Wacław Panek Hymny polskie

Niebawem książę Adam Czartoryski, założyciel i komendant Szkoły RycerskiejSzkoła RycerskaSzkoły Rycerskiej w Warszawie, włączył wiersz Krasickiego
do Katechizmu moralnego dla uczniów Korpusu Kadetów; tekst ten również wywieszony na drzwiach pokoi kadetów, odmawiany co sobotę przed oficerem dyżurnym jak modlitwa, był też śpiewany (nie wiadomo dziś – z jaką melodią) – jako Pieśń Szkoły Rycerskiej. Z tego powodu innym znanym tytułem tej pieśni pozostał Hymn Szkoły Rycerskiej. Również Komisja Edukacji NarodowejKomisja Edukacji NarodowejKomisja Edukacji Narodowej propagowała ten hymn, wprowadzając go
do podręczników gramatyki.

CART1 Źródło: Wacaław Panek, Hymny polskie, Poznań 1996, s. 31–32.

Zbigniew Goliński Krasicki

Współcześni zapamiętali, iż wiersz ten ‘odmawiał każdy kadet co sobota (jakby modlitwę) przed oficerem na służbie będącym’, a żeby jak najszybciej się go nauczył i w każdym momencie mógł przepowiedzieć, wywieszony był w Pałacu KazimierzowskimIndeks górny 222 Indeks górny koniec²²² na drzwiach sal sypialnych każdej brygady nad wykazem nazwisk kadetów. Właściwy awans na ‘hymn młodzi szkolnej’ i pełne upowszechnienie otrzymał dopiero wówczas, gdy wraz ze skomponowaną do niego melodią wszedł do szkół Komisji Edukacji Narodowej i gdy, według Kajetana Koźmiana, ‘w dnie rekreacji uczniowie pod dowództwem profesorów szli na plac za miasto, śpiewając strofę Krasickiego Święta miłości kochanej ojczyzny’.

C1 Źródło: Zbigniew Goliński, Krasicki, Warszawa 2002, s. 214.

Roman Wołoszyński Tadeusza Mikulskiego rozprawa o hymnie Święta miłości kochanej ojczyzny

W latach konfederacji barskiej, sejmu delegacyjnego i po tym sejmie nastąpiła w porównaniu z XVI i XVII w., a więc z okresami siły i wielkości państwa polskiego, znamienna zmiana przeżyć emocjonalnych łączących się z uczuciem miłości ojczyzny. Z uczuciem tym nie kojarzyły się już zwycięstwa, tryumfy, upojenia wolnościowe lub choćby nadzieja, że po klęsce nastąpi okres ponownej świetności. W czasach Stanisława Augusta pojęcie miłości ojczyzny zaczęto kojarzyć z cierpieniami, ranami, pętami, bliznami, nędzą i ofiarą heroiczną. Jest to novum w porównaniu z optymistycznym, zrównoważonym patriotyzmem czasów jagiellońskich i batoriańskich. [...]. Czasy stanisławowskie przyniosły narodowi polskiemu problematykę zależności politycznej i walk o zrzucenie obcego panowania. W epoce tej dostrzegamy w zalążku zasadniczą sprawę życia polskiego w dobie zaborów. Z atmosfery uczuciowej wywołanej przez tę problematykę narodził się Hymn do miłości ojczyzny. Jego powodzenie w czasach Oświecenia tłumaczy się tym, że utrafił nim Krasicki w zbiorowe uczucia i przeczucia ówczesnych patriotów. Takie właśnie ujęcie problematyki patriotycznej harmonizowało z sytuacją kraju. Tym też tłumaczy się powodzenie oktawy Krasickiego w dobie porozbiorowej.

C2 Źródło: Roman Wołoszyński, Tadeusza Mikulskiego rozprawa o hymnie Święta miłości kochanej ojczyzny, „Pamiętnik Literacki” 1959, nr 3-4, s. 69.

Ignacy Krasicki Hymn do miłości ojczyzny

Święta miłości kochanej ojczyzny,
Czują cię tylko umysły poczciweIndeks górny 333 Indeks górny koniec³³³!
Dla ciebie zjadłeIndeks górny 444 Indeks górny koniec⁴⁴⁴ smakują trucizny,
Dla ciebie więzy, pęta niezelżyweIndeks górny 555 Indeks górny koniec⁵⁵⁵
KształciszIndeks górny 666 Indeks górny koniec⁶⁶⁶ kalectwo przez chwalebne blizny,
Gnieździsz w umyśle rozkoszyIndeks górny 777 Indeks górny koniec⁷⁷⁷ prawdziwe,
Byle cię można wspomóc, byle wspierać,
Nie żal żyć w nędzy, nie żal i umierać.

hymn Źródło: Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny, [w:] Klejnoty poezji staropolskiej. Nowa antologia, Warszawa 1919, s. 132. wstęp i przypisy Gustaw Baumfeld.