Odszukaj w Ewangelii według św. Mateusza fragment porównujący trwałość domu zbudowanego na solidnych fundamentach z nietrwałością budowli wzniesionej bez fundamentów.

Wiersz nawiązuje do przypowieści Dobra lub zła budowa z Ewangelii według św. Mateusza.

Przypomnij sobie znaczenie wyrazu 'podwaliny'. Zastanów się również, czy możliwe jest rozpoczęcie budowy od dymu z komina.

Podwaliny to coś, co daje czemuś początek lub jest podstawą istnienia czegoś. Podmiot liryczny deklaruje, że rozpocznie budowę kolejnego domu od dymu z komina. To sformułowanie ma znaczenie symboliczne - dym unoszący się z komina domu świadczy o tym, że budynek jest zamieszkany przez ludzi, rodzinę. Pomiot liryczny pragnie zacząć nowe życie od odbudowania wiary w świat, tworzenia relacji międzyludzkich, szukania poczucia bezpieczeństwa.

Zwróć uwagę na kształt makówki. Z czym może się kojarzyć?

W Przypowieści o maku ziarnko maku oznacza ziemię, a makówka oznacza wszechświat. Domek z ogrodem jest małym wszechświatem każdego człowieka - jego najbliższym otoczeniem, w którym żyje. Księżyc makowy jest natomiast symbolem nieba, które jest nad głową człowieka.

Przypomnij sobie cechy gatunkowe przypowieści. Zwróć również uwagę na budowę przypowieści i utworu Czesława Miłosza.

Przypowieści biblijne i Przypowieść o maku łączy alegoryczność, brak określonego miejsca oraz czasu wydarzeń, uproszona fabuła i zwięzłość historii. Różnią się natomiast budową - utwór Miłosza został napisany wierszem, a przypowieści prozą. W przypowieściach pojawia się również co najmniej jeden cytat, czego nie odnajdziemy w Przypowieści o maku.

Znajdź we fragmencie słowa dotyczące osób, do których Jezus kierował swoje nauki.

Zdaniem Carpentera przypowieści przyciągają uwagę słuchaczy, ponieważ są one budzącymi zainteresowanie historiami, zostały opowiedziane obrazowym językiem, poruszają tematykę bliską codziennemu życiu.

'Obrazowy' oznacza działający na wyobraźnię, wywołujący obraz czegoś.

Określenie 'obrazowy język' odnosi się do sposobu zwracania się do słuchaczy, w którym opowiadający odwołuje się do obrazów życia codziennego, przykładów bliskich słuchaczom (np. siew, zbiory plonów, praca w winnicy).

Skorzystaj ze słownika języka polskiego, aby poprawnie wykonać ćwiczenie.

Erudyta to osoba, która posiada wszechstronną wiedzę książkową.

Zastanów się, w jakich fragmentach tekstu używa się cudzysłowów i do czego służą.

Autor opatrzył cudzysłowem słowa 'erudyta' oraz 'naukowej dyskusji', ponieważ chciał podkreślić swój prześmiewczy stosunek do opisywanej sytuacji i uczestniczących w niej osób. Słowo 'mistrz' odniósł do mężczyzny, który podczas swego wystąpienia posługiwał się wyszukanym językiem, wieloma cytatami, czym wzbudził zachwyt słuchających go 'erudytów'. Autor ujmuje w cudzysłów także słowo 'maluczcy' odnoszące się do wszystkich, którzy nie wywyższają się ponad innych i nie posługują się na co dzień trudnym, naukowym językiem.

Określ, jaka była reakcja odbiorców na posługiwanie się przez prowadzącego naukowym i trudnym do zrozumienia językiem.

Część uczonych, których Salas określa mianem 'erudytów', z entuzjazmem zareagowała na wykład 'mistrza', ponieważ była przekonana, że tylko posługiwanie się trudnym, naukowym językiem świadczy o dużej wartości dyskusji i wysokich kompetencjach jej uczestników.

Zastanów się, jakim językiem posługiwał się Jezus.

Salas uważa, że naukowcy nie zaakceptowaliby prostego i zrozumiałego dla wszystkich języka, którym posługiwał się Jezus.

Przeczytaj uważnie fragment Ewangelii według św. Łukasza Ostrzeżenie przed chciwością (Łk 12, 16‑21). Zwróć uwagę na różnice w przedstawieniu bogacza.

Malarz nie oddał wiernie treści przypowieści. Obraz przedstawia starszego mężczyznę, który siedzi samotnie wśród ksiąg i z uwagą przygląda się złotej monecie. W przypowieści jest mowa o zamożnym człowieku, który postanowił zburzyć stare spichlerze, a w ich miejsce zbudować większe, by zmieścić wyjątkowo obfite plony, ciesząc się, że wystarczą mu one na lata dostatniego życia. Bóg jednak ostrzegł go, że zgromadzone bogactwa nie przydadzą mu się, ponieważ jeszcze tej nocy umrze. Dlatego też lepiej poświęcić życie na czynienie dobra niż gromadzenie majątku.

Weź pod uwagę aspekt związany z ludzką krzywdą i działania podejmowane na rzecz drugiego człowieka.

postacie

• „ja” („my”), każdy człowiek, który może znaleźć się w opisanej sytuacji

• człowiek, który biegnie w nocy ulicą

• drugi człowiek, biegnący z krzykiem za pierwszym

sens dosłowny W księżycową noc bohater przypowieści idzie ulicą wznoszącą się w górę. Widzi człowieka, który biegnie z naprzeciwka. Mimo że jest słaby, obdarty i w niebezpieczeństwie, bohater nie udziela mu pomocy. Usprawiedliwia swoje postępowanie błahymi wymówkami, takimi jak: noc, stroma ulica, nieznajomość relacji łączącej zbiegające z góry postaci, podejrzenie, że ludzie ci są uzbrojeni, lunatykują lub spieszą się do własnych domów. Ostatecznie bohater dochodzi do wniosku, że wypił sporo wina i jest zmęczony, w związku z czym jego brak działania jest całkowicie naturalny i usprawiedliwiony.

sens przenośny Zwrócenie uwagi na cechy współczesnego człowieka:
obojętność na ludzką krzywdę;
niechęć do pomocy w potrzebie;
niereagowanie na grożące innym niebezpieczeństwo;
lenistwo;
roztrząsanie ewentualnych zagrożeń;
szukanie usprawiedliwienia własnej bierności.

Wskaż temat przypowieści. Zwróć uwagę na zdanie otwierające przypowieść. Określ sytuację wyjściową. Jak zostały opisane panny roztropne i nieroztropne, odczytaj symbolikę postaci. Jaka zasada została tu zastosowana? Opisz schemat fabuły. Na czym polega komplikacja, która pojawia się w fabule? Co jest rozwiązaniem akcji? Odczytaj symbolikę postaci występujących w przypowieści, oliwy i zamkniętych drzwi.

Sytuacja przedstawiona w przypowieści nawiązuje do finału obrzędu wesela, panna młoda otoczona druhnami oczekuje przybycia oblubieńca. Pierwsze zdanie wskazuje na temat opowiadania i stanowi klucz interpretacyjny, wszystkie szczegóły narracji kierują czytelnika ku odsłonięciu prawdy o królestwie Bożym. W przypowieści nie ma zawiązania akcji, jest tylko opisana sytuacja wyjściowa, dzięki której poznajemy panny z orszaku oblubienicy. Kontrast jest naczelną zasadą budowania tych postaci. Komplikacją fabuły jest opóźnienie przyjścia oblubieńca. Przyjście oblubieńca to punkt kulminacyjny, jednak okazuje się, że nastąpiła nowa komplikacja, pannom skończył się zapas oliwy. Oblubieniec zamyka drzwi i szorstko odpowiada pannom nieroztropnym.

Przypomnij sobie cechy gatunkowe przypowieści.

Sprawdź, czy w twojej przypowieści zostały uwzględnione następujące elementy: trójdzielna kompozycja (wstęp, rozwinięcie, zakończenie), dydaktyzm, niewielki rozmiar, schematyczni bohaterowie, sens dosłowny i metaforyczny.