guyhepner.com, CC BY 3.0.
R1L7DNGDT5JND
Andy Warhol, „Brillo Box”, 1964, Andy Warhol Foundation for Visual Arts, Waszyngton, Stany Zjednoczone, mmk-frankfurt.de, CC BY 3.0.
R1P3FZMPO6PMK
Andy Warhol, „Butelki Coca-Coli”, 1962, Whitney Museum of American Art, New York City, Stany Zjednoczone, wordpress.com, CC BY 3.0.
RUK4RLJU61BK6
Andy Warhol, „Seria puszek zup”, zdjęcie wykonane podczas wystawy „The Great Graphic Boom”, 2017, Staatsgalerie, Stuttgart, Niemcy, CC BY-SA 4.0.
R1GM82QT7HLTS
Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło Andy'ego Warhola „Puszka zupy Campbell’s – jarzynowa”. Ukazuje puszkę, której górna część jest czerwona, dolna biała. Na czerwonym tle znajduje się logo firmy, na białym, dolnym informacja o zawartości. Grafika została zaprezentowana na jednolitym, jasnym tle. Pośrodku w złotym, okrągłym polu zamieszczony został motyw graficzny. Dodatkowo na grafice zamieszczono informacje: 1. Ilustracja przedstawiająca kontur puszki, bez napisów i pół barwnych oraz tekst: Rysunek z wyrazistym konturem. 2. Ilustracja przedstawiająca czerwone pole z konturowym obrysem oraz tekst: Płaska plama o zasadniczym kolorze. 3. Ilustracja przedstawiająca górną część puszki z czerwonym tłem i napisami bez konturów oraz tekst: Silne kontrasty barwne. 4. Ilustracja przedstawiająca górną część puszki z obrysami i wypełnieniem barwnym oraz tekst: Trójwymiarowe ujęcie, lekko z góry.
Andy Warhol, „Puszka zupy Campbell’s – jarzynowa”, 1962, pinimig.com, CC BY 3.0.

W 1963 roku, na podstawie zdjęć przestępców z kartotek FBI tworzy serię 13 portretów: 13 najbardziej poszukiwanych, na których przedstawił mężczyzn z profilu i z przodu. Większość poszukiwanych to Włosi, dlatego doszło do skandalu, gdy na zamówienie Światowej Wystawy w NYC Warhol posłał właśnie tę serię. Obawiano się, że może zostać odebrana jako przejaw dyskryminacji.

R1LPL8L12T8OD
Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło autorstwa Andy'ego Warhola „Most Wanted Man # 12”. Jest to czarno‑biały wizerunek mężczyzny, ukazanego frontalnie w formie popiersia. Ma lekko falowane włosy i delikatny uśmiech. Ubrany jest w białą koszule z kołnierzem. W dolnym lewym rogu znajduje się tabliczka „NYC POLICE”, która informuje o tym, że mężczyzna widnieje w kartotece policji. Dodatkowo na ilustracji dołączono informacje: 1. Widoczne są rastry - Warhol naśladuje fakturę fotografii prasowej. 2. Spojrzenie skierowane jest na wprost - sprawia wrażenie patrzenia na oglądającego. 3. Efekt fotografii Warhol zachowuje poprzez zastosowanie konwencji czarno‑białej. 4. Portret ujęty jest en face, ale przesunięty jest lekko w lewo.
Andy Warhol, „Most Wanted Man # 12”, 1963, publicdelivery.org, CC BY 3.0.

Warhola interesowała współczesna banalność - lubił zbytek, na bieżąco czytał plotki w prasie, reagował na wydarzenia emocjonalnie. Używając neutralnego wyrazu, jakim jest sitodruk, wykonał całe serie sławnych ludzi. W ten sposób powstały serigrafie – za pomocą szablonów i sitodruku powtarzał w różnych kombinacjach twarze, uzyskując zaskakujące efekty barwne. Największą sławę przyniosły artyście portrety Marilyn Monroe, które zaczął tworzyć kilka dni po jej śmierci 5 sierpnia 1962 r.

R1FJB4EAXT8EE
Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło Andy'ego Warhola „Dyptyk Marilyn”. Zawiera dwie, zamieszczone obok siebie grafiki ze zwielokrotnioną twarzą aktorki – pięć rzędów po pięć portretów. Grafika po lewej przedstawia Monroe o różowej twarzy, żółtych włosach, niebieskich, jaskrawych powiekach i o takim samym kolorze kołnierza. Grafika z prawej strony jest taka sama, ale czarno‑biała, z niedokładnie odbitymi twarzami. Najciemniejsza i rozmazana jest druga kolumna, od której im dalej w prawo, tym przedstawienie blednie. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Twarze są zwielokrotnione – przypominają próbną serię prasowej fotografii (czarno‑biała strona). 2. Silne akcenty kolorystyczne. 3. Twarz staje się znakiem – symbolem pop kultury. 4. Podniesiony kontrast powoduje częściowy. zanik konturów, twarz zlewa się z tłem. 5. Zatarte kontury. 6. Rozmazana farba tworzy efekt gazetowy. 7. Zanik twarzy budzi refleksję o przemijaniu.
Andy Warhol, „Dyptyk Marilyn”, 1962, Tate Modern, Londyn, wordpress.com, CC BY 3.0.
R1AE3LGC2KFZS
Andy Warhol, „Ten Lizes”, 1963, Musée national d'Art moderne, Paryż, Francja, wordpress.com, CC BY 3.0.
RO9GOZVVJ2SP7
Andy Warhol, „Mao”, 1972 - 73, Andy Warhol Foundation for Visual Arts , Waszyngton, USA, staticflickr.com, CC BY 3.0.
R11LO1NO7MU3P
Andy Warhol, „Elvis I and II”, 1963-64 at Art Gallery, Ontario, USA, online-skills, CC BY 3.0.

W twórczości Warhola znalazło się także miejsce na liczne autoportrety. Rok po namalowaniu własnego wizerunku z 1967 Warhol został postrzelony przez członka Society fir Cutting Up Men. Zamach ten bezpośrednio wpłynął na twórczość. Malowanie samego siebie również powielał, stawiając tym samym znak równości między sobą, a produktami spożywczymi i gwiazdami estrady.

RS6VSQH56O5L7
Źródło: online skills, cc0.
R1VPCHP19EGH2
Andy Warhol, „Autoportrety”, 1969, Museum of Modern Art, New York, actuel-ce.fr, CC BY 3.0.
RTD27NBPPCLKO
Andy Warhol, „Autoportret”, 1986, Andy Warhol Foundation for Visual Arts , Waszyngton, USA, staticflickr.com.

Animacja Andy i muzyka

R166X43JRCH5G
Animacja Andy i muzyka oparta jest na interaktywnym działaniu, podczas którego zaprezentowane zostały okładki płyt zaprojektowane przez artystę z możliwością wysłuchania wybranych utworów. W centrum znajduje się widziany z góry gramofon. Po bokach zamieszczono po trzy płyty z każdej strony z utworami następujących wykonawców: 1. Okładka płyty The Velvet Underground, The Velvet Underground & Nico. Okładka przedstawia banana. Odtwarzany utwór to I'm set Free. 2. Okładka płyty Rolling Stones, Sticky Fingers. Okładka przedstawia mężczyznę w spodniach – ukazany fragmen od paska do połowy uda. Odtwarzany utwór to Wild Horses. 3. Okładka płyty Paula Anka, Painter. Okładka przedstawia mężczyznę w kowbojskim kapeluszu. Odtwarzany utwór to The Painter. 4. Okładka płyty Diany Ross, Silk electric. Okładka przedstawia popiersie nagiej kobiety widoczne od ramion w górę. Kobieta ma bujne, długie i czarne włosy. Odtwarzany utwór to I am me. 5. Okładka płyty Johna Lennona, Menlove ave. Okładka przedstawia twarz Johna Lennona w charakterystycznych dla artysty okularach z okrągłymi oprawkami. Odtwarzany utwór to Steel And Glass - Menlove Ave. 6. Okładka płyty Arethy Franklin, Aretha. Okładka przedstawia twarz Arethy Franklin z włosami w kolorach czerwonym niebieskim i żółtym. Odtwarzany utwór toDo You Still Remember.

Roy Lichtenstein - z komiksu do pop artu

RER5N9TTG1GSG
Roy Lichtenstein, thenation.com, CC BY 3.0.

Roy Lichtenstein pochodził z zamożnej rodziny. Urodził się na Manhattanie w 1923. W czasie studiów na University of Colombus spory wpływ wywarł na niego Hoyt Sherman (malarz, rysownik, architekt), dzięki któremu Lichtenstein uczył się abstrakcyjnego podejścia do przedmiotów. Po odbyciu służby wojskowej w Europie (1943‑45) wykonywał portrety jazzmanów. Inspirował się postimpresjonizmem, kubizmem i Matisse’em. Z czasem pojawiła się geometryzacja (wpływ kubizmu) jego sztuki. Po 1960 artysta wprowadził do swojej twórczości technikę, która miała imitować druk, estetyką bardzo zbliżoną do komiksu. Nadawał swoim obrazom onomatopeiczne tytuły, które udźwiękowiały przedstawiane sceny. Kolorowe punkty rastrowe imitowały druk, były rozprowadzane regularnie na białym tle. Oglądane z daleka wydawały się łączyć w jednolitą plamę.

R1NJBNNMN4US4
Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło Roya Lichtensteina „WHAM!” o kształcie poziomego prostokąta, na którym po lewej stronie ukazany jest fioletowo‑biały samolot, a naprzeciwko w czerwono‑żółto‑białych płomieniach drugi. Do płomieni dołączony jest napis sugerujący dźwięk „WHAM” z wykrzyknikiem. Wszystkie elementy barwne otoczone są czarną linią konturu. Nad pierwszym samolotem znajduje się chmurką z tekstem, jak w komiksie. Do ilustracji zostały dołączone informacje: 1. Fragment dzieła Lichtensteina z białą chmurą oddającą efekt dymu z silnika i czarnymi liniami oraz tekst: czarna kreska oddająca ruch i pęd. 2. Fragment dzieła Lichtensteina z żółtą chmurą i tekst: chmurki (myśli i wypowiedzi: I pressed the fire control… and ahead of me rockets blazed through the sky…). 3. Fragment dzieła Lichtensteina z napisem WHAM oraz tekst: wyrazy dźwiękonaśladowcze. 4. Fragment dzieła Lichtensteina z przybliżonym tłem i tekst: punkty rastrowe. 5. Fragment dzieła Lichtensteina z detalem płomienia i tekst: białe, niezamalowane przestrzenie.
Roy Lichtenstein, „Whaam!”, 1963. Tate Modern, London, Wielka Brytania, charlesmcquillen.com, CC BY 3.0.

Twarze postaci Lichtensteina posiadają wiele ekspresji, chociaż wyrażane są one w bardzo uproszczony sposób. Bohaterowie scen zdają się kontrolować swoje emocje i jak najdłużej zachować spokój. Dużo wyjaśniają też gesty, takie jak bezwładna dłoń kobiety w Nie boję się.

R1QC3V5ZZDPTH
Roy Lichtenstein, „Nie boję się”, 1963/65, Museum of Modern Art, New York, USA, aulacgallery.com, CC BY 3.0.

W 1965 roku malarz stworzył serię Brushstrokes (tłum.: pociągnięcia pędzlem), nawiązujących do ekspresjonizmu abstrakcyjnego i malarstwa gestu. Obraz można odczytać jako hołd złożony ekspresjonistom abstrakcyjnym, którzy wywarli duży wpływ na młodzieńczą twórczość artysty, lecz niektórzy krytycy uważają, że dzieło jest wyrazem drwiny z abstrakcji.

RDOVRZ4V888A3
Roy Lichtenstein, „Big Painting No. 6”, 1965, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf, Niemcy, pinterest.com, CC BY 3.0.

W swojej twórczości Lichtenstein często odwoływał się do sztuki z początku XX wieku. W jego obrazach znalazły się nawiązania do obrazów Cézanne’a, Matisse’a Picassa. Często były to bezpośrednie cytaty, jak w Kobiecie w kapeluszu z kwiatami z 1963 roku (Picasso), czy w Martwej naturze ze słojem złotych rybek z 1972 roku (Matisse). W latach 1973‑1974 Lichtenstein namalował kilka wersji Pracowni artysty, w każdej z nich cytując swój wcześniejszy obraz lub znane dzieło. Znalazły się w nim nawiązania do Picassa i Cézanne’a.

50
R6TVQX1U647LM
Roy Lichtenstein, „Kobieta w kapeluszu z kwiatami”, 1963, cloudfront.net, CC BY 3.0.
50
R174HES3ZEA5P
Pablo Picasso, „Dora Maar z kotem”, 1941, kolekcja prywatna, artpaintingartist.org, CC BY 3.0.
50
Rn6HYf7CCdWIB
Roy Lichtenstein, „Martwa natura ze słojem złotych rybek”, 1972, Kunstsammlung Nordrhein-Westfalen, Düsseldorf, Niemcy, imgix.net, CC BY 3.0.
50
RFQVrp6WhyMlO
Henri Matisse, „Złote rybki”, 1911, Muzeum Puszkina, Moskwa, Rosja, wikiart.org, CC BY 3.0.
1
RSfxBTxALWXm4
Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło autorstwa Roya Lichtensteina „Pracownia artysty nr 1 (Look Mickey)” o kształcie poziomego prostokąta. Ukazuje pomieszczenie, w którym na ścianie wiszą ilustracje. Po lewej stronie stoi duża szafa. Po prawej, przy ścianie, ustawiona jest biała sofa, przy której znajduje się roślina w dzbanku. W lewym rogu stoi biały stolik z żółtym telefonem. Na podłodze leżą owoce. Do ilustracji zostały załączone informacje: 1. Fragment dzieła z ilustracją przedstawiającą Kaczora Donalda stojącego na pomoście oraz tekst: obraz Lichtensteina „Look Mickey! I've hooked a big one!” z 1961 roku. 2. Fragment dzieła z ilustracją białej chmury z napisami na zielonym tle oraz tekst: poster na ścianie z napisami w chmurze – nawiązanie do własnej twórczości (napis w chmurze brzmi: See that baldheaded guy over there? That's "curly" Grogan and his mob run half the rackets in this town!). 3. Fragment dzieła z ilustracją żółtego telefonu na białym stoliku oraz tekst: Stolik nawiązujący sposobem ujęcia do Cézanne’a oraz kubistów 4. Fragment dzieła z ilustracją martwej natury oraz tekst: martwa natura w stylu Cézanne’a.
Roy Lichtenstein, „Pracownia artysty nr 1 (Look Mickey)”, 1973, Walker Art Center, Minneapolis, USA, imgix.net, CC BY 3.0.

Wielkie akty Toma Wesselmanna

R128ADQ24RL9M
Czarno‑białe zdjęcie Toma Wesselmanna. Artysta ma na sobie koszulę i bluzę. Wzrok kieruje w stronę widza. Dodatkowo została zmieszczona informacja z danymi o artyście: Tom Wesselmann, amerykański malarz nurtu pop‑art, urodzony 23.02.1931 w Cincinnati w Stanach Zjednoczonych Ameryki, zmarł 17.12.2004 w Nowym Jorku w Stanach Zjednoczonych Ameryki.
Tom Wesselmann, biography.com, CC BY 3.0.

Urodził się w 1931 w Cincinnati w stanie Ohio. W latach 1954‑6 odbył służbę wojskową, podczas której odkrył swoje artystyczne powołanie. Wykonywał wtedy rysunki humorystyczne i pragnął zająć się kreskówkami. Inspirował się Matisse’em. W jego twórczości najczęściej pojawiał się motyw często nasycony erotyzmem kobiety, w towarzystwie symboli społeczeństwa konsumpcyjnego. Wesselmann zasłynął z trójwymiarowych martwych natur, które powstawały jako kolaże wykonane z czasopism i przedmiotów codziennego użytku.

We wczesnym okresie twórczości Wesselmann naklejał bezpośrednio na swe obrazy reklamy lub ogłoszenia oraz dołączał do nich rzeczywiste przedmioty, dzięki czemu uzyskiwał efekt przestrzenny asamblażuAsamblaż (assemblage)asamblażu.

R1TPJ25SLX3XT
Ilustracja interaktywna przedstawia dzieło autorstwa Toma Wesselmanna „Martwa natura #28” o kształcie poziomego prostokąta zbliżonego do kwadratu. Obraz przedstawia wnętrze z portretem i symbolami na ścianie, martwą naturą i czerwoną tacą na stole nakrytym obrusem w niebiesko‑białe pasy. W tle znajduje się pomarańczowa ściana z oknem. Do ilustracji dołączone zostały informacje: 1. Portret Lincolna i gwiazda z flagi Stanów Zjednoczonych – akcenty amerykańskie. 2. Kontrasty barw – zestawienia: niebieski – czerwień. 3. Pejzaż za oknem nawiązuje do tradycji renesansowego portretu 4. Plany budowane są za pomocą płaskiej, abstrakcyjnej plamy połączonej z elementami realistycznymi.
Tom Wesselmann, „Martwa natura #28”, 1963, kolekcja prywatna, irequireart.com, CC BY 3.0.

Tom Wesselmann jest autorem cyklu Wanien, w której przedstawia kobietę w intymnej atmosferze łazienki. Sprzeczne jest połączenie intymności kobiety, ukazanej w pełnym akcie z surowym wnętrzem łazienki.

Jednym z najważniejszych osiągnięć artysty jest seria aktów Great American Nudes, których pierwsza wystawa miała miejsce w się w nowojorskiej Tanager Gallery w 1960 roku i była kontynuowana w latach późniejszych. Prace te odzwierciedlały jego zamiłowanie do kobiecego ciała i aktu.

Pozbawione bryły, płaskie i uproszczone ciała zawsze zachowywały u Wesselmanna najistotniejsze walory kobiecości: usta, włosy, paznokcie, sutki. Malarz umieszczał akty w przestrzeniach, które często zawierały elementy życia społeczeństwa konsumpcyjnego, wprowadzone za pomocą kolażu. Tak dzieje się w obrazie Wielki Akt Amerykański #27.

RNU3ZN7ZVFHJA
Źródło: Online-skills, dostępny w internecie: nyt.com, licencja: CC BY 3.0.
RPQ8OZFA9XGVB
Źródło: Online-skills, dostępny w internecie: inoe.ro, licencja: CC BY 3.0.

Wesselmann dąży do stworzenia ideału kobiecych ust. Zmysłowe, pomalowane szminką usta są rozchylone i wydmuchują dym.

R4T82GSEL5RO9
Tom Wesselmann, „Paląca #1”, 1967, Museum of Modern Art (MoMA), Nowy Jork, USA.

Claes Oldenburg - realistyczne przedmioty

Claes Oldenburg to jedna z najważniejszych postaci sztuki amerykańskiej i światowej XX. wieku. Jego twórczość wpisuje się w jeden z głównych nurtów sztuki nowoczesnej - pop‑artPop‑artpop‑art, ale wymyka się prostym i jednoznacznym podziałom. Odcięcie się od konwencji abstrakcyjnego ekspresjonizmuEkspresjonizm abstrakcyjnyabstrakcyjnego ekspresjonizmu i skupienie na przedmiotach codziennego użytku, ubraniach, jedzeniu i innych dobrach konsumpcyjnych, traktowanych z ironią i zdeformowanych (poprzez użycie miękkich materiałów) oraz przeskalowanych, uważane jest za początek rzeźby pop‑art. HappeningiHappeningHappeningi i frapujące „mini‑muzea” Mouse MuseumRay Gun Museum, aż w końcu monumentalne realizacje w przestrzeniach publicznych, przedstawiające agrafkę, pudełko zapałek, czy rożek lodów - warto zapoznać się z bogatą twórczością Claesa Oldenburga, by lepiej zrozumieć kierunki w jakich rozwinęła się sztuka współczesna w drugiej połowie XX. wieku.

R1K8jWU30fJ7K
HS-211-FOTO1
Claes Oldenburg, 1970, wikimedia.org, CC BY 3.0.
RsRy5m54Wzu5u
ilustracja interaktywna przedstawia rzeźbę przypominająca popiersie jelenia, jeden jego róg jest bardzo rozrośnięty i zakończony dużym zgrubieniem w kształcie nieforemnej kuli. Rzeźba jest w brązowym kolorze. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: Chcąc zrobić karierę jako artysta, w roku 1956 Claes Oldenburg przeprowadził się do Nowego Jorku. Dominującym kierunkiem w amerykańskiej sztuce był w tym czasie abstrakcyjny ekspresjonizm. Chociaż nie brakowało głosów mówiących, że kierunek ten jest już martwy, nikt nie wiedział, co nastąpi po nim. Claes Oldenburg zatrudniony w Cooper Union Library, gdzie dużo czytał, najczęściej o historii sztuki, po pracy zaś rysował i malował. W roku 1959 został zaproszony do prezentacji swoich prac w Galerii Judson. Początkowo chciał mieć obrazy olejne, zdecydować się na ekspozycję rysunków i (jak sam do określonych) freudowskich rzeźb (np. Wieszak na płaszcze zatytułowany Lady - Pani, wykonanych szeroko z drutu i papier‑mache. Punkt 1: Chcąc zrobić karierę jako artysta, w roku 1956 Claes Oldenburg przeprowadził się do Nowego Jorku. Dominującym kierunkiem w amerykańskiej sztuce był w tym czasie abstrakcyjny ekspresjonizm. Choć nie brakowało głosów mówiących, że kierunek ten jest już martwy, nikt nie wiedział co nastąpi po nim. Claes Oldenburg pracował w Cooper Union Library, gdzie dużo czytał, głównie o historii sztuki, po pracy zaś rysował i malował. W roku 1959 został zaproszony do zaprezentowania swoich prac w Judson Gallery. Początkowo chciał przedstawić obrazy olejne, zdecydował się jednak na ekspozycję rysunków i (jak sam to określił) freudowskich rzeźb (np. wieszak na płaszcze zatytułowany Lady - Pani, czy będący powtarzającym się motywem w jego dalszej twórczości Ray Gun - futurystyczny pistolet na promienie), wykonanych głównie z drutu i papier‑mache.
Claes Oldenburg, „Ray Gun”, 1959, The Museum of Modern Art, Nowy Jork, Stany Zjednoczone, moma.org, CC BY 3.0.
ReMGRLlpFwMgs
Ilustracja interaktywna przedstawia happening Oldenburga wraz z żoną. Oboje stoją w scenerii przypominającej śmietnik. Oni też ubrani są w poszarpane szmaty, są brudni. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: Od początku lat sześćdziesiątych Claes Oldenburg wraz ze swoją pierwszą żoną - Pat Muschinski, a także innymi artystami tworzył różne happeningi pod szyldem Ray Gun Theatre. Działania objęte różnym charakterem, jednym razem artyści pojawią się na scenie w szmatach pokryci śmieciami, innym, w pełnej widzów pracowni znajduje się wieszak pod sufitem i uszyte z materiałem imitacje urządzeń, aby zabić resztki resztkowej przestrzeni. Wydarzenia, te wymagają angażowania i skłaniają do refleksji nad rzeczywistością - wykorzystywały ruch, aktorów, przedmiotów, a nawet samych widzów. Aktorzy nie używali słów. Punkt 1: Od początku lat sześćdziesiątych Claes Oldenburg wraz ze swoją pierwszą żoną - Pat Muschinski, oraz innymi artystami tworzyli liczne happeningi pod szyldem Ray Gun Theatre. Działania miały różny charakter, jednym razem artyści pojawiali się na scenie w szmatach pokryci śmieciami, innym, w pełnej widzów pracowni wieszano pod sufitem uszyte z materiału imitacje budynków, zabierając resztki wolnej przestrzeni. Wydarzenia te miały angażować publiczność i skłaniać do refleksji nad rzeczywistością - wykorzystywały ruch, aktorów, przedmioty, a nawet samych widzów. Aktorzy nie używali słów.
Claes Oldenburg, Pat Muschinski, „Snapshots from the Big City”, 1960, randallpacker.com, CC BY 3.0.
RjDWA29yH99VT
Ilustracja interaktywna przedstawiająca rzeźbę amerykańskiej flagi. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: Wakacje roku 1960 Claes Oldenburg spędził w miejscowości Provincetown nad Atlantykiem. Z drewna wyrzucanego przez ocean na plażę, stworzył serię trójwymiarowych obrazów, w których chciał oddać patriotyczny klimat amerykańskiej prowincji. Pierwszym skojarzeniem jest obraz Jaspera Johnsa z 1955 roku - Flaga , stawiający przed widzem Pytanie: to obraz czy flaga? U Oldenburga oczywiste jest, że mamy do czynienia z działaniem artystycznym. Artysta nie oczekuje imitowania, a jedynie inspiruje się motywem zaczerpniętym z rzeczywistości. Punkt 1: Wakacje roku 1960 Claes Oldenburg spędził w miejscowości Provincetown nad Atlantykiem. Z drewna wyrzucanego przez ocean na plażę, stworzył serię trójwymiarowych obrazów, w których chciał oddać patriotyczny klimat amerykańskiej prowincji. W inspirowanych amerykańską flagą pracach pojawia się kolor oraz więcej wartości rzeźbiarskich. Pierwszym skojarzeniem jest obraz Jaspera Johnsa z 1955 roku - Flaga , stawiający przed widzem pytanie: to obraz czy flaga? U Oldenburga oczywiste jest, że mamy do czynienia z pracą artystyczną. Artysta nie próbuje imitować, a jedynie inspiruje się motywem zaczerpniętym z rzeczywistości, przetwarzając go.
Claes Oldenburg, „Flag”, 1960, National Gallery of Art, Waszyngton, USA, everystockphoto.com, CC BY 3.0
R1eRZio52yERI
Ilustracja interaktywna przedstawiająca szklaną gablotę z ustawionymi na trzech półkach ciastami i lodami . Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: 1. W latach 1960‑61 w wynajętym na parterze sklepie‑pracowni powstały obiekty złożone The Store- sklep: gipsowe, malowane imitacje różnych rodzajów dóbr konsumpcyjnych, ubrań, biżuterii, artykułów spożywczych. W sklepie znalazła się nawet imitacja kasyna. Podczas gdy inni twórcy pop‑artu naśladowali język wizualny magazynów, reklam, bilbordów, pracując w dwóch wymiarach, trójwymiarowe prace z papieru i gipsu były innowacyjne i wprowadzały rzeźby w świecie pop‑artu. Były również wyraźnym odejściem od niefiguratywnej analizy abstrakcyjnego ekspresjonizmu. Rok później Oldenburg przedstawił wersję sklepu, w którym znalazły się pierwsze miękkie rzeźby, bardzo charakterystyczne dla jego twórczości - uszyte i wypchane, pomalowane,farbowane: duży kawałek ciasta, gałka lodów oraz hamburger. Rzeźby szyła pierwsza żona Oldenburga - Patty Muchinsky. Ich wykonanie zostało zainspirowane przez kostiumy i dekoracje do zasilanych happeningów, które artyści tworzyli wspólnie w tym czasie. Prace Oldenburga nie próbują imitować prawdziwych przedmiotów. Są niezależnymi obiektami posiadającymi własną ekspresję. Dramatyczne przeskalowanie wprowadza element surrealizmu i odwraca relacje między widzami a przedmiotem. Punkt 1: W latach 1961‑1964 w wynajętym na parterze sklepie‑pracowni powstawały obiekty tworzące The Store - sklep: gipsowe, malowane imitacje różnego rodzaju dóbr konsumpcyjnych, ubrań, biżuterii, artykułów spożywczych. W sklepie znajdowała się nawet imitacja kasy. Podczas gdy inni twórcy pop‑artu naśladowali język wizualny magazynów, reklam, bilbordów, pracując w dwóch wymiarach, trójwymiarowe prace z papieru i gipsu były innowacją i wprowadzeniem rzeźby w świat pop‑art. Były również wyraźnym odejściem od niefiguratywnej konwencji abstrakcyjnego ekspresjonizmu. Rok później Oldenburg przedstawił wersję sklepu, w której znalazły się pierwsze miękkie rzeźby, bardzo charakterystyczne dla jego twórczości - uszyte i wypchane, pomalowane farbą: ogromny kawałek ciasta, gałka lodów oraz hamburger. Rzeźby szyła pierwsza żona Oldenburga - Patty Muchinsky. Ich wykonanie inspirowane były przez kostiumy i dekoracje do wspomnianych happeningów, które artyści tworzyli wspólnie w tym czasie. Prace Oldenburga nie próbują imitować prawdziwych przedmiotów. Są niezależnymi obiektami posiadającymi własną ekspresję. Dramatyczne przeskalowanie wprowadza element surrealizmu i odwraca relacje pomiędzy widzem a przedmiotem.
Claes Oldenburg, „The Store”, 1961‑1964, The Museum of Modern Art (MoMA) Nowy Jork, Stany Zjednoczone, moma.org, CC BY 3.0
RKf2Gzf74N7C7
Claes Oldenburg, „Soft Light Switch”, 1963, Museu Coleção Berardo, Lizbona, Portugalia. Na ilustracji znajduje się interaktywny punkt z dodatkowymi informacjami. Punkt 1: Już w pierwszej połowie lat 60’ tematyka miękkich rzeźb Oldenburga zaczęła oscylować wokół sprzętów gospodarstwa domowego, co sam artysta tłumaczył między innymi swoją fascynacją przemysłowym designem lat 50: toster, odkurzacz, włącznik światła itp. Warto wyróżnić powstałą w roku 1966 „Soft toilet” - miękką toaletę wykonaną z winylu, kapoku i innych plastycznych materiałów uniemożliwiających zachowanie jednolitego kształtu - hołd dla twórcy słynnej Fontanny, ojca klasycznej awangardy, Marcela Duchampa. Punkt 1: Już w pierwszej połowie lat 60’ tematyka miękkich rzeźb Oldenburga zaczęła oscylować wokół sprzętów gospodarstwa domowego, co sam artysta tłumaczył między innymi swoją fascynacją przemysłowym designem lat 50’: toster, odkurzacz, włącznik światła itp . Warto wyróżnić powstałą w roku 1966 Soft toilet - miękką toaletę wykonaną z winylu, kapoku i innych plastycznych materiałów uniemożliwiających zachowanie jednolitego kształtu - hołd dla twórcy słynnej Fontanny , ojca klasycznej awangardy, Marcela Duchampa.
Claes Oldenburg, „Soft Light Switch”, 1963, Museu Coleção Berardo, Lizbona, Portugalia, museuberardo.pt, CC BY 3.0.
RfJ12dS4ofxPb
Ilustracja przedstawia „Mouse Museum, Ray Gun Wing”. Widać salę muzealną, ściany są białe na podłodze leży duża głowa Myszki Miki wycięta z brązowego materiału . W sali widać wiele osób. Widok sali jest przedstawiony z lotu ptaka. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: 1. Oldenburg był zamiłowanym kolekcjonerem. Małe przedmioty - drobiazgi, fragmenty wyposażenia domu itp., Podzielone na kategorie i wymieszane z rzeźbionymi naśladującymi własnymi przedmiotami, zaprezentowane na początku lat siedemdziesiątych w swoim Muzeum Myszy - dostępne w kształcie głowy przypominające Myszkę Miki. Sam artysta określa tę postać jako przeciwieństwo disneyowskiego bohatera, a charakterystyczny symbol - kontra dla popularnej postaci - łączy się z wieloma z jego praktyki od lat sześćdziesiątych. Wkrótce poszerzył muzeum o skrzydło Ray Gun, w którym prezentował różne przedmioty, których kształt przypominał futurystyczny pistolet na promienie. Punkt 1: Oldenburg był zamiłowanym kolekcjonerem. Małe przedmioty - drobiazgi, fragmenty wyposażenia domu itp., podzielone na kategorie i wymieszane z rzeźbami naśladującymi prawdziwe przedmioty, zaprezentował na początku lat siedemdziesiątych w swoim Mouse Museum - pomieszczeniu przypominającym kształt głowy Myszki Miki. Sam artysta określa tę formę jako przeciwieństwo disneyowskiego bohatera, a charakterystyczny symbol - kontra dla popularnej postaci - pojawia się w wielu jego pracach już od lat sześćdziesiątych. Wkrótce poszerzył muzeum o skrzydło Ray Gun, w którym prezentował różne przedmioty, których kształt przypominał futurystyczny pistolet na promienie.
Claes Oldenburg, „Mouse Museum, Ray Gun Wing”, 2013, The Museum of Modern Art (MoMA) Nowy Jork, Stany Zjednoczone, according2g.com, CC BY 3.0

Jeff Koons - artysta, który łączy tendencje w sztuce

Jeff Koons jest jedną z kluczowych postaci sztuki amerykańskiej drugiej połowy XX wieku. Jego twórczość rozwija idee dadaizmu i pop‑artu, wykorzystując przedmioty codziennego użytku oraz zabawki jako podstawę do tworzenia autonomicznych dzieł sztuki. Artysta świadomie operuje estetyką reklamy i kultury masowej, posługując się prostymi, łatwo rozpoznawalnymi formami. Koons umiejętnie wykorzystuje mechanizmy mediów, analizując ich wpływ na kształtowanie popularności i wartości symbolicznej dzieła.

R1DLf0NP74f3Q
Ilustracja interaktywna przedstawia fotografię Jeffa Koonsa, 2014 rok. Na fotografii widać Bengta Oberger, mężczyzna śmieje się, głowe ma lekko zwróconą w lewo, Ubrany jest w garnitur i białą koszulę, obok usta ma umieszczony mikrofon. Tło widoczne za jego głową jest czerwono - żółte. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: Jeff Koons to urodzony w roku 1955 roku amerykański rzeźbiarz i malarz. Jest znany szczególnie ze swoich lśniących, wykonanych ze stali i porcelany rzeźb, które do złudzenia przypominają wypełnione powietrzem balony. Już jako młody twórca, na początku lat 80‑tych był uznany za jednego z najlepiej zapowiadających się artystów w Stanach Zjednoczonych. Prace Koonsa dotykają współczesnej obsesji na punkcie seksualności i pożądania, celebrytów, reklamy i mediów. Tematyka dotyczy wpływu statusu, plutokratycznej władzy, materializmu i chciwości na współczesne życie. Punkt 1: Jeff Koons to urodzony w roku 1955 roku amerykański rzeźbiarz i malarz. Jest znany szczególnie ze swoich lśniących, wykonanych ze stali i porcelany rzeźb, które do złudzenia przypominają wypełnione powietrzem balony. Już jako młody twórca, na początku lat 80‑tych był uznany za jednego z najlepiej zapowiadających się artystów w Stanach Zjednoczonych. Prace Koonsa dotykają współczesnej obsesji na punkcie seksualności i pożądania, celebrytów, reklamy i mediów. Tematyka dotyczy wpływu statusu, plutokratycznej władzy, materializmu i chciwości na współczesne życie.
Bengt Oberger (fot.), fotografia Jeffa Koonsa, 2014, wikimedia.org, CC BY 3.0

Jeff Koons jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych artystów współczesnych, a jego twórczość konsekwentnie bada granice między sztuką wysoką a kulturą masową. Jego prace, często oparte na estetyce kiczu i przesady, wywołują silne reakcje odbiorców, ponieważ podważają tradycyjne kryteria wartościowania sztuki. Koons wykorzystuje strategie pop‑artu, przekształcając banalne przedmioty i zabawki w monumentalne obiekty, które testują nasze przyzwyczajenia estetyczne oraz sposób definiowania sztuki we współczesnej kulturze wizualnej

Pop‑artowa reinterpretacja tradycyjnego popiersia

Jeff Koons wykorzystuje wizerunki własne i Ilony Staller, przekształcając je w idealizowane, dekoracyjne obiekty o charakterystycznej dla pop‑artu gładkiej, lśniącej powierzchni. Jedną z takich prac jest Popiersie Bourgeois – Jeff and Ilona, rzeźba świadomie nawiązująca do klasycznej formy portretowego popiersia. Koons zestawia historyczny typ rzeźbiarski, wywodzący się ze starożytnego Rzymu i rozwinięty w baroku, z estetyką współczesnej kultury wizualnej. W Popiersiu Bourgeois łączy tradycyjną strukturę popiersia z popartową strategią idealizacji, połyskliwości i ornamentalności. W efekcie powstaje obiekt, który jednocześnie wykorzystuje język historii rzeźby i poddaje go krytycznej reinterpretacji charakterystycznej dla pop‑artu.

RPSkwjnASPLnu
Jeff Koons, "Popiersie Bourgeois - Jeff i Ilona" (Bourgeois Bust - Jeff and Ilona), 1991, Galeria Tate, Londyn, Anglia, Ilustracja interaktywna przedstawiająca białą rzeźbę dwóch popiersi, mężczyzny i kobiety. Na ilustracji znajdują się cztery aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje: 1. Rzeźba w marmurze składa się z dwóch nowożeńców uwiecznionych w ciasnym uścisku, z oczyma nakierowanymi na siebie., 2. Staller, z włosami i sznurkiem pereł, wygląda jak Wenus, rzymska bogini miłosna miłość umieszczona na cokole., 3. Związek duchowy i fizyczny zastosowany w rzeźbie sprowadza tę parę do poziomu sfery wyidealizowanej egzystencji i ekstazy., 4. W tej serii, po raz pierwszy w swojej karierze, Koons przedstawił swoje życie prywatne, jako metaforę pomysłów na spełnienie pragnień. Para jest prezentowana w sposób gloryfikowany, a tytuł wskazuje na ich status społeczny. Punkt 1: Rzeźba w marmurze składa się z dwóch nowożeńców uwiecznionych w ciasnym uścisku, z oczyma nakierowanymi na siebie., Punkt 2: Staller, z włosami i sznurkiem pereł, wygląda jak Wenus, rzymska bogini miłosna miłość umieszczona na cokole., Punkt 3: Związek duchowy i fizyczny zastosowany w rzeźbie sprowadza tę parę do poziomu sfery wyidealizowanej egzystencji i ekstazy., Punkt 4: W tej serii, po raz pierwszy w swojej karierze, Koons przedstawił swoje życie prywatne, jako metaforę pomysłów na spełnienie pragnień. Para jest prezentowana w sposób gloryfikowany, a tytuł wskazuje na ich status społeczny.
Jeff Koons, Popiersie Bourgeois - Jeff i Ilona (Bourgeois Bust – Jeff and Ilona), 1991, Galeria Tate, Londyn, Wielka Brytania, wikiart.org, CC BY 3.0

Po cyklu Made in Heaven zmieniła się pozycja Jeffa Koonsa w świecie sztuki: jego prace zaczęto postrzegać jako bardziej kontrowersyjne, lecz jednocześnie wzrosła ich rozpoznawalność i wartość rynkowa. W 1988 roku powstała jedna z kluczowych rzeźb artysty, Michael Jackson and Bubbles. Monumentalna porcelanowa figura, utrzymana w lśniącej, złocistej stylistyce, stanowi przykład popartowego przetworzenia ikony kultury masowej w obiekt o statusie dzieła sztuki. Rzeźba ta umocniła pozycję Koonsa jako twórcy operującego estetyką kiczu, idealizacji i spektakularności, a zarazem przyniosła mu szeroką sławę oraz znaczący sukces komercyjny.

RMqkcGULBJ18u
Jeff Koons, „Rzeźba Michaela Jacksona z szympanem Bubblesem” (Michael Jackson and Bubbles), 1988, Museum of Modern Art., San Francisco, Stany Zjednoczone, Ilustracja interaktywna przedstawia Michaela Jacksona z małpką. Rzeźba wykonana jest w kolorze ogólnie złotym i białym. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: 1. Rzeźba jest uważana przez wielu za najważniejsze dzieło Koonsa, triumf odniosła zarówno pod względem technicznym, jak i koncepcyjnym. Sam Koons stwierdził, że osobiście utożsamia się z Michaelem Jacksonem, mówiąc w 1988 r.: „Gdybym mógł być jeszcze jedną żywą osobą, to prawdopodobnie byłby to Michael Jackson.” W 2001 roku dom aukcyjny Sotheby's sprzedał pracę Koonsa za prawie 4 mln USD. Punkt 1: Rzeźba jest uważana przez wielu za najważniejsze dzieło Koonsa, triumf odniosła zarówno pod względem technicznym, jak i koncepcyjny. Sam Koons obejmuje, że osobiście utożsamia się z Michaelem Jacksonem, mówiąc w 1988 r., Że : Gdybym mógł być jeszcze jedną żywą osobą, to prawdopodobnie byłby to Michael Jackson . W 2001 roku dom aukcyjny Sotheby's sprzedał pracę Koonsa za prawie 4 mln USD.
Jeff Koons, „Michael Jackson z szympanem Bubblesem" (Michael Jackson and Bubbles), 1988, Museum of Modern Art., San Francisco, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, CC BY‑SA 2.0

Jeff Koons traktuje estetykę jako narzędzie komunikacji z szerokim gronem odbiorców, analizując, w jaki sposób formy wizualne odzwierciedlają preferencje i aspiracje różnych grup społecznych. W jego ujęciu estetyka nie służy schlebianiu gustom, lecz umożliwia przekazywanie treści poprzez rozpoznawalne, kulturowo zakorzenione obrazy i obiekty.

W tym kontekście powstała seria Equilibrium (1983–1993), w której Koons wykorzystuje gotowe przedmioty, m.in. sprzęt sportowy, przekształcając je w rzeźbiarskie obiekty o symbolicznym znaczeniu. Seria ta bada, w jaki sposób produkty konsumpcyjne przekazują wartości kulturowe oraz jak odzwierciedlają napięcia związane z mobilnością społeczną i presją sukcesu.

RDLwRFZo2qahw
Jeff Koons, „Cztery rzędy” (Four Rows), 1983‑93, Scottish National Gallery, Edynburg, Szkocja, Ilustracja interaktywna przedstawia szklaną gablotę, w której w sześciu rzędach umieszczone są piłki do koszykówki, w każdym rzędzie cztery piłki. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: Tak, jak odkurzacze w New Hoover Convertibles, piłki do koszykówki w Four Rows 1983‑93 są prezentowane tak, jakby były dostępne w sklepie. Są zapakowane w oryginalne pudełka, a następnie dołączone do szklanej reklamy, usuwając w ten sposób ich funkcję sprzętu do koszykówki. Punkt 1: Tak, jak odkurzacze w  New Hoover Convertibles , piłki do koszykówki w  Four Rows 1983‑93 są prezentowane tak, jakby były dostępne w sklepie. Są zapakowane w oryginalne pudełka, a następnie dołączone do szklanej reklamy, usuwając w ten sposób ich funkcję sprzętu do koszykówki.
Jeff Koons, „Zamknięte - cztery rzędy” (Encased - Four Rows), 1983‑93, ARTIST ROOMS Tate and National Galleries of Scotland, Londyn, Edynburg, Wielka Brytania, nationalgalleries.org, CC BY 3.0

W twórczości Jeffa Koonsa widoczna jest łączenie idei pop‑artu z elementami zaczerpniętymi z tradycji dadaistycznej. Artysta wykorzystuje przedmioty codziennego użytku, zabawki oraz obiekty związane z kulturą masową, przekształcając je w autonomiczne dzieła sztuki. Jego praktyka opiera się na analizie współczesnej kultury konsumpcyjnej, w której przedmiot staje się nośnikiem znaczeń, a jednocześnie elementem wizualnego spektaklu. Koons świadomie operuje formami prostymi, natychmiast rozpoznawalnymi, co pozwala mu dotrzeć do szerokiego kręgu odbiorców i podkreślić demokratyczny charakter pop‑artowego języka. Istotnym aspektem jego działalności jest umiejętne wykorzystywanie mechanizmów funkcjonowania mediów oraz ich roli w kształtowaniu popularności i wartości symbolicznej dzieła sztuki. Koons analizuje relacje między sztuką a rynkiem, między estetyką masowej produkcji a statusem obiektu artystycznego. Skupia się na atrakcyjnością, połyskliwością i efektownością jako podstawowymi narzędziami oddziaływania.

Tendencje te szczególnie wyraźnie ujawniają się w realizacjach takich jak słynny Królik,  Żółty pies balonowy oraz Tulipany. Oba dzieła wykorzystują estetykę kojarzoną z tandetą, przesadą i wizualną nadprodukcją, charakterystyczną dla kultury konsumpcyjnej. Monumentalna skala, intensywne barwy i lustrzana powierzchnia nadają im status obiektów spektakularnych, a jednocześnie podkreślają ich sztuczność i dekoracyjność. 

R1FX01O3ZnA05
Jeff Koons, „Królik”, 1996, Muzeum Sztuki Nowoczesnej The Broad, Los Angeles, Stany Zjednoczone. Na ilustracji widoczny jest metalowy, silnie wypolerowany obiekt przypominający królika. Ma okrągłą głowę, gładką bez żadnych elementów, tylko na jej szczycie znajdują się długie uszy. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: Wypolerowany lśniący obiekt stał się wizytówką Koonsa i zapoczątkował całą balonową serię rzeźb. Powstały m.in. kwiaty i różne zwierzęta w tym łabędź, królik czy pies. Punkt 1: Wypolerowany lśniący obiekt stał się wizytówką Koonsa i zapoczątkował całą balonową serię rzeźb. Powstały m.in. kwiaty i różne zwierzęta w tym łabędź, królik czy pies.
Jeff Koons, „Królik” (Rabbit), 1986, Muzeum Sztuki Nowoczesnej The Broad, Los Angeles, Stany Zjednoczone, flickr, CC BY 3.0
REB3t5OGHISJl
Jeff Koons, „Balonowy pies (Żółty)” (Balloon Dog Yellow), 1990‑1994. Na ilustracji widać taras położony wśród zieleni widocznej w tle, za zielenią widać wieżowce. Nas posadzce ustawiony jest biały podest a na nim znacznych rozmiarów pies wykonany z złotego, nadmuchanego balona. Na ilustracji znajduje się aktywny punkt zawierający dodatkowe informacje: Popularne rzeźby z tej kolekcji sprzedają się za niebotyczne sumy. Kulminacyjna była pod tym względem aukcja w roku 2012 w domu aukcyjnym Christie's w Nowym Jorku praca Pies z serią balonową została sprzedana za 58,4 miliona dolarów USD. Co jest najwyższą kwotą jakąkolwiek wydano na pracę żyjącego artysty. Punkt 1: Popularne rzeźby z tej kolekcji sprzedają się za niebotyczne sumy. Kulminacyjna była pod tym względem aukcja w roku 2012 w domu aukcyjnym Christie's w Nowym Jorku praca Pies z serią balonową została sprzedana za 58,4 miliona dolarów USD. Co jest najwyższą kwotą jakąkolwiek wydano na pracę żyjącego artysty.
Jeff Koons, „Żółty pies balonowy” (Balloon Dog Yellow), 1994‑2000, Whitney Museum of American Art., Nowy Jork, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, CC BY 2.0
Rd2hn7r5eVeot
Jeff Koons, „Tulipany”, 1995‑2004 r., Muzeum Guggenheima, Bilbao, Hiszpania, wikimedia.org, CC BY 2.0; fotografia: dalbera
Źródło: Jeff Koons, Tulipany, stal nierdzewna wysokochromowana z półprzezroczystym kolorowym lakierem, Muzeum Guggenheima, Bilbao, dostępny w internecie: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tulipes_de_Jeff_Koons_%28mus%C3%A9e_Guggenheim,_Bilbao%29_%283433265727%29.jpg [dostęp 9.06.2022], licencja: CC BY 2.0.

Podsumowanie

Pop‑art stanowi jedno z najważniejszych zjawisk w sztuce drugiej połowy XX wieku, odzwierciedlając głęboką transformację relacji między praktyką artystyczną a rzeczywistością społeczną. W nurcie tym dochodzi do świadomego włączenia motywów kultury masowej do języka sztuki, co prowadzi do redefinicji zarówno statusu dzieła, jak i roli artysty. Twórczość takich artystów jak Andy Warhol, Roy Lichtenstein czy Tom Wesselmann ukazuje, że obraz może funkcjonować równocześnie jako komentarz do współczesności i jej bezpośrednie odbicie, wykorzystujące estetykę reklamy, komiksu oraz mediów wizualnych. Zacieranie granic między sztuką wysoką a popularną, charakterystyczne dla pop‑artu, skutkuje poszerzeniem pola sztuki i jej odbiorców, czyniąc ją zjawiskiem powszechnym i silnie zakorzenionym w codziennym doświadczeniu. Jednocześnie nurt ten inicjuje refleksję nad mechanizmami konsumpcji, powielania wizerunków oraz funkcjonowania ikon kultury masowej, które w kontekście artystycznym zyskują nowe znaczenia i podlegają krytycznej reinterpretacji.

Kolaż (collage)
Kolaż (collage)

technika plastyczna, polegająca na zestawieniu na płaszczyźnie wycinków różnych materiałów w zamierzoną całość kompozycyjną za pomocą klejenia i in. metod montażu.

Serigrafia
Serigrafia

technika graficzna, przypominająca rysowanie z użyciem szablonu. Pozwala na powielanie elementu graficznego w nieskończoność

Asamblaż (assemblage)
Asamblaż (assemblage)

kompozycja z przedmiotów gotowych, trójwymiarowa odmiana kolażu, dzieło powstałe ze złożenia fragmentów trójwymiarowych przedmiotów.

Pop‑art
Pop‑art

(z angielskiego popular art - sztuka popularna) nurt w sztuce 2. połowy XX wieku będący próbą zobrazowania cywilizacji wielkomiejskiej i odpowiedzi na doświadczenie kultury masowej. Początkowo wykorzystujący głównie malarstwo, później także instalacje przestrzenne i inne środki plastyczne. W latach 50’ rozwijał się w Wielkiej Brytanii (Richard Hamilton, Peter Blake, David Hockeney). W Stanach Zjednoczonych rozwijał się i był głównym zjawiskiem artystycznym w latach 60’ (Jasper Johns, Roy Lichtenstein, Claes Oldenburg, Robert Rauschenberg, Andy Warhol).

Ekspresjonizm abstrakcyjny
Ekspresjonizm abstrakcyjny

(także: szkoła nowojorska) ruch artystyczny w malarstwie amerykańskim, powstał w latach 40’ XX wieku pod wpływem nowoczesnego malarstwa europejskiego. Nurt dzieli się na action painting - malarstwo gestu, na pierwszy plan wysuwające akt twórczy oparty na spontanicznym, podświadomym działaniu oraz color field painting - malarstwo barwnych płaszczyzn, skupiające się na przekazaniu emocji za pomocą barwy rozciągniętej na dużej powierzchni.

Happening
Happening

(z angielskiego dosłownie: dzianie się, zdarzenie) zorganizowane wydarzenie o charakterze artystycznym, dokładnie zaplanowane lub z elementami improwizacji. Wywodzi się z ekspresjonizmu abstrakcyjnego, którego twórcy rozumieli obraz jako zapis aktu twórczego. Cechuje się otwartością formalną, wprowadza akcję w czasie, może angażować publiczność, łączyć akcję z miejscem, przedmiotami. Dla wielu dziedzin sztuki stał się ożywczą formułą rozszerzającą zakres wąskich specjalności.